sayinqella

An election in Iraqi Kurdistan

2009-07-19T05:18:00.000-07:00

An election in Iraqi Kurdistan
Change in the air?
Jul 16th 2009 SULAYMANIYAHFrom The Economist print edition
A new movement is trying to break an old duopoly

AS IRAQ’S Kurds prepare to vote on July 25th for a regional assembly and a president, the buzzword is Goran, meaning change. It is also the name of a new movement that is trying to defeat—or at least to dent—the two parties that came into their own when the Kurds won self-rule in 1991, after the Americans and their allies chased Saddam Hussein out of Kuwait in the south and then prevented him from beating up the Kurds in the north. The elections promise to be the most hotly contested during the Kurds’ current golden era of autonomy. As Change’s campaign gathers pace, its name and logo, an orange candle on a dark-blue background, is emblazoned on buses, taxis, T-shirts, baseball caps and balloons. The movement is on a roll. Whether this translates into votes in a society where patronage and clan loyalties still largely hold sway is not yet clear.
Change says it wants to improve the lives of Kurds across the region. It castigates the corruption and cronyism of the two main parties: the Kurdistan Democratic Party (KDP), long a fief of the Barzani clan in the north and western parts of the region around Dohuk and Erbil; and the Patriotic Union of Kurdistan (PUK), run by the Talabani clan in Sulaymaniyah province to the east and in the disputed lands to the south around Kirkuk.
document.write('');
Change also says the two established parties have done a poor job at defending Kurdish interests in the federal parliament in Baghdad. Kirkuk, the fiercely disputed city and province which the Kurds claim as theirs, is still in administrative limbo; the Arabs who run the national government in partnership with the KDP and PUK refuse to let it go or hold a promised referendum, though the Kurds control most of the area. Change says it agrees with its Kurdish rivals on territorial goals but would be better at achieving them.
The KDP and PUK, which were once deadly foes but have shared power for the past four years, are running for the region’s 111-seat assembly on a joint list. Also in the race is an odd alliance of moderate Islamist and secular parties. There are 24 lists in all, with 11 seats reserved for minorities such as Turkomans and Christians.
Change’s leader is Nawshirwan Mustafa, aged 65, who for many years played second fiddle in the PUK to Jalal Talabani, now Iraq’s national president. But two years ago Mr Mustafa broke away, saying that a KDP-PUK stranglehold over every aspect of life had bred corruption, cronyism and nepotism to the detriment of ordinary Kurds. A host of senior officials and thousands of PUK rank-and-file have followed Mr Mustafa; many have been expelled for sympathising with him.
Popularly known as Kak Nawshirwan (Kak being a term of respect for an elder brother), Mr Mustafa uses the Wusha Foundation, a media outfit that runs a daily newspaper, a popular website and a satellite TV station, to spread his message. “It’s time for pluralism, accountability and transparency in Kurdistan,” he says. “If we want to achieve our goals in Baghdad, we must sort out our own house first.”
The old two-party establishment has responded by drafting in Barham Salih, a widely respected PUK man who is Iraq’s deputy prime minister, to head its list. If the duopoly survives, he may replace the Kurdish region’s incumbent prime minister, Nechirvan Barzani, a KDP man who is a nephew of the region’s president, Masoud Barzani, the clan’s undisputed leader. Under an agreement between the KDP and PUK, the prime minister’s job was supposed to rotate every two years but turmoil in the PUK meant it failed to produce a candidate, so the younger Barzani has stayed put for four years. A row over the issue could well break out after the election.
No one seems to think that the position of the senior Barzani is under threat as the region’s top man. He heads the most powerful Kurdish clan unchallenged, as his father did before him. In a separate ballot on the same day as the assembly vote, Kurds are likely to re-elect him.
In general, they still appreciate the longest period of peace they have enjoyed for many years, especially compared with the continuing bloodshed farther south. Prosperity has grown. The infrastructure has improved. New oil wells are being sunk. But dissatisfaction with administrative shortcomings—in essence, corruption—has been growing too. If Change gets going, the old establishment may not last for ever

Source: Economist
http://www.economist.com/world/mideast-africa/displaystory.cfm?story_id=14045276

The Kurdish Question: Whose Question, Whose Answers?

2009-07-05T14:50:00.000-07:00

The Kurdish Question: Whose Question, Whose Answers? The Kurdish Movement Seen by the Kurds and by their Neighbors
Wadie Jwaideh Memorial Lecture in Arabic and Islamic Studies, Department of Near Eastern Languages and Cultures & Middle Eastern and Islamic Studies Program,Indiana University, Bloomington, 19 November 2004.
Martin van Bruinessen

Jwaideh and Kurdish studies

The invitation to deliver the Wadie Jwaideh memorial lecture, here in Bloomington, where so many of you have your own dear memories of Professor Jwaideh as a teacher, a colleague, and a friend, is a great honor to me. Unlike most of you, I never met Professor Jwaideh in person; yet, I consider him in some way my teacher, a vital link in my own silsila — the reason for which will soon become clear. Wadie Jwaideh’s major feat of scholarship, his magnum opus on the history of Kurdish nationalism, has long remained a hidden treasure because he declined publishing it — I suspect due to a combination of perfectionism and modesty — so that it only was available in a University Microfilm version. It is probably due to the fact that his widow, Mrs. Alice Jwaideh, has decided to see this important book through the press for posthumous publication that I am standing here today. I had some involvement with the publication of a Turkish translation of Wadie Jwaideh’s study a few years ago (in 1999), and Mrs. Jwaideh somehow found me and we began corresponding. Through her letters, the man whose work I had always admired but of whom I knew nothing gradually became an acquaintance and I began to understand how intimately connected biography and subject matter were. ‘Uncle Wadie,’ as some of you called him, became a man of flesh and blood, and I came to regret even more never having met him.
Let me begin with the Jwaideh that I have known for a long time, consisting of two thick volumes in the dark blue University Microfilm format.[1] This is the pre-Bloomington Jwaideh; the thesis was submitted to Syracuse University in 1960 and because it was never published I suspect few of you are familiar with it. Among specialists of the Kurds, however, it has come to be recognized as one of the few essential studies on Kurdish history. I still remember the strong impression it made on me when I first encountered it. That must have been in 1976 or 1977. I had recently completed two years of anthropological fieldwork in various parts of Kurdistan, including a stay in the Kurdish ‘liberated areas’ of Northern Iraq during the final months of Mulla Mustafa Barzani’s uprising and a period in Syria, where I had met with the last surviving participants of Kurdish rebellions in Turkey in the 1920s and 1930s. I also had done some work in Turkish newspaper archives and the British public records office on these early rebellions. When I chanced upon Jwaideh’s study, I discovered to my surprise that it not only was insightful on these rebellions but also helped me to make sense of developments in the 1970s. Although it is a historical study, Jwaideh’s analysis showed that he must have known the region very well and must have known many individual Kurdish personalities.
That the contemporary relevance of Jwaideh’s work had not diminished by the turn of the century is shown by the fact that the recent Turkish translation was banned almost upon appearance.[2] In a situation where many other books on the Kurds, including some more overtly political ones, were and remained freely available, this can only be considered as a mark of distinction, based on the recognition of some dangerous quality. It was no the subject matter as such that caused the ban but rather, I imagine, the way in which Jwaideh framed what was usually called the Kurdish ‘issue’ or ‘question’. Reflection on the ban of Jwaideh’s book in Turkey provided me with the subject for this memorial lecture: the various ways in which the Kurds’ neighbors, and especially the scholarly inclined among them, have defined the Kurdish ‘issue’. Jwaideh looked at the Kurds and their history from the perspective of an Iraqi, whose own identity necessitated some engagement with the Kurds. So did the other authors about whom I shall be speaking.

One thing that must have bothered the Turkish prosecutor and that may have contributed to the attention that the book drew from a relatively large and educated readership in Turkey was that Jwaideh showed convincingly how strong and how deep the historical roots of contemporary Kurdish movements were, and how old their grievances and demands. The various Kurdish uprisings of the nineteenth and early twentieth century were not simply isolated incidents caused by economic decline or political dissatisfaction. In his conclusion, Jwaideh cautioned the reader that, whatever the economic and social causes of discontent, “it must be kept in mind that nationalism, which lies at the root of the Kurdish question, is largely political and psychological in nature.”
The nationalist ferment that had come to the surface in Iraq following the military takeover of 1958 had to be taken seriously precisely because it was rooted in a historical process of considerable depth, of which its actors were very much aware. Although the study ends in 1959, the developments of the following decade appear almost inevitable to the careful reader of Jwaideh’s study.
It is not just chronologically that Jwaideh’s study stands at a turning point; it also represents a transition in scholarship on the Kurds not unlike that from colonial to postcolonial scholarship in other parts of the world. While in England for his research in the mid-1950s, Jwaideh still met the grand old men of the earlier phase of Kurdish studies, Vladimir Minorsky and Cecil J. Edmonds. Both had been trained as Orientalists and had become acquainted with the Kurds when serving their governments, Imperial Russia in the case of Minorsky, the British administration of Iraq in that of Edmonds. Both had become great friends of the Kurds (though not necessarily of Kurdish nationalists: Shaykh Mahmud of Sulaymaniya had been one of Edmonds’ headaches), and both published extensively and sympathetically on them. Minorsky’s long and erudite articles on ‘Kurdistan’ and ‘Kurds’ in the first edition of the Encyclopaedia of Islam constitute the most competent summary of Orientalist knowledge of their subject. Edmonds laid down his observations and experiences as a political officer in Iraqi Kurdistan between 1920 and 1925 in his Kurds, Turks and Arabs, which provides painstakingly detailed notes on social and political conditions, personalities and local practices in the districts where he served.[3] Both authors showed an especially great interest in the various heterodox religious communities that they had encountered while serving in Kurdistan, notably the Ahl-i Haqq and the Yezidis, perhaps at the expense of mainstream Islam and of the major political issues faced by the Kurds as a people.[4]
Jwaideh’s view of the Kurds
Wadie Jwaideh’s relationship with the Kurds was a different one, and so was his approach to his subject. He was born in Basra in South Iraq to an Arabic-speaking Christian (Chaldaean) family and later moved to Baghdad where he studied at the university and obtained his Licentiate in Law in 1942. During the war years that followed, he served in the Ministry of the Interior as Inspector of Supplies for the Northern Provinces. It was in this position that he traveled extensively in Iraqi Kurdistan and came to know personally numerous Kurdish personalities. The direct personal acquaintance with the land and its people must have been of great use in his later historical research, and the shrewd insight in Kurdish society and politics that is apparent throughout this book no doubt owes much to this experience. Jwaideh identified himself strongly as an Iraqi Arab but was also acutely aware of belonging to a (religious) minority and as such occasionally facing discrimination. This no doubt contributed to his appreciation of the position of the Kurds in the states in which they live and of their relations with their various neighbors. Whereas earlier authors writing on Kurdish nationalism tended to analyze it from the viewpoint of the administration or the dominant groups in the state, Jwaideh made a deliberate effort to present the Kurdish viewpoint. His is one of the more sympathetic studies of the subject and one of the most judicious in its understanding of what moves the Kurds. It was the first serious study that focused on Kurdish nationalism as a movement in its own right and not just a reaction to the process of modernization and administrative reform.
British policy makers and administrators had the habit of speaking of ‘questions’: there had been ‘the Eastern Question’ (concerning Greek aspirations for independence from Ottoman rule), ‘the Armenian Question’, and the Kurds were the next to become a ‘question.’ Speaking of ‘the Kurdish question’ suggested that somehow the existence of the Kurds caused a certain type of problems that needed to be resolved. A long series of studies on the Kurds have the word ‘question’ or ‘problem’ in their titles; Jwaideh, significantly, speaks of Kurdish nationalism without defining this as a problem. He occasionally uses the terms ‘Kurdish question’ or ‘Kurdish problem,’ but it is mostly when he is reviewing other authors writing about the Kurds, most of whom fail or refuse to recognize the nature of this ‘question.’ Here are some fragments of his discussion, in the conclusion of the thesis:
“There is no doubt that the Kurdish question is one of the most vexed and dangerous problems confronting the Middle East today. It has … increasingly engaged the attention of interested governments as well as students of Middle Eastern affairs.” He then summarizes the insights of some of these interested parties:
— Malcolm Burr, a British scholar, views the problem as essentially one of the adjustment of a people with a mountain culture to the conditions of the modern world. [and insist that] some way must be found of settling the Kurds and absorbing them into the modern economy.
— Morgan Phillips Price, a journalist and Labor MP, sees the Kurdish problem as ‘primarily a social and economic one,’ which is part of ‘the whole nomad problem’ of the Middle East. “Punitive expeditions are not a solution. Poverty of the tribes is the problem.”
— H.M. Burton, a former political officer, insists that “forcible detribalization of the Kurds is wrong, a peaceful scheme of settling them must be found.”
— Colonel W.G. Elphinston proposes “a sort of passport and customs union among the countries with Kurdish populations” as the solution.
All of these authors define the Kurdish problem as a social and economic question, against which Jwaideh asserts that “it must be kept in mind that nationalism, which lies at the root of the Kurdish question, is largely political and psychological in nature.”[5]
These quotations from British authors that Jwaideh criticizes can easily be supplemented by similar quotations from authors in Turkey, Iran or Iraq. Many of the Kurds’ neighbors, of a wide range of political persuasions, have attempted to define the matter of Kurdish nationalism out of existence, either by completely denying it or by reducing it to more basic underlying factors, such as, precisely, tribalism, feudalism or social banditry, which ultimately will have to disappear with the advent of modernization. Kurdish nationalism has not uncommonly been seen as a form of false consciousness, and their more developed neighbors have often felt the urge to educate the Kurds towards a proper understanding of their question and help them fighting backwardness, exploitation by reactionary religious and tribal leaders, and manipulation by foreign powers, ….
Jwaideh does not appear to perceive Kurdish nationalism as a ‘question’, a threat to Iraq or to the Arab world, but as a natural and understandable phenomenon, tragic because as a movement it arrived late in history and perhaps at the wrong place in the world. Turks, Persians and Arabs had preceded the Kurds, and the regimes of the states that incorporated parts of Kurdistan after the First World War had embarked upon programs of nation building. The Kurds had become citizens, though never fully equal, of Turkey, Iran, Iraq or Syria, and any effort on their part to establish a nation state of their own would necessarily bring them up against more numerous Turks, Persians and Arabs and the armies of modernizing states. This gave rise to frustration and anger at perceived injustice and inequality, causing Kurdish nationalism to become, at the time of Jwaideh’s writing, “increasingly radical and uncompromising.” Torn between dreams and pragmatism, Kurdish politicians have had to navigate a course between the struggle for full independence and accommodation with central governments. The radicalization that Jwaideh refers to was very noticeable in Iraq after the 1958 coup, and the demands of ordinary Kurdish people were probably more radical than those then voiced by the political leaders. Even though the odds were against them, increasingly many ordinary Kurds just wanted to be in control of their own destiny. Jwaideh, more candidly than most Kurdish politicians, states the odds and the ambitions: ‘Separated by unsurpassable mountain barriers, divided by linguistic and sectarian differences, rent by narrow tribal loyalties, and split up by international frontiers, they now yearn to be what other more fortunate peoples are – a nation state.’
The developments of the past forty-five years have borne out Jwaideh’s assessments. Mass literacy and mass education, increased mobility and the communications revolution have drawn ever-larger numbers to the nationalist movement. Kurdish nationalism has become a force with which the governments of the region have to reckon, not only internally but also increasingly in the international arena. The tribal, linguistic and religious divisions to which Jwaideh refers have not been overcome, however; some have even spawned distinct identity movements within the larger Kurdish movement, such as those of the Yezidis, the Alevis or the Zaza-speakers, among whom some leaders even claimed the status of being a separate nation. Among the Iraqi Kurds, regional identities have remained strong and the major political parties have distinct regional bases. To a lesser extent this was also true of Iranian Kurdistan during the brief period that overt party activity was possible there. Urbanization and the settlement of nomadic tribes have resulted in a certain degree of detribalization, but tribalism was boosted by the government policies, most systematic in Iraq and Turkey, of recruiting tribal militias to fight the Kurdish nationalist movement. The borders between the Iranian, Iraqi, Turkish and Syrian parts of Kurdistan have if anything become more significant, even though it may have become easier to cross them. In each of these countries the Kurds have engaged with the state and with other political forces. Their distinct political cultures and socio-economic and cultural policies have given the Kurdish movement in each of them a distinct character.
An Iranian view
Another neighbor who had close dealings with the Kurds and wrote a useful study of the early phases of the Kurdish movement was the Iranian general Hassan Arfa, who had personally taken part in the suppression of Kurdish tribal uprisings in the 1920s.[6] Arfa was a loyal servant of the Peacock throne, but as an Azerbaijani he was sensitive to the tensions between ethnic identity and citizenship. He rejected Azerbaijani as well as Kurdish separatism but understood the sentiments behind it and wrote sympathetically on the Kurds at the time that the first modern armed Kurdish nationalist uprising was in progress in Iraq.
“Although the Kurds have always lived under two – or, as at present, three Powers – by their speech, customs and costume, as well as by their own consciousness of being Kurds and thus different from [their non-Kurdish neighbors], they have always formed an entity and for the same reasons they consider themselves now entitled to be counted as a nation even if in the past this conception was alien to them.”[7]
There are, however, practical reasons why the Kurds’ understandable desire for self-government cannot be realized, the Cold War being one of the most important:
“The tribal chiefs and the traditionally-minded Kurds realize that in the present conditions the attainment of complete independence is impossible, as the three states on which the Kurds depend would certainly unite to prevent it by force. The political union of all Kurds, therefore, presupposes the complete disruption of the existing order of things in the Middle East, and this could be brought about only by the intrusion of Soviet Russia and the disintegration of Turkey, Iran and the Arab states.”[8]
Arfa assures the reader that most Kurds would object more to communist rule than to their present domination by the existing states. Only some intellectuals, Arfa believes — he mentions specifically Ibrahim Ahmad, the left-leaning former secretary-general of the Iraqi KDP, and the Kurds’ representative in Europe, Parez (Ismet Cheriff) Vanly — will be happy to bring about a sort of Kurdish Soviet state, even if this only includes a small part of the Kurdish lands.[9] Arfa did not consider these intellectuals as a serious factor. He saw, moreover, several other practical difficulties preventing the Kurds from achieving their hoped-for united nation. The geography of the region caused great difficulties of communication; most of the fertile valleys were situated on the outer edges of Kurdistan and were partly inhabited by non-Kurds; the economically important oilfield were also found in regions with mixed population. And, perhaps most importantly, the governments and peoples of Turkey, Iran and Iraq were vehemently opposed to Kurdish ‘separatism.’ He sums up the attitudes of these three Powers in these words:
“The Turks say: ‘you are Turks not Kurds; there are no Kurds in Turkey.’ (….) They do not allow that there is any Kurdish question in Turkey. The Iranians accept the Kurds as such but they say that, as the Kurds belong to a group of the Iranian race they form the Kurdish branch of that race and are therefore part of Iran, and in any case Iran is a multiracial empire based on history, tradition and a common fealty to the Shahinshah. So for Iranians too, no Kurdish question exists.The Iraqis say: ‘you are Kurds we are Arabs, but together we are Iraqis. Iraq is a part of the Arab nation, but as you are not Arabs we agree to granting you autonomy on our terms, on condition that you continue to be sort of Iraq, without the right or the power of secession.’”[10]
Arfa notes that most of the Kurds have adapted themselves to the realities of the countries in which they live and are willing to compromise, but he predicts that increased access to education and the declining influence of tribal chiefs and landowners, with a corresponding increase of that of what he calls ‘a sophisticated and leftist-inclined intelligentsia’ will strengthen the demand of self-determination. The Kurds living abroad are out of touch with the practical realities of the region and tend to dream of nothing less than a united and fully independent Kurdish state — which may, Arfa seems to suggest, in the long run create great problems for the states concerned. He concludes his book with the prophetic warning that “even if the existence of a Kurdish question is denied, the Kurdish problem remains.”[11]
The struggle of the Iraqi Kurds resulted in a peace settlement with the central government, under which they were granted a significant degree of autonomy. Nine years of armed confrontation had also had a significant effect on the Kurds’ national awareness. The settlement did not end the conflict but constituted the prelude to a new phase, which saw a major new insurrection, supported openly by Iran and covertly by the USA and Israel (1974-75); a collapse of that insurrection when the Shah and the Iraqi regime reached an agreement, followed by a mass exodus; the resumption of low-intensity guerrilla warfare (1976-80), participation in the Iraq-Iran war and ultimately genocide (1988). And even then, the Kurdish ‘problem’ did not go away. Whatever the definition and perception of this ‘problem.’
Views from Baghdad
Sa`ad Jawad, who wrote on the Kurdish movement of the 1960s in Iraq more than a decade after Hassan Arfa, brings a more specifically Iraqi perspective to the analysis of this ‘question.’[12] Jawad was born in Baghdad, had studied in the United Kingdom and was back in Baghdad teaching at the university there when his book was published. He cautiously avoids adopting strong views and opinions himself and gives no hint as to his own ethnic background (Kurdish or Arab) but rather reports on the views of Kurdish and especially Arab nationalist politicians. He quotes the interesting complaint of a former secretary-general of the Ba`th party, who had negotiated with Kurdish representatives in 1963, that “except for Talabani the Kurdish leadership never wanted to discuss the Kurdish question in terms of Iraqi politics, always treating it as a purely Kurdish one.”[13] However, Jawad continues, “there was general agreement within the Ba`th leadership that the problem existed and required some sort of solution.” Judging, however, that the Kurds exaggerated their own importance, they deliberately began to ignore them.[14]
The heart of the problem, in the Ba`thist perception, was the very existence of the Kurds as a non-assimilable, non-Arab community. Arab nationalists, as Jawad observed, saw all of Iraq as part of the Arab nation, whose northern frontier they defined as the border with Turkey. Only the parts of Kurdistan in Turkey and Iran were considered as Kurdish land, those in Iraq were seen as Arab land occupied by the Kurdish ‘minority.’ Egypt’s Nasser, who tended to be more sympathetic to the Kurds than many Arab nationalists in Iraq, once told Ibrahim Ahmad that he “had no objection to the Iranian and Turkish Kurds having independence, but thought that no such right should be accorded to the Iraqi Kurds.”[15] Ultimately, the Kurds succeeded in having their recognition raised from the level of a ‘minority’ to that of a ‘nationality,’ and the Kurdish problem became enshrined in the Iraqi Constitution, which declares Iraq a country of two nationalities, Arabs and Kurds, but simultaneously maintains it is integrally part of the Arab nation.[16]
In a study that appeared in the same year as Jawad’s but also covered the crucial years 1970 to 1975, the originally Lebanese scholar Edmund Ghareeb emphasized especially one dimension of the problem that was to become the Ba`thists’ primary preoccupation: foreign involvement in the Kurds’ struggle.[17] Ghareeb reports that Iraqi politicians, at least since Nuri al-Sa`id, repeatedly voiced concern that foreign powers might “exploit the Kurdish problem for their own interests,” and that it was such considerations that persuaded the Ba`th party from 1968 onwards to seek accommodation with the Kurds rather than repress the uprising. Party documents of 1969 still speak of Kurdish nationalism as a progressive force of liberation, which is part of the global struggle against all forms of oppression and a natural ally of Arab nationalism. Soon after the peace agreement, however, Barzani obtained promises of covert US support, the Mossad was training his intelligence service, and Iranian arms were flowing into northern Iraq. This happened at a time when Iraq was nationalizing its oil and moving closer to the Soviet Union, with which it concluded a treaty of friendship. The Kurdish conflict in Iraq became a sideshow in the Cold War. Only a few prominent Kurds decided not to be part of it and deserted Barzani. Ghareeb presents a picture of an anti-imperialist and revolutionary regime in Baghdad with a basically benign attitude towards the Kurds, and an ‘entrenched’ Kurdish leadership whose desire for self-expression, however justified, was easily exploited by foreign interests bent on destabilizing the Ba`th regime. The Kurds themselves have a different narrative, but many agree in retrospect that the high degree of foreign involvement seen in 1972-1975 had not been in the Kurds’ best interest.

The Kurds’ man in Europe

A Kurdish narrative of the events leading up to the war of 1974-75 is given by Ismet Chériff Vanly, the Europe-based intellectual mentioned by Arfa. His contribution to an edited volume that became the best-known Kurdish self-representation gives a less benevolent reading of Ba`thist policies and provides details of Arabization measures, massive deportations, and economic discrimination against the Kurds. At the same time, Vanly is highly critical of Barzani’s extreme reliance on the Shah and on American support, as well as of the decision to take refuge in Iran when foreign support was suddenly withdrawn in March 1975, which amounted to ‘the liquidation of the revolution by its own leadership.’[18]
Vanly, who in Arfa’s view was out of touch with the realities of Kurdistan, was in fact in regular communication with Kurdish nationalist politicians in Iraq, Syria and Turkey. He hailed from Syria and was Arabic-educated, learning some Kurdish at an advanced age only, but his commitment to the Kurdish cause was total. He published extensively on political aspects of the Kurdish question — including an academic study that he submitted as a dissertation to the University of Lausanne in 1970.[19] In the dissertation, Vanly describes the ongoing ‘revolution’ of the Kurdish bourgeoisie, peasantry and workers under the leadership of ‘general’ Barzani and the revolutionary council and the KDP. He had been, and continued to be, the European spokesperson for that movement, but by no means an uncritical supporter, for he believed that the political struggle carried on by this movement rested on incorrect suppositions and that its stated objective — autonomy for the Kurds within Iraq — was misguided. In Vanly’s view, about which he did not munch words, such compromises were self-defeating. Even if the context would be a democratized Iraq, the Kurdish question would not be solved. A pan-Kurdish, independent state, Vanly claimed, is the only real solution.
The solution implies a different definition of the question: the Kurds are a nation, divided by historical accident and then dominated by neighboring peoples and their governments. Vanly untiringly made efforts to persuade politicians to adopt this view. Kurdish leaders in Iran and Iraq, whatever their innermost views on the subject, always rejected this as unrealistic. In Turkey, several radical Kurdish groups, among which the PKK, came to embrace varieties of this view and to proclaim the anti-colonial struggle of national liberation against all occupying states and their Kurdish collaborators.[20] In practice, the PKK soon found out that it could not oppose four states simultaneously and concentrated its efforts on Turkey, while cultivating relations with the intelligence services of its neighbors.
From modernization to self-determination in Turkey
Turkey experienced its second military coup (since the establishment of the Republic) in 1971. The generals intervened to save the country from the gradually radicalizing labor movement, the largely conservative Islamic resurgence, left and right student radicalism, and the emerging Kurdish movement. Parties were banned; numerous activists but also journalists and writers arrested and put on trial. One trial that made a deep impression on me (and that may have been the decisive influence that later made me choose Kurdistan as my first area of academic specialization) concerned a Turkish sociologist, who was sentenced to 13 years imprisonment for an academic study he had published. This was Ismail Beşikçi, and the offending book was innocuously titled ‘The social organization of East Anatolia.’[21]
The book and its title look innocent; the Kurds are not even mentioned, and the common euphemism of ‘East Anatolia’ is used instead of the then still unmentionable ‘Kurdistan.’ It is an empirically rich study of the political economy of Turkish Kurdistan, an attempt to understand the transformation of a partly tribal, partly feudal society under the impact of state policies and capitalist market forces and to explain the emergence of Kurdish nationalism in this context. As such, it was a contribution to an ongoing debate on political and economic development in which bureaucratic technocrats, academics and the left opposition in Turkey were engaged. Beşikçi’s offense was that he wrote on phenomena that had been abolished by decree, Kurdish ethnicity and Kurdish nationalism, and that adding insult to injury he did so with undeniable sympathy.
Beşikçi was born in the province of Çorum in western Turkey, a province that is predominantly Turkish but has also some Kurdish and Circassian (Çerkes) villages. In such mixed regions, it was quite common to refer to villages and individuals by ethnic labels, even while at the same time interiorizing the official discourse of Turkey’s ethnic homogeneity. Beşikçi must have grown up with an awareness of diversity, but he claims he first became conscious of the Kurds’ separate identity during a study tour to Elazığ, and even more so when he did his military service in Bitlis and Hakkari. Beşikçi completed his higher education at one of the country’s elite institutions, the Faculty of Political Science at Ankara University. This is where the country’s social engineers (as well as diplomats) are trained; especially in the 1960s the intellectual climate here was strongly positivist and development-oriented. Many of the teaching staff and students felt they had the moral duty to elevate the country’s rural population socially and economically.
Beşikçi’s earliest studies very much reflected the general attitude of Turkish engaged social science of those years. The problems of ‘the East,’ (the euphemism consistently used for the Kurdish-inhabited provinces) were perceived as problems of social and economic backwardness: tribalism, a pervasive influence of popular Sufism, and archaic relations of production, all of which were believed to fade away with modernization from above. His field research made him discover the importance of ethnic identity and the demand of recognition, which became major themes of his work. While on the one hand he completed some articles on the modernization of nomadic tribes, in which ethnicity is hardly mentioned,[22] in The social organization of East Anatolia he asserted that the problems of the region could not be understood without taking account of the ethnic factor and the state’s policies of suppressing Kurdish identity. In his writings of the 1970s and 1980s, Beşikçi was to focus more and more on a critical analysis of state policies vis-à-vis the Kurds.[23]
The years of Beşikçi’s research were, like the second half of the 1960s elsewhere, a period of intense political debate and mobilization. There had been sporadic Kurdish uprisings in the past but those had been localized and dominated by tribes. This time Kurdish nationalism was emerging as a modern social movement, with two distinct wings. The military and political successes of the Kurdish struggle in Iraq could not but make a great impression on the Turkish Kurds. In 1965, a sister party to Barzani’s KDP was established in Turkey; its founding members belonged to the educated tribal elite, and its platform was nationalist, initially without a further social agenda. Another, socialist-inspired, wing of the Kurdish movement emerged in the ranks of the Workers’ Party of Turkey and the left student movement. Here, the debate was on how to describe Kurdish society in Marxist terms and how to determine the correct revolutionary strategy. Was Kurdish society feudal? Was a transition to capitalism taking place, a transition to socialism possible? Did a Kurdish proletariat exist? What were the causes of the region’s backwardness?
A series of Kurdish protest meetings took place in Ankara and Istanbul during the years 1967 and 1968, where such issues were publicly debated. The complaints and demands put forward at these meetings (analyzed by Beşikçi) were of two kinds: economic development and recognition. The former demand could count on support from progressive Turks. The backwardness of ‘the East’ was attributed not only to geographical factors and the uneven development inherent in capitalist economies, but also to the deliberate withholding of infrastructural investments by previous governments. The second demand was more controversial: the Kurds demanded the recognition of themselves as a distinct people with a distinct language and culture, and they demanded the right to maintain and develop that culture. (In the 1970s, the demand for recognition furthermore came to imply the demand of the right to self-determination.)
After the 1971 coup, the first semi-legal Kurdish associations, DDKO (‘Revolutionary Cultural Associations of the East’), which had organized the protest meetings of 1967-68, were banned and their leaders put on trial. Their defense pleas were densely footnoted essays on Kurdish history and linguistics, demonstrating that Kurdish is a distinct, Iranian language and that the existence of people called Kurds is well documented for many centuries. These defense pleas were published by sympathizers in European exile under a telling title: “Listen you fascist prosecutor! Kurds exist in this world!”[24]

Defining the Kurdish question in Turkey: between denial and recognition
More so than in the neighboring countries, the very concept of a Kurdish question is highly contested in Turkey. The positions that the major relevant actors have adopted on this issue are so far apart that a proper debate between them has hardly been possible. The official position that all ‘so-called Kurds’ are Turks and that therefore there cannot be a Kurdish question has been significantly eroded, but many in the army and the bureaucracy as well as many journalists and other opinion leaders still adhere to one or other variety of this thesis. The Kurds’ demand for recognition, that became louder and more radical during the 1970s, was answered with a barrage of books purporting to prove that the tribes of Eastern Turkey were essentially Turkish in race, history and culture. Purges of lecturers following the military coup of 1980 ensured that dissident voices on the Kurdish question were not heard in academic circles and opened the way for the appointment of ultra-nationalist ideologists who ‘scientifically’ proved the non-existence of the Kurds.[25] The sheer volume of these writings and the aggressiveness with which this view was marketed shows that in spite of denial, there was the conviction that Turkey faced a serious Kurdish problem. Rather than attributing the roots of this problem to the non-existing Kurds, however, the representatives of this type of argument attributed it to the machinations of external enemies. I shall return to this particular spin below.
Among those who recognize that there is a Kurdish question in Turkey, three types of arguments are made about the nature of the question:
it is an economic question
it is a cultural question
it is a political question
(Most people, of course, consider it as a problem with economic and cultural as well as political aspects but for the sake of analysis I shall keep these separate. Historically, the demands of the Kurdish movement moved from the economic and cultural to the political.)
On the nature of the economic aspects of the question there is a broad range of agreement between Kurds and non-Kurds. The former may be more inclined to stress the effect of policies deliberately withholding development and the latter the effects of traditional social structure in inhibiting modernization. For Kurds, however, the economic problems are closely linked to other aspects of the question. Many Turkish leftists and Kemalists are inclined to reduce the Kurdish question to matters of regional underdevelopment and pre-capitalist social formations. Ethnicity is not denied but declared irrelevant; the solution is exclusively sought in economic measures.
The arguments of Kurdish nationalists and their opponents about culture are very different in kind. For the former, the denial of cultural rights (such as the use of Kurdish in the media and in education) constitutes the core of the problem. To the latter, Kurdish culture itself is the problem, and a civilizing mission is needed to change its backward social practices. Through Turkish official culture, everyone has access to the universal values of the Enlightenment; the recognition of Kurdish culture, in their view, is fraught with the danger of a relapse into the dark ages. These opposite culturalist views remind me very much of the debates between the defenders of multiculturalism and of the Enlightenment and ‘Leitkultur’ in European countries today.
The arguments about the political nature of the conflict are so diverse that a debate between their proponents cannot even be imagined. Many in Turkey say that the Kurdish question is imposed on Turkey by foreign enemies desiring to weaken or destroy it. Some authors go to the extent of claiming that the Kurds were invented for this purpose. The abortive Treaty of Sèvres (1920), according to which Turkey should have ceded two thirds of its present territory to Greece, Italy, France, Britain and an independent Armenia and in which the possibility of a Kurdish state was explicitly mentioned, still looms large in the imagination of Turkish military and political leaders. The Kurds are suspected as the willing tools of foreigners who seek to dominate Turkey. The external enemies in this representation changed with shifts in the global political constellation, but the Kurds were consistently cast in the role of puppets.

A typical example of this argument is made in a book by pro-Turkish author Mahmut Rışvanoğlu, The tribes of the East and imperialism. It is one of the more sophisticated works of the type purporting to show that the Kurds are of authentic Turkish origin. In an analysis somewhat resembling critiques of Orientalism, the author attempts to show that Kurdish identity is a construct of Orientalist scholarship in the service of Russian and British imperial interests. The Kurdish uprisings in the late Ottoman Empire and in Turkey were fomented by Russian and British agents. The Russian scholars Minorsky and Nikitine settled after the Revolution in Britain and France, where they served these countries’ interests in inciting the Kurds.[26] More recently, the Kurds have been analyzed as a tool of the Soviet Union, of Greece, of the USA, of the European Union and of Israel. There are frequent references to Israel and ‘Jewish circles’ in this type of literature, which freely borrows from the rich stock of anti-Semitic conspiracy theories.[27]

Kurdistan as a colony, anti-colonial struggle
The Kurdish movement in Turkey — if one may generalize about a diverse movement within which many ideological divisions occurred —shifted the emphasis of its discourse during the 1970s from economic and cultural demands to the political one of national self-determination. Most of the parties came to adhere to the thesis that Kurdistan was a colony of (the ruling classes of) Turkey, Iraq, Iran and Syria and began to look towards the anti-colonial liberation struggles in Asia and Africa as models. Ismail Beşikçi, who in his long years in prison increasingly identified himself with the Kurdish struggle, later wrote an elaborate statement of the ‘colonial thesis’ that was accepted as authoritative by many Kurdish activists: Kurdistan, a colony of many states.[28]
Of the various Kurdish parties in Turkey, the most radical in its analysis and corresponding strategy was the PKK, which was the first to openly strive for the full independence of a united Kurdistan and a social revolution against its ruling classes. It declared the tribal and land-holding elites to be collaborators of the colonial oppressor and directed its first armed actions (as many other anti-colonial movements did) against these ‘collaborators.’ Especially in the first years of its existence, the PKK indulged in a cult of violence, in which one is inclined to recognize the influence of Frantz Fanon, the ideologist of the Algerian revolution (although he is not quoted directly). The PKK’s extremely violent mode of operation antagonized many Kurds, but its military successes in the second half of the 1980s and the early 1990s won over many former opponents. Many of its critics recognized that it was the PKK that placed the Kurdish question prominently on the Turkish agenda.
This also forced the Turkish left to rethink the Kurdish question and it own increasing marginalization. The PKK had emerged from the Turkish left, and it was the only political movement of that ancestry that had acquired a genuine mass following. Several icons of the left, such party leaders and thinkers as Doğu Perinçek, Yalçın Küçük and Ertuğrul Kürkçü, sought a dialogue with the PKK, visited its leader Öcalan in Lebanon, and attempted to offer a master narrative in which the Kurdish struggle was part of a larger political struggle — rather unsuccessfully, for the PKK began to believe that its struggle was itself an example for the rest of the world. Their awareness of the importance of the Kurdish question for Turkey’s future is expressed well in the catchy title of Perinçek’s collection of short essays on the Kurds, The Turkish question.[29] Perinçek was later to revert to a Turkish nationalist standpoint, but in the early 1990s he commented that the real separatist in Turkey was the Turkish state itself, which treated it Kurdish subjects differently from the rest and had allowed the rule of law to lapse in the Kurdish provinces. The Kurdish question was a problem for all Turks, created to a large extent by Turks.

Unity and diversity
As Barzani’s guerrilla struggle had done in Iraq in the 1960s, the even bloodier struggle waged by the PKK in the 1980s and 1990s made many Kurds more aware of their Kurdish identity and led to a broad mobilization of nationalist sentiment. At the same time, however, this mobilization made people more aware of cultural diversity. As Jwaideh had observed, linguistic and sectarian differences, narrow tribal loyalties as well as international boundaries stood in the way of national unity. People who adhered to minority religions or sects such as Yezidism, Ahl-i Haqq and Alevism, or who spoke dialects of Zaza or Gurani instead of Kurdish proper could identify themselves as Kurds — and many actually did so and became active in the Kurdish movement — but they could also opt for narrower identities or prefer assimilating to the dominant Turkish, Arabic or Persian cultures. In the 1980s, identity movements of Zaza speakers and of Alevis in Turkey and in the European diaspora drew parts of those communities of ambiguous identity away from Kurdish ethnicity. Kurdish nationalist suspected the state of creating and manipulating these identity movements. In Iraqi Kurdistan, a division into two sub-regions, controlled by the KDP and the PUK respectively, and more or less coinciding with the two major dialect groups, consolidated during the 1990s.[30]
The international boundaries cutting through Kurdistan have also contributed to increasing distance between the Kurds of different countries, especially with the advent of mass education and of television, which made them take part in different communities of discourse. In the 1970s, Iraq evacuated a broad corridor along the Iranian and Turkish borders of all inhabitants, preventing or at least significantly limiting the movement of people and goods across the border. Syria had in the early 1960s embarked on a similar project to physically separate its Kurds from their northern neighbors. The Kurds of any one country do tend to consider those of the other countries as ‘different’ and hard to understand. The PKK, which had planned to overcome all sub-cultural divisions and unite Kurds from all of Kurdistan in a common struggle did find some supporters among Iraqi and Iranian Kurds but focused exclusively on Turkey once the armed struggle had begun. This was, however, less due to division of the Kurds than to the fact that the PKK needed the support of Syria, and occasionally Iraq and Iran as well.
With all this diversity among the Kurds, one might be tempted to ask what would make them a single people. The division among the Kurds is an undeniable fact but it is easily overstated. There are common memories and symbols of Kurdish identity that have an emotional appeal to Kurdish people across all religious and linguistic divisions. The most powerful symbol and the most dramatic shared memory were bestowed upon them by Saddam Hussein and his cousin, ‘Chemical’ Ali Hassan al-Majid. Halabja, the town bombarded with poison gas on 16 March 1988, has become perhaps the most powerful symbol of Kurdish identity, of Kurdish suffering, and the determination to prevent such events from ever happening again. Strongly emotive visual images of victims and the moving lament for Halabja by the singer Şivan keep the memory of this event vivid in the minds of Kurds everywhere. The fate of Halabja, to many Kurds, changed the definition of the Kurdish question and the way they related to Kurdish identity.
Conclusion
Today, as at the time when Wadie Jwaideh was completing his history of Kurdish nationalism, Iraq is passing through dramatic changes. The old regime has been brought down, but the contours of the new political order that will emerge are as yet elusive. The Iraqi Kurds are in a stronger position than ever; they have for the past thirteen years administered a large part of the Kurdish region, they have the strongest military units of the country, and they are relatively united since the end of the fratricidal war of the mid-1990s. And yet, Jwaideh’s comments of 45 years ago sound strangely relevant again:
“Today the Kurds occupy an extremely important region in the heart of the Middle East. They constitute the most important single national minority in that area, forming a substantial proportion of the populations of Turkey, Iran, Iraq, and Syria. Despite the failure of numerous Kurdish rebellions over the past thirty years in Turkey, Iran, and Iraq, Kurdish nationalism continues to be a source of deep concern to the governments of these countries. Aroused by the success of the surrounding nationalisms – Turkish, Persian, and Arab – and goaded into desperation by its own failure, Kurdish nationalism has in recent years become increasingly radical and uncompromising. For these reasons, the Kurds have come to play an increasingly significant role in Middle Eastern affairs. Their behavior is one of the important factors in the future stability and security not only of the Kurdish-inhabited countries but of the entire Middle East. Thus it is important to know the Kurds and to understand their aims, their political orientation, and the course they are likely to pursue.”[31]
One can only agree with this assessment, and add that it is even more true today than when Jwaideh wrote these lines.

Notes
[1] Wadie Jwaideh, "The Kurdish nationalist movement: its origins and development", Ph.D. thesis, Syracuse University, Graduate School, 1960.
[2] Wadie Jwaideh, Kürt milliyetçiliğin tarihi: kökeni ve gelişimi, Istanbul: İletişim Yayınları, 1999. The publisher successfully challenged the ban in court, however, and brought out a second edition.
[3] Cecil J. Edmonds, Kurds, Turks and Arabs. Politics, travel and research in north-eastern Iraq, 1919-1925, London: Oxford University Press, 1957.
[4] See for instance: Vladimir F. Minorsky, "Notes sur la secte des Ahlé Haqq", Revue du monde musulman 40-41, 1920, 19-97 and 44-45, 1921, 205-302; idem, "The Gûrân", Bulletin of the School of Oriental and African Studies 11, 1943, 75-103; C.J. Edmonds, A pilgrimage to Lalish, London: The Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, 1967 [on the Yezidis]; idem, "The beliefs and practices of the Ahl-i Haqq of Iraq", Iran 7, 1969, 89-106.
[5] Jwaideh, “Kurdish nationalist movement”, pp. 851-4.
[6] Hassan Arfa, The Kurds. An historical and political study, London: Oxford University Press, 1966. Arfa describes his campaigns against Kurdish tribes in his autobiography: Hassan Arfa, Under five shahs, London: John Murray, 1964.
[7] Arfa, The Kurds, p. 155.
[8] Arfa, The Kurds, p. 156.
[9] Ibrahim Ahmad was Barzani’s chief rival for leadership of the Kurdish movement in Iraq. By 1964 Barzani, who controlled the stronger guerrilla forces, succeeded in bringing the KDP’s central committee under his control and getting rid of Ahmad and his political allies. (The latter remained a separate group, which later gave rise to the PUK, led by Ahmad’s son-in-law Jalal Talabani.) Parez Vanly, later better known as Ismet Chériff Vanly, studied at the time in Switzerland and acted as Barzani’s European representative.
[10] Arfa, The Kurds, p. 159-60.
[11] Arfa, The Kurds, p. 160.
[12] Sa`ad Jawad, Iraq and the Kurdish question, 1958-1970, London: Ithaca Press, 1981; idem, "Recent developments in the Kurdish issue", in: T. Niblock (ed.), Iraq: the contemporary state, London: Croom Helm, 1982, pp. 47-61.
[13] The political orientation of Jalal Talabani, Ibrahim Ahmad’s son-in-law and the second in command in this wing of the Kurdish movement, was strongly influenced by Nasser’s left nationalist discourse and tended to analyse the situation of the Kurds in the light of global political development. He was very fluent in Arabic, and he easily found common ground for negotiations with his Arab peers.
[14] Jawad, Iraq and the Kurdish question, p. 111.
[15] Jawad, Iraq and the Kurdish question, p. 279 (after an interview with Ahmad). Similar views of Arab nationalists are reported on pp. 119-20, 227-28.
[16] Text of the interim Constitution, as amended in 1973 and 1974, in: Majid Khadduri, Socialist Iraq: a study in Iraqi politics since 1968, Washington: Middle East Institute, 1978, pp. 183-98. Article 5 reads: “(a) Iraq is part of the Arab Nation. (b) The People of Iraq is formed of two principal nationalities, the Arab nationality and the Kurdish nationality. This Constitution shall recognize the national rights of the Kurdish People and the legitimate rights of all minorities within the unity of Iraq.”
[17] Edmund Ghareeb, The Kurdish question in Iraq, Syracuse, NY: Syracuse University Press, 1981.
[18] Ismet Cheriff Vanly, "Le Kurdistan d'Irak", in: G. Chaliand (ed.), Les Kurdes et le Kurdistan, Paris: Maspero, 1978, pp. 225-305. An English translation of this volume, A people without a country: the Kurds and Kurdistan, was published by Zed Books in London in 1980.
[19] Ismet Cheriff Vanly, Le Kurdistan irakien: entité nationale. Étude de la révolution de 1961, Neuchâtel: Editions de la Baconnière, 1970. His other publications concerned all parts of Kurdistan; some of the more substantial are: Ismet Chériff Vanly, Die nationale Frage Türkisch-Kurdistans: eine Übersicht mit historischem Hintergrund, Frankfurt am Main: Komkar, 1980; idem, "The Kurds in Syria and Lebanon" and "The Kurds in the Soviet Union", in: P.G. Kreyenbroek and S. Sperl (eds.), The Kurds: a contemporary overview, London / New York: Routledge, 1992, pp. 143-170 and 193-218.
[20] Martin van Bruinessen, "The Kurds in Turkey", MERIP Reports no. 121, 1984, 6-12; idem, "Between guerrilla war and political murder: the Workers' Party of Kurdistan", MERIP Middle East report no. 153, 1988, 40-46, both reprinted in van Bruinessen, Kurdish ethno-nationalism versus nation-building states. Collected articles, Istanbul: The Isis Press, 2000.
[21] Ismail Beşikçi, Doğu Anadolu'nun düzeni. Sosyo-ekonomik ve etnik temeller [literally: The order of East Anatolia: socio-economic and ethnic foundations], Istanbul: e yayınları, 1969.
[22] İsmail Beşikçi, "Göçebe aşiretlerde yenileşme" (“Renewal among nomadic tribes”), "Doğu Anadolu'da göçebe Kürtler" (“Nomadic Kurds in East Anatolia”), "Göçebelerde modernleşme ve üç hipotez" (“Modernization among nomads: three hypotheses”), in the bi-weekly journal Forum, 15 September — 15 October 1967.
[23] Beşikçi’s life and works are analyzed more extensively in: Martin van Bruinessen, “Ismail Beşikçi: Turkish sociologist, critic of Kemalism, and kurdologist”, The Journal of Kurdish Studies, vol. 5, forthcoming. Also available online: < http://www.let.uu.nl/~martin.vanbruinessen/personal/publications/ismail_besikci.htm>.
[24] Sen Faşist savcı iyi dinle! Dünyada Kürt vardır. DDKO’nun savunması, Uppsala: BAHOZ, 1973.
[25] The semi-official Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü (Institute for Research on Turkish Culture) published dozens of such books during the early 1980s, and so did several publishing houses close to Turkey’s ultranationalist movement. M. Abdülhalûk Çay and Yaşar Kalafat, both affiliated with this movement, are the most prominent authors of this type of literature who were appointed to university positions.
[26] Mahmut Rışvanoğlu, Doğu aşiretleri ve emperyalizm, Istanbul: Türk Kültür Yayını, 1975.
[27] Turan Yavuz, ABD'nin Kürt kartı [The USA’s Kurdish card], Istanbul: Milliyet Yayınları, 1993; Harun Yahya, İsrail'in Kürt kartı: İsrail'in Ortadoğu stratejisi ve "Kürt devleti" senaryoları [Israel’s Kurdish card: Israel’s Middle Eastern strategies and the scenarios for a ‘Kurdish state’], Istanbul: Vural Yayıncılık, 1997.
[28] İsmail Beşikçi, Devletlerarası sömürge Kürdistan, Istanbul: Alan, 1990 [reprinted, after it was banned in Turkey, by a PKK-affiliated publishing house in Bonn, Weşanên Rewşen, 1990].
[29] Doğu Perinçek, Türk sorunu: emekçiler açısından belgelerle Kürt sorunu [The Turkish question: The Kurdish question documented from a workers’ point of view], Istanbul: Kaynak, 1993.
[30] Martin van Bruinessen, “Kurdish paths to nation”, in: Faleh A. Jabar (ed.), Ethnicity in the Middle East: the case of the Kurds. London: Saqi Books, forthcoming.
[31] Jwaideh, “Kurdish nationalist movement”, pp. iii-iv.

Source:http://www.let.uu.nl/~martin.vanbruinessen/personal/publications/Jwaideh_memorial_lecture.htm

دانیشتوانی شاره‌كانی كوردستانی ئێران مانگرتنیان ده‌ستپێكرد

2009-06-23T13:10:00.000-07:00

دانیشتوانی شاره‌كانی كوردستانی ئێران مانگرتنیان ده‌ستپێكرد
ده‌نگوباس- وه‌ك ناره‌زایی له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌رۆكایه‌تی، دانیشتوانی كوردستانی ئێران به‌ داخستنی بازاڕ و دوكان به‌شداری له‌ ناره‌زایه‌تی گشتی ئێران ده‌كات.
هادی ئه‌ده‌ب ئه‌ندامی به‌ره‌ی یه‌كگرتووی كورد له‌ لێدوانێكدا بۆ به‌شی فارسی تۆڕی راگه‌یاندمی ئه‌ڵمانی "دویچه‌ ڤیلله‌" وتی: "به‌هۆی پێشنیاری رێكخراوی مافی مرۆڤی كوردستان و یه‌كێتی نووسه‌ران و چالاكانی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی و خوێندكارانی كوردستان و به‌ مه‌به‌ستی ده‌ربڕینی ناره‌زایه‌تی له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌نجامی هه‌ڵبژاردنه‌كانی سه‌ركۆماری ئێران، له‌ كوردستانی ئێران مانگرتن ده‌ستی پێكردوه‌ و ژماره‌یه‌كی زۆری خه‌ڵك به‌ نه‌كردنه‌وه‌ی بازار و دوكان ناره‌زایه‌تی خۆیان ده‌ربڕیوه‌".
هه‌روه‌ها موختار زارعی چالاكی كۆمه‌لاَیه‌تی له‌ لێدوانێكدا وتی: "به‌رپرسانی پارێزگای كوردستان ژماره‌یه‌ك له‌ چالاكانی سیاسی و كۆمه‌لاَیه‌تی و خوێندكاری ناوچه‌كه‌یان بانك كردوه‌ و پێیان راگه‌یاندون هه‌ر روداێك روو بدات هێزه‌ ئه‌منیه‌كان بڕیاری ته‌قه‌ كردنیان هه‌یه‌ و حكومه‌تیش چالاكانی سیاسی و كۆمه‌لاَیه‌تی به‌ به‌رپرسیار ده‌زانێت".
دویچه‌ ڤیلله‌ له‌ به‌شێكی دیكه‌ی هه‌واڵه‌كه‌یدا بلاَویكرده‌وه‌ ئه‌مڕۆ 40%ی دووكان و بازاره‌كانی شاری سنه‌ داخراون و ته‌ئكیدیش ده‌كاته‌وه‌ ده‌ستپێكردنی مانگرتن و خۆپیشاندان له‌ ناوچه‌ كوردنشینه‌كان مه‌ترسی زۆرتری له‌ ناوچه‌كانی دیكه‌ی ئێران هه‌یه‌.
هه‌ر چه‌نده‌ زیاتر له‌ 10 رۆژه‌ ناره‌زایه‌تیه‌كانی ئێران ده‌ستی پێكردوه‌، به‌لاَم تا ئێستا له‌ كوردستانی ئێران ناره‌زایه‌تی ده‌ستی پی نه‌كردبوو و چاودێرانی سیاسیش له‌و باوه‌ره‌دان ئه‌وه‌ش ئه‌نجامی ئه‌و داوایه‌یه‌ كه‌ پارته‌ سیاسه‌كانی كوردستان له‌ پێش هه‌ڵبژاردن رایانگه‌یاندبوو و داوایان له‌خه‌ڵكی كورد كردبوو به‌شداری له‌ هه‌ڵبژاردنی سه‌ركۆماری ئێراندا نه‌كه‌ن.
6/23/2009 4:14:32 PM

سه‌رچاوه‌

http://www.dengubas.net

په‌نجا له‌سه‌دی بازاڕی سه‌قز له‌ مانگرتن دایه‌

2009-06-23T09:42:00.000-07:00

٥٠٪ی بازاڕی سه‌قز له مانگرتندایه
ناوه‌ندی هه‌واڵنێریی سه‌قز:به‌شێك له دووكاندار و كاسبكارانی شاری سه‌قز به مه‌به‌ستی پشتیوانی و هاوسۆزی له‌گه‌ڵ میرحوسه‌ین موسه‌وی ده‌ستیان داوه‌ته مانگرتن و دووكانه‌كانیان داخستوه.ئه‌مڕۆ سێ‌شه‌ممه رێكه‌وتی ٢ی پووشپه‌ڕ، ٥٠٪ی دووكاندار و بازاڕیه‌كانی سه‌قز به تایبه‌ت له گوزه‌ری تاریكه بازاڕی سه‌ر و خواره‌وه مانیان گرتوه، به‌ڵام ئه‌م مانگرتنه یه‌كپارچه نییه و ته‌واوی سه‌قزی نه‌گرتوه‌ته‌وه و دووكانه‌كانی سه‌ر شه‌قامه سه‌ره‌كیه‌كان و بازاڕی قازاخانه و به‌رگاراج و فه‌له‌كه‌ی هه‌ڵۆ و زۆر شوێنی دیكه‌ دوكانه‌كانیان كراوه‌یه

http://saghez.org/index.php?besh=sereta

سێشه‌مه2ی پووشپه‌ڕی 1388

2009-06-20T14:07:00.000-07:00

2009-06-20T11:01:00.000-07:00

پشتیوانی‌ له‌ به‌ره‌نگار بوونه‌وه‌ی‌ كۆمه‌ڵانی‌ خه‌ڵكی‌ ئێران، ئه‌ركێكی‌ هه‌نووكه‌یییه

‌ئۆگران‌و لایه‌نگرانی‌ دێمۆكراسی‌‌و مافی‌ مرۆڤ

هاونیشتمانه‌ ئازادیخوازه‌كان!خه‌ڵكی‌ خه‌باتگێڕی‌ كوردستان

تێكۆشه‌ران! ئه‌ندامان‌و لایه‌نگرانی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان

له‌ هه‌لومه‌رجێك دا كه‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ خه‌ڵكی‌ ڕاپه‌ڕیوی‌ ئێران له‌گه‌ڵ‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی‌ كودیتاچی‌، سه‌رانسه‌ری‌ ئێرانی‌ داگرتوه‌‌و زانستگه‌كان، شه‌قامه‌كان‌و مه‌یدانه‌كانی‌ شاره‌ گه‌وره‌كانی‌ ئێران بوون به‌ مه‌یدانی‌ ناڕه‌زایه‌تی‌ ده‌ربڕین‌و خۆپیشاندانی‌ به‌رینی‌ توێژه‌ جۆراوجۆره‌كانی‌ خه‌ڵكی‌ وڵاته‌كه‌مان، له‌ كاتێك دا میلیۆنان له‌ خه‌ڵكی‌ داواكاری‌ گۆڕان‌و، بێزار له‌ دیكتاتۆری‌‌و سه‌ره‌ڕۆیی‌ هاتوونه‌ته‌ سه‌ر شه‌قامه‌كان‌و، ئاپۆرای‌ ئه‌وان ده‌كه‌وێته‌ به‌ر ده‌سڕێژی‌ هێزه‌كانی‌ ئینتیزامی‌، به‌سیج، ئه‌نسار، لیباس شه‌خسی‌ و پۆلیسی‌ تایبه‌ت، ڕۆژ نیه‌ ژماره‌یه‌ك له‌ خوێندكاران‌و لاوانی‌ ئازادیخواز، شه‌هید نه‌كرێن‌و نه‌ڕفێندرێن،له‌ بارودۆخێك دا كه‌ ده‌سه‌ڵاتبه‌ده‌ستانی‌ كۆنه‌پارێز‌و پاوانخواز هه‌موو هێزێكی‌ خۆیان بۆ سه‌رخستنی‌ كودیتاكه‌یان له‌ دژی‌ ئاكامه‌كانی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ 22ی‌ جۆزه‌ردان وه‌كارخستوه‌، میدیاكانیان داوه‌ته‌ به‌ر په‌لامار‌و، كه‌سایه‌تییه‌ سیاسی‌‌و فه‌رهه‌نگی‌یه‌كان، ڕێبه‌رانی‌ حه‌ره‌كه‌ته‌ مه‌ده‌نییه‌كان، تێكۆشه‌رانی‌ مافی‌ مرۆڤ ‌و ڕۆژنامه‌نووسان پۆل پۆل ڕه‌وانه‌ی‌ زیندان ده‌كه‌ن، له‌م ئانوساته‌دا كه‌ خه‌باتی‌ هێمنانه‌ی‌ خه‌ڵكی‌ ئێران بۆ پاشه‌كشه‌ به‌ دیكتاتۆری‌‌و سه‌ره‌ڕۆیی‌، پێویستی‌ به‌ پشتیوانیی‌ هه‌موو هێز‌و لایه‌ن‌و تاكێكی‌ دێموكرات‌و ئازادیخوازی‌ ئۆپۆزیسیۆن‌و، ڕاكێشانی‌ هاوپێوه‌ندیی‌ جیهانییان له‌گه‌ڵ ئه‌م خه‌باته‌ هه‌یه‌، كومیته‌ی‌ ناوه‌ندیی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان بۆ هه‌ڵسه‌نگاندنی‌ ڕووداوه‌كانی‌ ئێران له‌ دوای‌ هه‌ڵبژاردنی‌ 22ی‌ جۆزه‌ردان‌و، بۆ تاوتوێكردنی‌ ئه‌ركه‌كانی‌ حیزب له‌م هه‌لومه‌رجه‌دا، ڕۆژی‌ 28ی‌ جۆزه‌ردان كۆبۆوه‌. له‌م كۆبوونه‌وه‌یه‌دا كه‌ جگه‌ له‌ ئه‌ندامانی‌ ئه‌سڵی‌‌و جێگری‌ كومیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌ له‌ كوردستان، ژماره‌یه‌كیش له‌ تێكۆشه‌رانی‌ به‌ ئه‌زموونی‌ حیزب به‌شدار بوون، به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ به‌رینی‌ كۆمه‌ڵانی‌ خه‌ڵكی‌ ئێران له‌گه‌ڵ ده‌سه‌ڵاتبه‌ده‌ستانی‌ كۆنه‌پارێز‌و پاوانخواز له‌ ڕه‌وتی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ سه‌ر كۆماری‌ دا، به‌تایبه‌تی‌ له‌ دوای‌ كودیتای‌ قۆڵی‌ پاوانخوازی‌ ڕێژیم له‌ دژی‌ ئاكامه‌كانی‌ هه‌ڵبژاردن، كه‌وته‌ به‌ر باس. به‌شدارانی‌ كۆبوونه‌وه‌، كه‌لكوه‌رگرتنی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان‌و ئێران له‌ ده‌رفه‌تی‌ هه‌ڵبژاردن بۆ هێنانه‌گۆڕی‌ داخوازه‌كانیان‌و، "نا" گوتنه‌وه‌ به‌ دیكتاتۆری‌‌و سه‌ره‌ڕۆیی‌‌و، شكستدانی‌ كاندیدای‌ قۆڵی‌ پاوانخوازیان به‌ نیشانه‌ی‌ وریایی‌‌و تێگه‌یشتوویی‌ ئه‌و خه‌ڵكه‌‌و، شێلگیربوونی‌ ئه‌وان له‌سه‌ر داوای‌ گۆڕان دانا. له‌و پێوه‌ندییه‌دا به‌ ڕێز‌و پێزانینه‌وه‌ ئاوڕیان له‌ هه‌وڵ‌و تێكۆشانی‌ چالاكانی‌ سیاسی‌‌و مه‌ده‌نی‌‌و پێشوازیی‌ به‌رینی‌ كۆمه‌ڵانی‌ خه‌ڵك له‌و ده‌رفه‌ته‌ دایه‌وه‌. كومیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌، هه‌ڵوێستی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان له‌باره‌ی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ سه‌ركۆماریی‌ به‌ هه‌ڵوێستێكی‌ دروست زانی‌‌و، وێڕای‌ ته‌ئییدی‌ نێوه‌رۆكی‌ به‌یاننامه‌ی‌ ده‌فته‌ری‌ سیاسی‌ له‌باره‌ی‌ ڕاپه‌ڕینی‌ خه‌ڵك بۆ دیفاع له‌ ده‌نگه‌كانیان‌و وه‌ده‌ستهێنانی‌ ئامانجه‌كانیان، ئه‌ركه‌كانی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان له‌ پێوه‌ندی‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌و ڕاپه‌ڕینه‌ جه‌ماوه‌رییه‌دا ده‌ستنیشان كرد. كومیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌، ڕاپه‌ڕینی‌ خه‌ڵكی‌ ئێران بۆ داكۆكی‌ له‌ ده‌نگه‌كانیانی‌ به‌ سه‌ره‌تای‌ قۆناغێكی‌ نوێ‌ له‌ خه‌باتی‌ ئازادیخوازیی‌ گه‌لانی‌ ئێران زانی‌‌و، پشتیوانی‌ له‌م به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌یه‌ی‌ به‌ ئه‌ركێكی‌ هه‌نووكه‌یی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان‌و هه‌موو هێزێكی‌ خه‌باتگێڕ‌و به‌رپرس دانا.كومیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌ له‌ پێوه‌ندی‌ له‌گه‌ڵ‌ ئه‌ركی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان له‌م قۆناغه‌دا، وێڕای‌ ڕێزگرتن له‌ خه‌باتی‌ پڕ له‌ قوربانیدانی‌ گه‌له‌كه‌مان له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان له‌ ماوه‌ی‌ سێ‌ ده‌یه‌ی‌ ڕابردوودا، هاتنه‌ مه‌یدانی‌ خه‌ڵك له ‌كوردستان و سه‌رانسه‌ری‌ ئێرانی‌ به‌ ده‌رفه‌تێكی‌ دیكه‌ بۆ به‌ره‌وپێشچوونی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ ئازادیخوازی‌ له‌ كوردستان زانی‌. له‌م پێوه‌ندییه‌دا كۆمیته‌ی‌ ناوه‌ندیی‌ حیزب، داوای‌ له‌ خه‌ڵكی‌ تێكۆشه‌ری‌ كوردستان كرد به‌ وردی‌ و وشیارییه‌وه‌ ئاڵوگۆڕه‌كان بخه‌نه‌ ژێر چاوه‌دێری‌‌و، شانبه‌شانی‌ پاراستنی‌ هاوپێوه‌ندی‌ له‌گه‌ڵ‌ خه‌ڵكی‌ سه‌رانسه‌ری‌ ئێران، له‌ هه‌موو ڕێگایه‌كی‌ مومكینه‌وه‌، هه‌وڵی‌ به‌ره‌و پێشبردنی‌ خه‌باتی‌ ئازادیخوازی‌ بده‌ن. هه‌م دژ به‌ سیاسه‌ت‌و پیلانه‌كانی‌ كودیتاچییه‌كان بۆ تێكشكاندنی‌ به‌ره‌نگاریی‌خۆیان و خه‌ڵكی‌ ئێران بوه‌ستن، هه‌م له‌سه‌ر ویست‌و داخوازه‌كانیان كه‌ له‌ ڕه‌وتی‌ هه‌ڵبژاردن دا هێنابوویاننه‌ گۆڕێ‌، پێدا بگرن.كومیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌ ڕیزه‌ ئه‌ركێكی‌ به‌په‌له‌شی‌ خسته‌ سه‌ر شانی‌ ده‌فته‌ری‌ سیاسی‌، ڕێبه‌ریی‌ حیزب‌و سه‌رجه‌م حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان. كار له‌پێناوی‌ پێكهێنانی‌ هاوپه‌یمانی‌ له‌نێوان حیزب‌و ڕێكخراوه‌كانی‌ ڕۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان‌و، به‌ڕێخستنی‌ پشتیوانییه‌كی‌ كاریگه‌ر له‌ خه‌باتی‌ خه‌ڵك له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان و ئێران، یه‌ك له‌و ئه‌ركانه‌یه‌. كومیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌ هه‌روه‌ها یه‌كیه‌تی‌‌و هاوكاریی‌ نێوان ئۆپۆزیسیۆنی‌ سه‌راسه‌ری‌‌و هاوپێوه‌ندی‌ له‌گه‌ڵ ئۆپۆزیسیۆنی‌ نێوخۆ‌و بزووتنه‌وه‌ی‌ سه‌راسه‌ریی‌ به‌ ئه‌ركێكی‌ هه‌نووكه‌یی‌ دانا. به‌ باوه‌ڕی‌ ڕێبه‌ریی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان، پێویسته‌ حیزبی‌ ئێمه‌‌و هه‌موو حیزب‌و ڕێكخراوه‌ سیاسی‌یه‌كانی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان‌و ئێران، پێكه‌وه‌‌و به‌جیا كار بۆ گه‌یاندنی‌ ده‌نگی‌ خه‌ڵكی‌ ئێران به‌ جیهانییه‌كان‌و ڕاكێشانی‌ پشتیوانیی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی‌ له‌ خه‌باتی‌ ئه‌وان بكه‌ن. كومیته‌ی‌ ناوه‌ندیی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان، هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی‌ ئاكامه‌ ڕاگه‌یه‌ندراوه‌كانی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ 22ی‌ جۆزه‌ردان‌و، به‌ڕێوه‌چوونی‌ هه‌ڵبژاردنێكی‌ دیكه‌ له‌ ژێر چاوه‌دێریی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی‌ دا كه‌ بووه‌ به‌یه‌كێك له‌ دروشم‌و ئامانجه‌ ئه‌سڵی‌یه‌كانی‌ خۆپێشاندان‌و ناڕه‌زایه‌تییه‌كانی‌ ئێستای‌ خه‌ڵكی‌ ئێران، به‌ ئامانجێكی‌ ڕه‌وا‌و داوایه‌كی‌ به‌رحه‌ق زانی‌ و، پشتیوانیی‌ له‌دروشم و داواكانی‌ دیكه‌ی‌ ئه‌وان بۆ وێنه‌ نه‌مانی‌ دیكتاتۆری‌ و ئازادیی‌ به‌ندییه‌ سیاسیه‌كان كرد. به‌دیهاتنی‌ ئه‌م داخوازانه‌، هه‌م به‌رده‌وامیی‌ خه‌ڵكی‌ كودێتالێكراو له‌سه‌ر ڕێپێوان، خۆپێشاندان‌و حه‌ره‌كاتی‌ ئیعترازیی‌ هێمنانه‌ی‌ پێویسته‌، هه‌م پشتیوانیی‌ نێونه‌ته‌وه‌یی‌. له‌ ڕوانگه‌ی‌ ڕێزگرتن له‌ خه‌باتی‌ مه‌ده‌نی‌‌و ده‌نگی‌ خه‌ڵك و پره‌نسپ و رێوشوێنه‌ نێونه‌ته‌وییه‌ دنیا په‌سه‌نده‌كانه‌وه‌، له‌سه‌ر ده‌وڵه‌تانی‌ جیهان‌و كۆڕ‌و كۆمه‌ڵه‌ نێونه‌ته‌وه‌یی‌یه‌كان پێویسته‌، ئاكامه‌ ڕاگه‌یه‌ندراوه‌كانی‌ ئه‌و هه‌ڵبژاردنه‌ قبووڵ نه‌كه‌ن‌و مه‌حموودی‌ ئه‌حمه‌دی‌ نه‌ژاد به‌سه‌ركۆمار نه‌ناسن. كۆبوونه‌وه‌ی‌ كومیته‌ی‌ ناوه‌ندی‌ هه‌ر له‌و كاته‌دا داوای‌ له‌ هه‌موو ئۆرگانه‌كان‌و كومیته‌كان‌و ئه‌ندامان‌و لایه‌نگرانی‌ حیزب له‌ كوردستان‌و ده‌ره‌وه‌ی‌ وڵات كرد، له‌ بارودۆخی‌ ئه‌سته‌می‌ ئێستا‌و له‌ قۆناغی‌ نوێ‌ له‌ ململانێی‌ خه‌ڵك له‌گه‌ڵ‌ دیكتاتۆری‌‌و سه‌ره‌ڕۆیی‌ دا، چالاكتر له‌ هه‌میشه‌ له‌ مه‌یدان دابن‌و ڕۆڵی‌ خۆیان له‌ جێبه‌جێكردنی‌ ئه‌ركه‌ هه‌نووكه‌یی‌یه‌كانی‌ حیزبه‌كه‌یان‌و، پشتیوانیی‌ كاریگه‌ر له‌ خه‌باتی‌ خه‌ڵك له‌نێوخۆی‌ ئێران دا، بنوێنن. ده‌بێ‌ هه‌موومان ئاماده‌یی‌ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‌ ڕووداو‌و پێشهاته‌ چاوه‌ڕوانكراوه‌كانمان هه‌بێ‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ بتوانین به‌ قازانجی‌ خه‌باتی‌ ڕزگاریخوازیی‌ نه‌ته‌وه‌كه‌مان‌و بۆ به‌ره‌و پێشبردنی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ ئازادیخوازی‌ له‌ ئێران دا كه‌ڵكیان لـێ‌ وه‌ربگرین. سڵاو له‌ شه‌هیدانی‌ تازه‌ی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ ئازادیخوازی‌سه‌ركه‌وتن بۆ خۆڕاگری‌‌و ئیراده‌ی‌ پته‌وی‌ خه‌ڵكی‌ ڕاپه‌ڕیوی‌ ئێران
بژی‌ یه‌كیه‌تی‌‌و به‌رده‌وامی‌‌و هاوپێوه‌ندیی‌ خه‌ڵكی‌ به‌شه‌ جۆراوجۆره‌كانی‌ ئێران له‌ ڕووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ‌ كودیتاچییه‌كان‌و پارێزه‌رانی‌ دیكتاتۆریی‌‌و سه‌ره‌ڕۆیی‌.

حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان ده‌فته‌ری‌ سیاسی‌

29/ 3/ 1388

19/6/2009
http://www.kurdistanukurd.com/

2009-05-04T10:18:00.000-07:00

27-04-2009

Babayev: Kurdistana Sor Divê Neyê Jibîrkirin

Hejar Esger

Almata - Mihemedê Silo Babayev ku di salên 1923-29an de li Azerbaycana Komarên Sovyet’ê Pêşengê Kurdistana Sor bû, bi Rûdaw’ê re axivî. Babayev, Serokê Yekitiya Kurdên Yekitiya Komarên Civakî ya Sovyet’ê (YKCS) û peywirdarê KGBê bû. Ew di nav Kurdan de wek rêberek dihat dîtin. Babayev, daxuyaniyên girîng dan Rûdaw’'ê.

Rûdaw: Birêz Babayev, em dizanin ku ji salên 1989an heta sala 1991an di bin sîwana Yekbûn’ê de, ji bo avakirina qezaya Kurdistan’ê têkoşîneke pir girîng hat dayîn. Ji bo çi van xebatan berdewam nekir?

Babayev: Pêşengê me yê efsaneyî Mele Mistafa Barzanî ji bo ez di oxira Kurdistana Sor de xebatê bikim, ez teşwîq kirim. Mele Mistafa Barzanî piştî şerê duyem ê cîhanê dema hatErmenistan’ê, axaftineke ku tu caran nayê jibîrkirin kir. Axaftina wî tesîr li min kir. Beriya hevditina li Ermenistan’ê dema ez ji bo peywira KGBê çûbûm Rojhilatê Kurdistan’ê, min li wir bi Qazî Muhamed û Mele Mistafa re hevdîtin kiribû. Di salên 50yî yên sedsala pêşî de, min bi hevalên xwe yên nivîskar Eliyê Evdirehman, Bariyê Heso, Bariyê Mehmûd û hwd re, ji bo daxwazên Kurdistana Sor ji rêveberiya YKCSê re name nivîsandibû. Me di sala 1961ê de, heyeteke rewşenbîrî ava kir û em çûn Moskow’ê. Di vê heyetê de Temur Aliyev, Huseyîn Sadikov, Memed Emînê Ezîz, Huseyîn Navo, Memed Tahîrov, Çerkezê Beko û Qenatê Kurdo cîh digrit. Me li vir daxwaza otonomiyê kir. Me xwest Kurdên me yên ku di salên 1937-44an de ji bo Başûrê Kafkasyayê, Asyaya Navîn û Kazakistanê hatine sirgûnkirin, careke din vegerin ser axa xwe. Lê rêveberiya Sovyet’ê guh neda daxwazên me.

Rûdaw: Gelo nêzikahiya Sovyet’ê ya li hemberî Kurdên ku hatine koçberkirin û nêzikahiya wan a li hemberî hindikahiyên din, piştre guherî yan na?

Babayev: Di salên 1988an de, dema ku şerê Azerî - Ermenan ji bo Qerebax’ê destpêkir, Kurdên Musluman yên ku li Ermenistan’ê dijîn jî bi Azeriyan re hatin qewirandin. Yên reviyan hin ji wan çûn Azerbaycan, hin ji wan çûn Rusya’yê û hin ji wan jî berê xwe dan Kazakistanê. Ji bo ku ew hemû li cîh ek kom bibin, me dest bi xebatê kir. Ji ber vê yekê me careke din doza jinûveavakirina qezaya Kurdistan’ê ya ku di salên 1923-29an de hatibû avakirin kir û me ev yek xiste rojevê. Piştî ku me bi Kurdên komarên cuda re hin civînan pêk anî, me Yekitiya Kurdên YKCSê "Yekbûn"ê ava kir. Me li Bajarê Moskow’ê 2 kongre çêkirin. Li ser daxwazên me Parlamentoya YKCSê ji bo ji nûh ve avakirina Kurdistana Sor komîsyoneke taybet ava kir. Me ji bo avakirina organeke çapameniyê ku propogandaya Kurdistana Sor dike jî destûr stand. Dema me bi Rîvenko ku yek ji alîkarê Sekreterê Giştî yê Partiya Komunîst ê YKCSê Mihail Gorbaçov re hevdît, ji ber kar û barên me yên ku me ji bo Kurdistana Sor kiriye û rêveberiya Sovyet’ê jî ev yek qebûl kiriye, em pîroz kirin. Lê mixabin di meha dawî ya sala 1991an de Rejima Sovyet’ê hilweşiya û bûyereke dîrokî ji bo Kurdan pêk nehat. Bi hilweşîna Sovyet’ê re hêviyên me jî şikestin. Di vê pêvajoyê de ez jî nexweş ketim û xebatên me nîvco man.

Rûdaw: We di yek ji rêxistinên herî mezin ê cîhanê di îstîxbarata KGBê de peywirdarî kir. Hûn çawa bûn elemanê KGBê? Hûn dikarin hinek behsa vê pêvajoyê bikin?

Babayev: Di sala 1937an de em hatibûn sirgûnkirin. Di dema destpêka Şerê 2. ê Cîhanê de, em bi çend malbatan re vegeriyan Ermenistan’ê. Evdo Îsa ku ku xizmê me ye û li Erîvan’ê dimîne, ji ber ku di nava Kurdan de yek ji yê xwenda ez im, ez ji bo xebata KGBê pêşniyar kirim. Min xwe jê aciz kir. Lê wî ji bo vê yekê israr kir. Lê di encamê de min ev bi îstîxbaratê re hevdîtin qebûl kir. Hevdîtina me pir dijwar derbas bû. Paşnavê rayedarê îstîxbaratê Guryan bû. Wî ji min re wiha got: “Zanîna te ya çend zimanan ji bo de dê bibe destpêkeke baş. Em ê te ji bo perwerdehiyê bişînin Tîflîs’ê, tu dikarî piştî perwerdehiyê dest bi peywirê bikî.” Min jî jê re wiha got: “Ez dizanim ku ji Kurdan hin kes ji bo xebatên sîxuriyê hatine peywirdarkirin û ew careke din venegeriyan.” Guryan, li min wiha vegerand: “Ma bi te re heysiyeteke neteweyî tune ye? Ma tu qet ji gelê xwe hez nakî? Gelê te di nava dest û piyan de ye. Tu di nava Kurdan de yek ji yê herî xwenda yî. Ger ên xwenda weke te bifikirin wê çaxê halên ên din yeman e."

Rûdaw: Van gotinan tesîr li we kir û hûn ketin nava KGBê?

Babayev: Belê vê axaftine tesîreke pir mezin li min kir û min qebûl kir ku ez bixebitim. Ji bo salek û nîv ez şandim perwerdehiya îstîxbaratê. Di meha sêyem a perwerdeyê de, ez birim Komara Mahabad’ê ku li Rojhilatê Kurdistan’ê hatibû avakirin. Ez hingê 23 salî bûm. Ez li vir bi Serokomar Qazî Mihamed û Wezirê Parastinê yê Mahabad’ê Mele Mistafa re axivîm. Min bi wan re hevdîtin pêk anî. Dema ku ez vegeriyam Tîflîs’ê, min di navbera rayedarên KGBê û nûnerên Komara Kurdistan’ê li Mahabad’ê de peywira navbenkarî û tercûmaniyê kir. Piştî ku min dibistan qedand, ez wek sîxurê îstîxbaratê şandim Erîvan’ê. Tayîna min ji bo Erîvan’ê derket. Min li vê derê, di nava xebatên îstîxbaratî ya ku li hemberî Tirkiye’yê dihat meşandin de cîh girt. Ez piştî Şerê 2. yê Cîhanê ji karê îstîxbaratê veqetiyam.

Rûdaw: Qezaya biçûk a Kurdistana Sor, ji sala 1993an û vir de di bin dagirkeriya Ermeniyan de ye. Li vê derê 300 hezar Kurdên ku hatine koçberkirin, wek penaber dijîn. Pirsgirêka Qerebax’ê çareser nebû û aloziya di navbera Azerî - Ermeniyan de didome. Di rewşeke wiha de divê Kurd çi bikin?

Babayev: Bi hezaran sal in ku li Kurdistana Sor Kurd dijîn. Ev der axa me ya dîrokî ye. Divê pêşî ev yek bê zanîn. Divê Kurd û Kurdistan’ê Kurdistana Sor ji bîr nekin. Bi izna xwedê dewleta me jî ava dibe, em ber bi azadiyê ve dimeşin. Ez ji Hikûmeta Kurdistan’ê û rêxistinên Kurdan tika dikim, bila Kurdistana Sor bixin rojeva xwe. Bila li ser vê mijarê xebatên berfireh bikin.

Babayev kî ye?

Mehmedê Silo Babayev, di 20ê cotmeha 1920an de li bajarê Ararata Ermenistan’ê hatdinyayê. Di sala 1937an de, bi malbata xwe re ew sirgûnî Asyaya Navîn kirin. Pişti demekê, bi hewldana xwe ya şexsî vegeriya Ermenistan’ê û bi KGBê re xebitî. Di dema Komara Mahabad’ê de li Rojhilatê Kurdistan’ê peywirdar bû. Di sala 1948an de Enstîtuya Karên Gundan a Erîvan’ê kuta kir. Di sala 1965’an de teza xwe ya doktorayê nivîsand û demeke dirêj wek Dîrektorê Solhoz’ê xebitî. Li Ermenistan’ê, bû Endamê Rêveberiya Komîte ya Partiya Komunîst a Bajarê Masîs’ê. Piştî sala 1969an, bû Serokê Yekitiya Komarên Solhoz û Dîrektoriya Solhozê. Ev kar û bar li bajarê Xaçmaza Azerbaycan’ê meşand. Babayev, di sala 1989an de di dema ku YKCS hilweşiya de, li Azerbaycan’ê ji bo jinûveavakirina Kurdistana Sor rêxistina Yekbûn’ê ava kir û vê peywira xwe heta hilweşîna Sovyet’ê dom kir. Rêxistina Yekbûn ku di nava qeydên Wezareta Dadê ya YKCSê de bi awayek fermî cîh digre, ji bo Kurdistana Sor 3 salan têkoşiya.

Source: Rudaw

http://www.rudaw.net/

2009-05-03T13:29:00.000-07:00

کورد و ترک: له‌ نێوان دوژمنایه‌تی و چاره‌نووسی هاوبه‌شدا

عارف نادری‌: ئه‌م فره‌ چه‌شنی‌یه‌ كه‌ شاره‌كانی‌: ورمێ‌، قوروه‌، نه‌غه‌ده‌، سونقور، تیكاب، بیجاڕ، خۆی‌، سه‌ڵماس، ماكۆو...له‌به‌ر ده‌گرێ‌، دانیشتووانه‌كه‌ی‌ له‌ هه‌ر دوو گه‌لی‌ كوردو تورك پێكهاتوون و توانیویانه‌ به‌ درێژایی‌ مێژووی‌ كورتی‌ هاوژیانییان، نه‌ك ته‌نیا جیرانگه‌لێكی‌ باش بۆ یه‌كتر، به‌ڵكوو له‌ رێگه‌ی‌ ژن و ژنخوازه‌وه‌ پێوه‌ندیی‌ به‌ربڵاوی‌ خزمایه‌تیش پێكه‌وه‌ دروست بكه‌ن

*عارف نادری‌

یه‌كێك له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌كان یان كێشه‌كانی‌ به‌رده‌م هێندێك له‌ شاره‌كانی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ وڵات چه‌ند ئتنیكی‌بوون ئه‌و شارانه‌یه‌. باژێرو شارستانگه‌لێك كه‌ له‌ بواری‌ هه‌ڵكه‌وته‌ی‌ جوغرافیایی‌، سیاسی‌ و ئابوورییه‌وه‌ له‌ ریزی‌ شاره‌ ستراتیژیكه‌كانی‌ كوردستانن. ئه‌م فره‌ چه‌شنی‌یه‌ كه‌ شاره‌كانی‌: ورمێ‌، قوروه‌، نه‌غه‌ده‌، سونقور، تیكاب، بیجاڕ، خۆی‌، سه‌ڵماس، ماكۆو...له‌به‌ر ده‌گرێ‌، دانیشتووانه‌كه‌ی‌ له‌ هه‌ر دوو گه‌لی‌ كوردو تورك پێكهاتوون و توانیویانه‌ به‌ درێژایی‌ مێژووی‌ كورتی‌ هاوژیانییان، نه‌ك ته‌نیا جیرانگه‌لێكی‌ باش بۆ یه‌كتر، به‌ڵكوو له‌ رێگه‌ی‌ ژن و ژنخوازه‌وه‌ پێوه‌ندیی‌ به‌ربڵاوی‌ خزمایه‌تیش پێكه‌وه‌ دروست بكه‌ن. هه‌ڵبه‌ت ئه‌مه‌ به‌ واتای‌ حاشاكردن له‌و رووداوه‌ تاڵ و دڵته‌زێنانه‌ش ( وه‌كوو: توندوتیژی‌ و كوشت و بڕه‌كانی‌ شاره‌كانی‌ قوروه‌و نه‌غه‌ده‌ له‌ سه‌ره‌تای‌ شۆڕشی‌ 57ی‌ هه‌تاویی‌ گه‌لانی‌ ئێران ) نییه‌. به‌ڵام ئه‌وجۆره‌ وێكه‌وتن و كاره‌ساتانه‌ له‌ قۆناغه‌ هه‌ستیاره‌كانی‌ مێژوویی‌داو له‌ ژێر كاریگه‌ری‌ راسته‌وخۆی‌ مۆره‌ گوێ‌ له‌ مسته‌كانی‌ ناوه‌ندی‌ ده‌سه‌ڵات له‌ تارانه‌وه‌ بووه‌. له‌ لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌، حكوومه‌ته‌كانی‌ ده‌سه‌ڵاتدار به‌ سه‌ر ئێران، هه‌میشه‌ هه‌وڵی‌ قۆستنه‌وه‌ی‌ هه‌ستیاری‌ و گرژییه‌ ئتنیكییه‌كانیان به‌ شێوه‌یه‌كی‌ كونتڕۆڵكراو داوه‌ تا له‌و رێگه‌وه‌ وێڕای‌ پێشگرتن له‌ یه‌كیه‌تی‌ و هاوخه‌باتی‌ نه‌ته‌وه‌كان به‌ به‌رۆژه‌ڤكردنی‌ دوژمنایه‌تی‌ و مه‌ترسیی‌ بێ‌ بنه‌مایان له‌ یه‌كترین، شێوه‌یه‌ك له‌ ململانیی‌ نائاسایی‌ و ده‌مارگرژانه‌ له‌ نێوانیاندا دروست بكه‌ن. ئه‌مه‌ش بێ‌ گومان هه‌م گه‌ره‌نتی‌ مانه‌وه‌ی‌ خۆیان ده‌كاو هه‌میش به‌ شێوه‌ی‌ ناڕاسته‌وخۆ كونترۆڵكردنی‌ لایه‌نه‌ جۆراجۆره‌كانیان بۆ ده‌سته‌به‌ر ده‌كات. وه‌ له‌ هه‌مووی‌ گرینگتر ئه‌و جۆره‌ی‌ كه‌ به‌ڵگه‌ و ئه‌زموونوكانی‌ ئه‌م چه‌ند ساڵه‌ی‌ دوایی‌یه‌ ده‌ریخستووه‌، خه‌ریكه‌ له‌و جۆره‌ شارانه‌دا له‌ رێگه‌ی‌ خودی‌ ئتنیكه‌كانه‌وه‌، به‌ربه‌ست له‌ هه‌مبه‌ر گه‌شه‌كردن و بووژاندنه‌وه‌ی‌ فه‌رهه‌نگی‌ نه‌ته‌وه‌ بنده‌سته‌كان دروست ده‌كات. بۆ نموونه‌ له‌م رۆژانه‌دا به‌ پێی‌ په‌سه‌ندكراوی‌ شوورای‌ شاری‌ تیكاب، بڕیار دراوه‌ كه‌ په‌یكه‌ری‌ مامۆستا " مه‌وله‌ویی‌ كورد " له‌و شاره‌دا دابنرێت كه‌ به‌ داخه‌وه‌ ئه‌م بڕیاره‌ له‌گه‌ڵ دژه‌كرده‌وه‌و ناڕه‌زایه‌تی‌ ده‌ربڕینی‌ كۆمه‌ڵێك له‌ به‌ناو دڵسۆزانی‌ ئازه‌ری‌ له‌و شاره‌و ده‌وروبه‌ریدا رووبه‌ڕوو بۆته‌وه‌. پێشتر له‌مه‌ش له‌ ساڵی‌ 1382ی‌ هه‌تاوی‌ به‌ هۆی‌ هه‌ڕه‌شه‌ی‌ تاقمێك له‌ توركه‌كانی‌ شاری‌ قوروه‌، پێش له‌ دانانی‌ په‌یكه‌ره‌ی‌ " جووتیاری‌ كورد " كه‌ به‌ پێی‌ بڕیاری‌ شوورای‌ شارو له‌ لایه‌ن مامۆستا " هادی‌ زیائۆدینی‌" یه‌وه‌ دروستكرابوو و بڕیار بوو له‌ پاركی‌ " رزوان "دا دابنرێ‌، گیرا. هه‌روه‌ها له‌ ساڵی‌ 1383ی‌ هه‌تاویدا به‌ هۆی‌ هه‌ڕه‌شه‌و ناڕه‌زایه‌تی‌ ده‌ربڕینی‌ كۆمه‌ڵه‌ كه‌سێكی‌ به‌ ناو پارێزه‌ری‌ شوناسی‌ توركی – مه‌زهه‌بیی‌ قوروه‌، كونگره‌ی‌ " مه‌وله‌ویی‌ كورد " كه‌ له‌ لایه‌ن NGOكانی‌ " عه‌مارو یاسر " ئاماده‌كاریی‌ بۆ كرابوو، هه‌ڵوه‌شێنرایه‌وه‌. هه‌ر له‌م راستایه‌دا، ناوی‌ مه‌یدانی‌ " كوردستان " بۆ " شه‌هیدان " و ناوی‌ مه‌یدانی‌ " ئیمام شافیعی‌ " بۆ " ئیمام حسێن " به‌ زۆره‌ملی‌ و هه‌ڕه‌شه‌و گوشار بۆ سه‌ر ئه‌ندامانی‌ ئه‌نجومه‌نی‌ شاره‌وانی‌ گۆڕدرا.
به‌ڵام راستی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌م باسانه‌ دیوی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ رووداوه‌كانه‌و نێواخنی‌ باس و هه‌ڵوێسته‌كان ده‌ستی‌ ناوه‌نده‌ ئه‌منییه‌تی‌ و گرووپه‌كانی‌ گوشاری‌ له‌ پشته‌. كه‌ به‌ ناوی‌ گه‌لی‌ ئازه‌رییه‌وه‌، دژه‌كرده‌وه‌ی‌ ناشارستانی‌ و ناسه‌رده‌میانه‌ ده‌گرن و له‌ رواڵتیشدا خۆیان له‌ به‌رپرسایه‌تی‌ دژبه‌ری‌ و له‌مپه‌ڕدانانه‌كان ده‌دزنه‌وه‌و، وه‌كوو نێوبژیوان دێنه‌ مه‌یدانه‌وه‌. چوونكه‌ له‌ دیدی‌ ئه‌وانه‌وه‌ تا ئه‌و جێگه‌ی‌ كه‌ بۆیان بلوێت ده‌بێ‌ شاره‌ كوردستانییه‌كان خاوه‌نی‌ سیمایه‌كی‌ كوردستانی‌ نه‌بن و ته‌نیا شوناسی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ باڵاده‌ست و هێماكانی‌ كولتووری‌ زاڵ ده‌رفه‌ت و ئیمكانی‌ ده‌ركه‌وتن، خۆنواندن و به‌رجه‌سته‌بوونیان بێت. هه‌ر وه‌ك ئه‌وه‌ی‌ كه‌ تا هه‌نووكه‌ش نه‌یانهێشتووه‌ په‌یكه‌ری‌ مامۆستا " قانیع " له‌ مه‌ریواندا دابنرێ‌. له‌ حاڵێكدا نه‌ته‌نیا له‌ لایه‌ن شوورای‌ شاری‌ مه‌ریوانه‌وه‌، به‌ڵكوو له‌ لایه‌ن شوورای‌ پارێزگاو شوورای‌ باڵای‌ پارێزگاكانیشه‌وه‌ په‌سند كراوه‌. به‌ڵام ناوه‌ند ئه‌منییه‌تییه‌كان مۆڵه‌تی‌ ئه‌و كاره‌ ناده‌ن.
یه‌كێكی‌ دیكه‌ له‌ پرۆژه‌كانی‌ رێژیم له‌و شارانه‌ بۆ به‌رده‌وامی‌ ململانی‌ و ركه‌به‌ری‌ ناسالمی‌ نێوان ئتنیكه‌كان، كرده‌ییكردنی‌ هه‌ڵاواردنی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ به‌ شێوه‌ی‌ به‌ربڵاوه‌. بۆیه‌ ده‌بینین له‌ شاره‌ كوردستانییه‌كان كه‌ كه‌مایه‌تی‌ تورك زمانی‌ لێ‌ نیشته‌جێ‌یه‌، زۆربه‌ی‌ به‌رپرسانی‌ باڵای‌ شاره‌كان سه‌ر به‌ كه‌مینه‌ی‌ نیشته‌جێن و كاروباره‌ گرینگه‌كانی‌ شاریان له‌ ئه‌ستۆیه‌و به‌ ته‌واوییش له‌ لایه‌ن ده‌زگای‌ قه‌زایی‌ و ناوه‌نده‌ هه‌واڵگیری‌ و ئینتیزامییه‌كانیشه‌وه‌ پشتگیرییان لێ‌ ده‌كرێت. به‌ڵام له‌ خودی‌ شاره‌كانی‌ ئازه‌ربایه‌جان چالاكڤانانی‌ ئازه‌ری‌ رووبه‌رووی‌ هۆڤانه‌ترین سه‌ركوته‌كانن. هه‌روه‌ها له‌ كاتی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ پارلمان و ئه‌نجومه‌نه‌كانی‌ باژێڕڤانیشدا، هه‌موو رێكارو ساخته‌كارییه‌ك بۆ سه‌ركه‌وتنی‌ به‌رئه‌ندامی‌ سه‌ر به‌ كه‌مینه‌ی‌ نیشته‌جێ‌ له‌ شاره‌ كوردستانییه‌كاندا له‌ به‌ر ده‌گیردرێت. ئه‌مه‌ش نه‌ك له‌ سۆزداری‌ و پشتیوانیی‌ راسته‌قینه‌ی‌ ده‌سه‌ڵات بۆ ئیتنیكه‌كانی‌ هاووڵاتی‌ له‌ كوردستاندا بێت، به‌ڵكوو كه‌ڵك ئاژووی‌ ئامرازی‌ له‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك بۆ سه‌ركوتی‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی‌ دیكه‌یه‌و ئه‌نجامه‌كه‌ی‌ هه‌رچی‌ بێت، ده‌سه‌لات و ده‌سه‌ڵاتداران به‌ چاندنی‌ تۆمی‌ دووبه‌ره‌كی‌ قازانج و سوودی‌ خۆیان مسۆگه‌ر ده‌كه‌ن.
بۆیه‌ پێویسته‌ هه‌ر دوو گه‌لی‌ كوردو توركی‌ نیشته‌جێ‌ له‌ شاره‌كانی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان، به‌تایبه‌ت رۆشنبیران و چالاكانی‌ مه‌ده‌نی‌، سیاسی‌، فه‌رهه‌نگی‌ و جڤاكیی‌ هه‌ر دوو نه‌ته‌وه‌ی‌ بنده‌ست و كولۆنی‌ به‌ رۆشنگه‌ری‌ و زانیاری‌ به‌خشین به‌ بیاڤی‌ گشتی‌، سیاسه‌ته‌كانی‌ خه‌پاندن و خۆچه‌وساندنه‌وه‌ی‌ چه‌وسێنه‌رانی‌ ناوه‌ندی‌ ده‌سه‌ڵات پووچه‌ڵ بكه‌نه‌وه‌. چوونكه‌ سه‌ركه‌وتنی‌ كورد و تورك له‌ دژایه‌تیكردنی‌ یه‌كتردا نیه‌و به‌ له‌مپه‌ڕدانان و پێشگرتن له‌ كاروبارو چالاكیی‌ یه‌كتر، هه‌رگیز پێش ناكه‌وین و له‌ ئاكامدا كه‌ڵێنێكی‌ به‌رین له‌ نێوانی‌ دوو نه‌ته‌وه‌دا دروست ده‌كه‌ین كه‌ پڕكردنه‌وه‌و قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ی‌ له‌ كورتخایه‌ندا، ئه‌سته‌م و نه‌لواو ده‌بێ‌. له‌ لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌، پێشكه‌وتنی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ هه‌ر یه‌ك له‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ كوردو تورك و ده‌سته‌به‌ربوونی‌ مافه‌نه‌ته‌وه‌یی‌ و مرۆڤییه‌كانی‌ هه‌ر یه‌ك له‌وان، گه‌ره‌نتی‌ و هۆكاری‌ سه‌ركه‌وتنی‌ نه‌ته‌وه‌كه‌ی‌ دیكه‌شه‌. ئێمه‌ ده‌بێ‌ به‌م راستییه‌ قه‌ناعه‌ت بێنین كه‌ پێكهاته‌ی‌ حه‌شیمه‌تی‌ كۆمه‌ڵێك له‌ شاره‌كانی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان چه‌ند ئتنیكییه‌و، ئێمه‌ و ئه‌وان به‌ هه‌موو ناكۆكییه‌كانی‌ نێوانمانه‌وه‌ خاوه‌ن چاره‌نووسێكی‌ هاوبه‌شین. ئه‌م چه‌شنه‌ تێگه‌یشتنه‌ش ته‌نیا له‌ رێگه‌ی‌ دیالوگ، یه‌كانگیری‌ و یه‌كریزیی‌ نێوخۆیی‌ خۆمان و رێزگرتن له‌ ئه‌ویتر، واته‌ به‌ تولێرانس و بردنه‌ سه‌ره‌وه‌ی‌ ئاستی‌ فه‌رهه‌نگی‌ تاكه‌كانی‌ كۆمه‌ڵ مسۆگه‌ر ده‌بێت.
بۆیه‌ هه‌ڵوێستی‌ ناشارستانیانه‌و شوڤینیانه‌ی‌ گرووپێك له‌ خه‌ڵكی‌ ئازه‌ری‌ زمانی‌ تیكاب، له‌ لایه‌كه‌وه‌ دنه‌دان و پاڵپشتیی‌ حكوومه‌تی‌ له‌ پشته‌و له‌ لایه‌كی‌ دیكه‌وه‌ سه‌رچاوه‌گرتوو له‌ عه‌قڵییه‌تی‌ نه‌خۆش و دوواكه‌وتوویی‌یه‌كی‌ كولتووریه‌ كه‌ هه‌ر دوو نه‌ته‌وه‌ی‌ كولۆنیی‌ كوردو تورك به‌ ده‌ستییه‌وه‌ ده‌ناڵێنن و به‌ جێگه‌ی‌ به‌ره‌نگاری‌ له‌هه‌مبه‌ر دوژمنی‌ هاوبه‌شیان، زۆرجاران یه‌كتریان به‌ دوژمنی‌ سه‌ره‌كیی‌ یه‌كتر زانیوه‌و بۆنه‌ته‌ دارده‌ستی‌ داگیركه‌ری‌ ئێرانی‌ بۆ سه‌ركوت و تواندنه‌وه‌ی‌ یه‌كتر.
پرسیاری‌ سه‌ره‌كی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئاخۆ بۆچی‌ هاووڵاتیان و هاونیشتمانانی‌ تورك زمان له‌ كوردستاندا توانا و هێزی‌ ماددی‌ و مه‌عنه‌ویی‌ خۆیان له‌ پێناو بووژاندنه‌وه‌ی‌ كولتووری‌ و خاوه‌نداری‌ له‌ شوناسی‌ نه‌ته‌وایه‌تییان وه‌گه‌ڕ ناخه‌ن و زیاتر هه‌وڵی‌ بێ‌ ناسنامه‌كردن و په‌راوێزخستنی‌ كورده‌كان ده‌ده‌ن. چوونكه‌ به‌ڵگه‌كان و راستیی‌ رووداوه‌كانی‌ شاره‌ دوو ئه‌تنیكییه‌كانی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ كوردستان سه‌لمێنه‌ری‌ ئه‌وه‌ن كه‌ ئه‌وان بوونی‌ خۆیان له‌ دوواكه‌وتوویی‌ و پێشنه‌كه‌وتنی‌ كورده‌كاندا ده‌بیننه‌وه‌؟! له‌ حاڵێكدا چاره‌نووسی‌ ئه‌وان یه‌كه‌و دوژمنه‌كه‌شیان هه‌ر یه‌ك...؟!
*ئه‌ندامی‌ پێشووی‌ شوورای‌ شاری‌ قوروه‌
Gerus46@yahoo.com

تبرئه ناسیونالیستهای افراطی، اتهام علیه دموکراتها

2009-04-12T13:00:00.000-07:00

تبرئه ناسیونالیستهای افراطی، اتهام علیه دموکراتها
پیرامون یک نوشته ی محمد آزادگر

سیروس مددی - مترجم: بهروز مطلب زاده

• طبق این نقشه، برای آنهائی که به خصلت ضدانسانی استثمار و ناعادلانه بودن سیستم سرمایه داری باور دارند و در عین حال با مهر به زبان مادری و هویت ملی خود، خواهان مبارزه در راه آن هستند، از مارکس و انگلس و لنین «فاکت» می آورند تا اثبات کنند که «نه! چپگرا که نمی تواند وطنش را دوست بدارد! نه. چپ که نمی تواند زبان مادری اش را دوست بدارد!» ...
اخبار روز: www.akhbar-rooz.com
يکشنبه ۲٣ فروردين ۱٣٨٨ - ۱۲ آوريل ۲۰۰۹

تبرئه ناسیونالیستهای افراطی، اتهام علیه دموکراتها
(پیرامون یک نوشته محمد آزادگر)*

مقدمه
انتشار متن آذربایجانی و فارسی سخنرانی من تحت عنوان «۲۱ آذر و امروز» در جلسه بزرگداشت ۶٣ - مین سالگرد جنبش ۲۱ آذر در شهر کُلن، مورد توجه آذربایجانی ها و علاقمندان به مسائل آذربایجان در کشورهای مختلف جهان قرار گرفت و با برانگیختن عکس العمل های متفاوت، بحث های بی سابقه ای را دامن زد. مسائل مطروحه و مواضع اتخاذ شده با استقبال وسیع دمکرات های آذربایجان مواجه شد. کسانی که از راه یافتن اندیشه ها و رفتارهای ضددمکراتیک و زیانبار در میان برخی فعالان جنبش ملی آذربایجان در سال های اخیر، بیمناک بودند و آن را برای امر مبارزه خطرناک می دانستند به وجد آمدند و گشایش افق دمکراتیک نوینی را در مقابل دیدگان خود احساس کردند.
نامه ها و نوشته های بسیاری به دستمان رسیده است که نشان می دهند افراد بسیاری با کسب روحیه ای جدید به مبارزه جلب شده اند و بسیارند کسانی که با دوری گزیدن از آن افکار زیانبار به بازنگری درباره مسائل مطروحه پرداخته اند.
در این میان و در کنار برخورد مثبت و تأییدآمیز کسانی که خواست و آرزویی جز آینده سعادتبار برای مردم آذربایجان و دمکرات های آن ندارند، ناسیونالیست های افراطی و عده ای "مجهول الهویه" که خود را در پوشش ناسیونالیسم افراطی پنهان کرده اند، به یورشی گسترده علیه من و همفکرانم و نیز اندیشه های ما پرداختند. افراد و محافلی که در مواجهه با این اندیشه ها، سیستم فکری خود را در تنگنا و خطر می دیدند به دور از منطق و از روی درماندگی،از طریق نوشته ها، سخنرانی ها و «میکروفون» ها، به پراکندن اتهامات سخیف پرداخته و حتی از تهدیدات فیزیکی نیز خودداری نکردند. اما این «اتهام» زنی ها و تهدیدات نه تنها نتوانست کوچکترین خللی در اراده ما به وجود آورد، بلکه برعکس بر میزان جدی بودن خطر این تفکرات ضددمکراتیک برای جنبش ملی دمکراتیک آذربایجان- که ما روی آنها تأکید کرده بودیم- مهر تأیید زد و من و همفکرانم را در پایداری در مواضع درستی که اتخاذ کرده بودیم، مصرتر ساخت.
اندیشه های طرح شده از جانب ما، نه تنها موافقین و مخالفین را به طور جدی به میدان کشاند، بلکه در عین حال افراد میان دو صندلی نشین را هم به تنگنا انداخت و دچار مشکل کرد. یکی از آن نیروهایی که در این میان به شدت دچار آشفتگی و بحران گشت، [تشکل] «جنبش فدرال دمکرات آذربایجان» بود. این تشکل که از گرد هم آمدن افراد دارای افکار و اندیشه های متناقض شکل گرفته است، در برخورد با یک مسئله جدی و اساسی دچار بحران شد. این حادثه دور از انتظار هم نبود. در واقع مخمصه ای که «ج. ف. د. آ» به آن گرفتار آمده نه حاصل «توطئه» های ما، بلکه نتیجه و بازتاب طبیعی وضعیت داخلی خود آنها و نیز نوع برخوردشان با مسائلی است که از سوی ما طرح شده اند. محمد آزادگر که مسئله شرکت من در بنیانگذاری این «تشکیلات» را دروغ قلمداد می کند، خود به خوبی می داند که علت اصلی کناره گیری و عدم همکاری من با این «تشکیلات»، مخالفت من با به کارگیری سیاست «نه سیخ بسوزد نه کباب» از سوی آنها بود. **
پس از انتشار متن «۲۱ آذر و امروز» هرچند هیچ موضع رسمی از جانب آزادگر و دوستانش در برابر آن اعلام نشد، اما در عین حال اولین عکس العمل ها نیز از درون خود آنها بیرون آمد. در سه ماه و نیم گذشته دو تن از آنان مطالب مفصلی در ضدیت با من و اندیشه هایم نوشته اند. تا جایی که حتی یکی از آنها به نام علیرضا اردبیلی نقش نیروی کمکی کانال تلویزیونی «گوناذ تی وی» را به عهده گرفت، با این همه نه تنها نظر رسمی این «تشکیلات» اعلام نگردید، بلکه حتی نامه ای که ما در رابطه با نوشته علیرضا اردبیلی به آدرس مسئولین آن فرستاده بودیم نیز بی پاسخ ماند. از اینها گذشته تشکیلات «مدنی»!، «عدالتخواه»! و «دمکرات»! آزادگر و دوستانش - حتی به نام دفاع از حق آزادی بیان هم که شده- نه تنها گامی علیه اتهام زنندگان و تهدیدکنندگان برنداشت، بلکه از سوی بعضی از آنان، عملکرد افراد تهدیدکننده توجیه و لاپوشانی نیز شد. آری، یکی از آن نیروهایی که راه «دیالوگ» را سد کرد، همین «فدرال – دمکرات» ها بودند.
و اما بالاخره بعد از گذشت سه ماه، نظر «رسمی» تشکل نامبرده به شکلی غیرمنتظره، هیستریک و نابرازنده اعلام گشت. آزادگر برای عقب نماندن از قافله و در اصل برای «جبران مافات» وارد میدان شد. نوشته او تحت عنوان «آقای سیروس مددی براستی دنبال چیست؟» منتشر گشت. این نوشته، هم از نقطه نظر مضمون و هم از نظر متد برخورد آن به عنوان نقطه عطفی در زندگی سیاسی نویسنده اش و همچنین در تاریخ «ج.ف.د.آ» ثبت خواهد شد. «مشکوک» و «وابسته» جلوه دادن من و رفقایم از جانب محمد آزادگر و دوستانش، با توجه به شناخت ٣۰ ساله ای که از ما دارند، به عنوان لکه ای نازدودنی در تاریخ زندگی آنها به ثبت خواهد رسید.
من و همفکرانم و نیز همه تشکل ها و افرادی که مسائل آذربایجان را پیگیرانه دنبال می کنند، از وجود نظرات و افکار گوناگون موجود در درون «ج.ف.د.آ» بی اطلاع نیستیم. این راز پنهانی نیست. خود دوستمان هم در نوشته اش به وجود تفکرات مختلف در درون آن جریان اشاره کرده است. اینک می توان گفت که مباحث در میان آنها نیز ادامه یافته و بالاخره یکطرفه شده است.
ما تا به امروز همه نوشته های انتقادی جدی و منطقی را در سایت آذربایجان درج کرده ایم. هر چند که من در مورد هیچ کدام از آنها تاکنون چیزی ننوشته ام. اما در اینجا لازم می دانم تا به این نوشته غیرمنتظره و عاری از پرنسیپ دوستمان بپردازم.
پیش از پرداختن به نوشته آزادگر لازم است درباره «غیرمنتظره» بودن آن توضیحی دهم: اگر همه گفته های ایشان در طول زندگی سیاسی خود را هم کنار بگذاریم و صرفاً به همین حرفها و نظراتی که او در طی این سه ماه و نیم گذشته بیان کرده است بپردازیم، در می یابیم که هیچکدام آنها با محتوای این نوشته خوانایی و مشابهت ندارد. از همین رو است که آنرا «غیرمنتظره» می نامیم. من در این نوشته قصد استناد به گفتگوهای خصوصی و نظراتی که او با من و تعداد دیگری از مبارزین آذربایجانی در میان نهاده است، ندارم و چنین عملی را بی پرنسیپی می دانم و لذا از آنها بهیچ وجه سخن نخواهم گفت. امیدواریم آقای آزادگر در نوشته های آتی خود روشن سازند که کدام «برهان قاطع» ایشان را وادار به اتخاد چنین مواضعی نموده است.

I
نوشته محمد آزادگر از نظر مضمون و متد، به دو بخش قابل تفکیک است: بخش اول مواضعی است در قبال مسائل و نظرات مطروحه از جانب من و سایت «آذربایجان» و بخش دوم تخریباتی است که با «ایهام» و «استعاره» انجام می گیرند که در اصل سر منشائی جز فقدان منطق ندارند و برازنده شخصی با آن سابقه سیاسی نیستد.

آیا درون جنبش ملی آذربایجان گرایشات افراطی و انحرافات وجود دارد؟
از نظر آزادگر کدام گرایش ها خطرناک ارزیابی می شوند؟

ایشان می نویسد: مسائل مطروحه از جانب سیروس مددی و همفکرانش

«حرکت ملی آذربایجان را تضعیف می کند و آن را به انحراف می کشاند... از [طرح این مسائل] جمهوری اسلامی و طیف سلطنت و دنبالچه های فکری آنان، برای سرکوب حقوق و خواسته های حق طلبانه تُرک ها در ایران، از آن استفاده می کنند ...»

محمد آزادگر طرح کدام یک از مسائل را باعث تضعیف و به انحراف کشیده شدن جنبش می داند که در عین حال می توانند به عنوان وسیله تبلیغاتی دشمن به کار گرفته شوند؟ مگر سیروس مددی در سخنرانی خود چه گفته و سایت «آذربایجان» چه مسائلی را طرح کرده است که از نظر آقای آزادگر آنچنان مضرّ تشخیص داده شده که ایشان همصدا با شبکه هایی- که وصف حالشان برای خود او نیز آشکار است، حُسن نیت ما در خدمت به جنبش ملی آذربایجان را زیر سئوال برده و بدنبال «مقصود واقعی» ما می گردد.***
من گفته ام: به موازات سرکوب ما و هویت ملی مان از سوی جمهوری اسلامی و شوونیزم فارس، از یک سو مقاومت در برابر آن نیرومندتر و گسترده تر می گردد. و از طرف دیگر با نیرومندتر شدن و گسترده تر گشتن جنش، گرایش جدیدی وارد صحنه می شود. این خط یا گرایش جدید- علیرغم استنادش به ۲۱ آذر دموکراتیک- مدام ضددموکراتیک تر می شود. این گرایش جدید به زیان نهضت ملی- دموکراتیک آذربایجان تمام می شود. من با ذکر چند مثال روشن کوشیده ام نمونه هایی بدست دهم. من گفته ام: نیروهایی که رژیم جمهوری اسلامی را- به مثابه رژیمی که شوونیزم فارس را به یکی از ارکان ایدئولوژی دولتی بدل کرده است- به باد فراموشی می سپارند و در ناکجا آباد به دنبال دشمن میگردند؛ کسانی که به جای پیشبرد مبارزه ملی-دمکراتیک در آذربایجان، پرچم مبارزه برای «تورانیزم» را برافراشته اند، آنها که به بهانه مخالفت با سازمانهای افراطی کُرد به مقابله با مردم کُرد بر می خیزند و ... تبلور چنین خط و گرایش زیانباری به شمار می روند.
آیا محمد آزادگر و دوستانش وجود چنین گرایش ها و انحرافاتی را می پذیرند؟ و اگر جوابشان آری است، در این صورت، آیا بررسی و نشان دادن ضررها و زیان های آن را جزء وظایف خود می شمارند یا نه؟ و اگر چنین گرایش هایی از نظر آنها وجود خارجی ندارند، چرا آن را با صراحت کامل بیان نمی کنند؟
آیا خط کسانی که اخیرا، در روز روشن و در مقابل چشمان عده ای با تهدید از آزادگر می خواستند، «بیرون بیاید» تا آنها با او «حرفهایشان» را بزنند، خط ضددموکراتیک است یا نه؟
دوست گرامی که تا دیروز بحق به خطرناک بودن آن گرایش اذعان می کرد، چه شده است که امروز هنگام بیان موضع «رسمی» مجبور شده است چنین کند؟
محمد آزادگر در پاسخ به این سئوالات است که در بن بست و در وضعیت متناقضی گرفتار می آید. در واقع او با نوشتن اینکه:

«... خطر پان تُرکیسم، تورانیزم و گرگ خاکستری اساساً ساخته و پرداخته دشمنان حرکت ملی آذربایجان است»

از یکسو همه گرایش های ضددموکراتیک مورد اشاره مرا در «پان ترکیسم، تورانیسم و گرگ خاکستری» خلاصه می کند!! و سپس خطر آنها را منکر می شود. (درباره این نکته که آیا من هم مشمول این دشمنان می گردم یا نه، بعدتر سخن خواهم گفت.) اما واقعیت ها غیرقابل انکارند. او نمی تواند وجود گرایش های افراطی را از بیخ و بن کتمان کند، لذا به آن اعتراف می کند. لیکن با «اما و اگر» ها.
او می نویسد:

« ... البته بسیار طبیعی است که در میان حرکت ملی آذربایجان گرایش های افراطی ملی هم باشند که این ها نقداً خطری برای حرکت ملی آذربایجان نیستند. این گرایش های افراطی هم در حقیقت عکس العمل و بازتابی است در مقابل پان ایرانیسم و فارس گرایی افراطی و گرگ درنده حی و حاضر جمهوری اسلامی ....».

با این حساب نویسنده با زیر پا گذاشتن آنچه که بیش از این گفته است، تأیید می کند که:
۱- در نهضت گرایش های افراطی وجود دارد.
۲- این گرایش های افراطی، واکنشی در برابر شوونیزیم فارس و جمهوری اسلامی است.
٣- و «نقدا» خطری برای جنبش محسوب نمی شوند.

می خواهم روی این چند نکته کمی مکث کنم:
آیا از نظر محمد آزادگر کدام گرایش ها افراطی هستند؟ ایشان برای نشان دادن این گرایش های افراطی به مبارزان ما، چه گامهایی برداشته است؟
مبارزه تعارف پذیر نیست! باید با شفافیت و صداقت به میدان آمد. من همواره آنچه را که برای آینده سعادتبار و خوشبختی خلق و میهنمان زیانبار تشخیص داده ام، نوشته و نمونه های مختلف آنرا- چه بصورت شفاهی و چه در قالب مکتوب بیان کرده ام. اینها مسائلی نیستند که من، امروز به آنها رسیده باشم. من اکنون آنها را یک بار دیگر در سخنرانی ام با عنوان «۲۱ آذر و امروز» مورد تأکید قرار داده ام. راستی کجای اظهارات من محمد آزادگر را اینچنین ناراحت کرده و او را برآشفته است؟
من همواره هم وجود گرایش های افراطی را خاطرنشان کرده ام و هم بر روی عکس العملی بودن حد معینی از آن نیز تأکید ورزیده ام. برای نمونه، ۱۰ سال قبل، در نوشته ای با عنوان «ما و مسئله ستم ملی، تبعیض و مرکزگرائی در ایران»- که در مجله «آذربایجان» انتشار یافت، گفته بودم:

«مهر ورزیدن به زبان و فرهنگ و هویت ملی، حفظ حتی المقدور آن در برابر تعدی های ملی و جستجوی راههایی برای پایان دادن به این ستم و تحقیر پدیده مثبتی است که بویژه در سالهای اخر در میان برخی منسوبین به ملل غیرفارس زبان گسترش یافته است. در مواردی این مهر ورزیدن ها شکل افراطی به خود گرفته و بصورت «ملت پرستی افراطی» تظاهر می یابند. هر چند سرمنشا این افراطی گری در شوونیسم و تبعیض حاکم بر کشور نهفته است ولی آن «تز»، دلیل صحت این «آنتی تز» نیست. اگر مقصود از مبارزه با شوونیسم و ملت پرستی افراطی حاکم بر کشور، برداشتن موانع رشد و تعالی و تأمین زندگی بهتر برای انسانهاست؛ در اینصورت باید با اندیشه ها و ابزارهای انسانی و دموکراتیک به جنگ این انسان ستیزی ها رفت و راههایی متناسب با هدف جستجو کرد.»

آری، من همین حرفهائی که محمد را اینچنین آشفته ساخته، یک بار دیگر، و این بار، ۱۰ سال پس از نوشته شدن آنها، در صحبت های اخیر خودم تکرار کرده ام:

« در یک قرن گذشته کسانی که به مثابه نمایندگان آن ملت [ملت فارس] سخن گفته اند و نیز اکثریت روشنفکران آن، با سلاح شوونیزم برای سرکوب و از میان بردن هویت ملی ما کوشیده اند، این یک حقیقت تلخ است. من همیشه گفته ام که راه برون رفت از این وضع، حرکت از موضع شوونیزم و به کار بستن شیوه هائی که شوونیست های فارس به کار می برند، نیست. آری، تحت تأثیر جنایاتی که شوونیزم فارس در حق ما مرتکب شده است، در میان جوانان ما، حد معینی از پدیده فارس ستیزی پدید آمده است که به نوبه خود قابل درک است. اما با این همه نمی توان به صرف وجود «داشناک» ها در میان ملت ارمنی، شوونیزم فارس در میان ملت فارس و به خاطر وجود پ. ک. ک و پژاک در میان ملت کُرد، با این ملت ها دشمن شد. طرح دعوا و مجادلات «خونی» و «نژادی» به جای استفاده از راه های دمکراتیک قطعاً مبارزه ما علیه شوونیزم را به شکست می کشاند».

واکنش های تند و تیز و نفرت شدید ملتهای تحت ستم علیه شوونیسم حاکم، کاملاً «قابل درک» است. بلی، باید آنها را درک کرد. ولی فرق بزرگیست میان «درک» کردن و «لاپوشانی» کردن. فرق است میان «درک» کردن و راه انداختن عملیات تخریبی علیه کسانی که حاضر به لاپوشانی نیستند و نیز انکار حسن نیت آنان برای خدمت و تلاش برای کشف «مقصد » واقعیشان!
همین جا لازم است به یک نکته دیگر نیز اشاره کنم. آزادگر تا کی می تواند همه اشکالات و حرکت های افراطی نوظهور در جنبش را بالکل «طبیعی» و دربست عکس العمل در برابر شوونیزم فارس قلمداد کند و با کند و کاو برای یافتن «هدف واقعی» دیگرانی که به افراطیون گفته اند «بالا ی چشمتان ابروست» خود را به در و دیوار بکوبد تا شاید بتواند دل افراطیون را به دست آورد.
در درون جنبش ما، به ویژه در میان کسانی که تازه به جنبش می پیوندند، میزان معینی از «تندی» وجود دارد بلی، این تندی امری طبیعی است. در کشوری که نزدیک به ۹۰ سال سیاست ستم ملی، تمرکزگرائی افراطی و تبعیض حاکم است، وجود چنین «تندی» هائی از سوی ملتهای مورد سرکوب طبیعی است. و اما در چنین شرایطی وظیفه آن مبارزانی که خود را دمکرات می دانند چیست؟ ما موظفیم افرادی را که به دلیل وجود شوونیزم، چنین عکس العمل هایی را بروز می دهند، روشن و آگاه کنیم. روشنگری نیز علاوه بر دقت در اعمال و کردار خودمان، از طریق نشان دادن خطا و زیانبار بودن آن عکس العمل های تند امکان پذیر است. آقای محمد آزادگر! شما در این زمینه چه کرده اید؟ شما زیانبار بودن کدام گرایش افراطی را به مبارزانمان نشان داده اید؟ آیا چنین کرده اید یا با کشیدن دست نوازش بر سر افراطیون حرفه ای، آنها را در کنار خود نگه داشته اید؟
در درون جنبش ما نوع دیگری از افراطیگری نیز وجود دارد و آن، افراطگرایی کاملا آگاهانه و کاملا حساب شده است. محمد آزادگر نمایندگان این گرایش افراطی «پروفسیونل» و «خودآگاه» را خوب می شناسد و از منابع اصلی تغذیه آن مطلع است. این گرایش افراطی «حرفه ای» و «عامدانه» همواره می کوشد تا آن تندروانً «عکس العمل» گرای فوق الذکر را به افراط گرایی بیشر سوق دهد و آنها را مدام در مواضع افراطی نگه دارد. باید حساب این دو نوع افراطیگری را از یکدیگر تفکیک کرد. در همه کشورهای جهان، سازمان ها و تشکل های گوناگونی که دارای اندیشه های متفاوت و استراتژی و تاکتیک مختلف هستند وجود دارند. طبیعی است که در میان ما نیز چنین باشد. ولی طبیعی بودن هر چیزی الزاماً بمعنی درست بودن آن نیست. پیدایش تشکل ها و جریانهای مختلف نشان همین واقعیت است. هر نیروئی می کوشد تا حقانیت خود را به ثبوت رساند.

II

چرا از از بحث و گفتگو باید هراسید؟

محمد آزادگر از اینکه ما با آوردن مثال های مختلف، زیانبار و نادرست بودن گرایش های افراطی درون جنبش را آشکارا بیان کرده ایم، برآشفته و نوشته است:

« ... آقای مددی و دوستانشان در سایت آذربایجان با جار و جنجال و هیاهوی بسیار سعی می کنند نشان بدهند که قصد آنها از طرح این بحث ها خدمت به حرکت ملی و دمکراتیک آذربایجان است، ولی نوشته ها و موضع گیری های آنها البته چیز دیگری را نشان می دهد».

شگفتا! کدام یک از نوشته های من و دوستانم در سایت «آذربایجان» از طرف این دوست گرانقدر و اصحاب «آچیق سوز» نشان «جار و جنجال و هیاهو» است؟ کدام موضع گیری ما نشان از آن دارد که قصد ما نه خدمت به آذربایجان، بلکه خلاف آن است؟!
راستی چه کسانی هیاهو راه انداخته اند؟ این هیاهو در اصل هفته هاست که با مشارکت و یاری یاران تشکیلاتی محمد آزادگر و با استفاده از همه امکانات رسانه ای از جمله تلویزیون، پالتاک و انبوه سایت های اینترنتی – علیه ما - به راه انداخته شده است. اگر دوست گرامی ما به جای «اشاره چشم و ابرو» صریح و شفاف تر صحبت می کرد، خدمت بیشتری به مبارزان آذربایجان کرده بود. جنبش ما اصلاً نیازی به امر و نهی و صدور «فتوا» و متهم کردن دگراندیشان از طریق کنایه و ایهام ندارد. جنبش برای نیرومند شدن نیازمند بحث های مستدل است.
وحشت آزادگر از کدام بحث است؟ چرا او با توسل به حربه ای نابرازنده، مانند آن محافل افراطی «مورد لطف» اش به «انگ» زدن روی آورده است. علت این کار او - که سبب حیرت همه آنهائی شده است که او را «میشناسند »- چیست؟. ایشان از تجربه تشکیلات های سیاسی – که عمری را با آنها گذرانده- چه درسی گرفته اند؟
****

از خوانندگان گرامی خواهش می کنم به سطور دیگری از نوشته ایشان توجه نمایند. ایشان با اشاره به من و همفکرانم می نویسند:

«آنهایی که خطر پان تورکیسم را برجسته میکنند بهتراست اول تکلیف خودشان را با پان ایرانیسم و ناسیونالیسم فارس گرای افراطی و راسیسم جمهوری اسلامی روشن کنند.»

شگفتا! آقای آزادگر چه قصدی از نوشتن این سطور دارد؟ مواضع من و دوستان همفکرم علیه شوونیزم فارس و راسیسم جمهوری اسلامی - و نه تنها راسیسم بلک همه هستی آن رژیم- برای ایشان و اصحاب «آچیق سوز» مشخص نیست؟ آیا موضع من، دوستانم، سایت آذربایجان و هزاران چپ دموکرات آذربایجانی در آذربایجان، ایران و دیگر کشورهای جهان برای آزادگر و یارانش ناشناخته است؟ به راستی محمد آزادگر در صدد تحریک چه کسانی علیه ماست؟ او برای بدست آوردن دل چه کسانی به طرح چنین ادعاهای مضحک و خنده داری می پردازد؟
اگر حتی مواضع و عملکرد من و یارانم در طول زندگی سیاسی مان، علیه ناسیونالیزم افراطی فارس و جمهوری اسلامی را هم نادیده بگیریم، آیا همین «۲۱ آذر و امروز» - که آزادگر را مجبور ساخته است تا از نشستن در بین دو صندلی دست بکشد – گویای مواضع روشن ما در باره شوونیسم فارس و رژیم جمهوری اسلامی نیست؟ چرا محمد آزادگر خود را دچار چنین وضع خنده آوری ساخته است؟ مخالفت فکری چه نیازی به این حرف ها دارد؟ آیا از نظر ایشان «گناه» اعتراض ما به سیاست های زیانباری که برشمردیم، آنچنان بزرگ و نابخشودنی است که همه «ثواب» های ما را هم خنثی و بلااثر ساخته است!!!؟

III

آزادگر چرا فرمان «بحث سیاسی ممنوع! دشمن سوء استفاده می کند» را صادر کرد؟

شوونیزم فارس، رژیم ایران و دیگر دشمنان ما، با هزار و یک چشم ما را زیر نظر دارند. آنها برای تضعیف مبارزه ما علیه شوونیزم با چنگ انداختن به هر خس و خاشاکی خواهند کوشید تا از مواضع انتقادی من و دوستان همفکرم سوء استفاده کنند. چه کسی می تواند این واقعیت را کتمان کند؟ مگر از نوشته «افشاگرانه؟؟!!» محمد آزادگر علیه من و «فتوا»هایش سوء استفاده نخواهد شد؟ مگر تاکنون از آن سوء استفاده نشده است؟ مگر در سایت «تریبون» که متعلق به یکی از همسویان ایشان است، سخن از «تیم سیروس مددی و حامیان امنتی آن» نمی رود؟
صدور فرمان «بحث سیاسی ممنوع!! زیرا دشمن سوء استفاده می کند» تا چه اندازه صحیح است؟ در جنبش ما نیز همانند همه جنبش های دیگر افکار و اندیشه های گوناگونی وجود دارند. اگر چنانچه این افکار و اندیشه های مختلف طرح و بشیوه ای دموکراتیک به بررسی و بحث گذاشته شوند، آنگاه هم آن اندیشه ها پخته تر و تکامل یافته تر خواهند گشت و هم مردم و فعالین جنبش در آن شرکت خواهند جست و امکان انتخاب آزاد خواهند یافت. آیا نسل ما - من و آزادگر – از سیاست «معامله» در پشت درهای بسته و «قایم باشک بازی» کم صدمه دیده است؟
سایت «آذربایجان» به هنگام منتشر ساختن متن «۲۱ آذر و امروز» به حق نوشت:
«شوونیست های فارس که با نیت لکه دار کردن مبارزات دمکراتیک ما، عادی ترین خواست دمکراتیک ما را هم «پان ترکیسم» می نامند، با خوشحالی خواهند کوشید تا از این نوشته به سود خود استفاده کنند. اما با این همه این نوشته در کلیت خود به دمکراتیسم و مبارزه در راه حقوق ملی مردم آذربایجان خدمت خواهند کرد. ما با ایمان راسخ به این حقیقت این نوشته را به خوانندگان خود تقدیم می کنیم».

ما همیشه طرفدار بحث و گفتگو درباره مسائل مربوط به مبارزه خودمان بوده ایم. من حتی در مقدمه همان نوشته خود «ما و ستم ملی، تبعیض و تمرکزگرائی در ایران» که مربوط به ۱۰ سال پیش است، صاحبان افکار و اندیشه های مختلف را به بحث و گفتگو فرا خوانده بودم. ما در تمام نوشته های خود - حتی در رابطه با الفبا و اورفوگرافی از فعالین خواسته بودیم تا در آن مباحث فعالانه شرکت کنند. من و همفکرانم هنوز هم به ضرورت چنین بحث و گفتگوهائی اعتقاد داریم.
آری، سوءاستفاده خواهد شد. اما به اعتقاد ما نتیجه نهائی این بحث ها آن خواهد بود که با از میان رفتن نواقص و کاستی ها، مردم ما خواهند توانست با چشمانی باز، دست به انتخاب بزنند که این خود نهضت ما را پیش خواهد راند. در تمام جهان این فقط تشکل های دارای ایدئولوژی توتالیتر هستند که به خود اجازه صدور فرمان «بحث سیاسی ممنوع» را می دهند. محمد آزادگر که می کوشد تا خود را غیرتوتالیتر و «غیر استالینی» معرفی کند، چرا چنین فرمانی را صادر می کند؟
و اما یک نکته دیگر. ظاهراً آنچه که موجب ناراحتی و برآشفتگی دوستمان گشته نه هر «بحثی»، بلکه فقط بحث درباره موضوعاتی است که ما مطرح کرده ایم. شاید هم اساساً اصحاب «آچیق سوز» در میان آذربایجانی ها افکار و اندیشه متفاوتی نمی بینند. و یا می بینند و فقط مواضع و آراء طرح شده در سایت «آذربایجان» را خطر «نقد» ارزیابی کرده و چنین نوشته هائی را علیه آن منتشر می کنند. آقای محترم! در میان مطالبی که هر روز از تلویزیون گوناذ پخش می شود، شما هیچ نکته قابل انتقادی نمی یابید؟ همه آنچه که آنها می گویند صحیح است و هرآنچه سایت «آذربایجان» می گوید خطاست؟ آنها همه خادم هستند و «آذربایجان» خائن؟
خوانندگان گرامی باید توجه داشته باشند که پیشاهنگ فکری محمد آزادگر، یعنی علی رضا اردبیلی، در نوشته ای، جنبش را بی عیب و نقص دانسته و تنها مرا «خارج خوان» معرفی کرده است. به بخشی از نوشته او توجه کنید:

«از آنجا که بنیان های نظری دوره کنونی جنبش ما از سوی «قور قود» زمانه ما جناب دکتر جواد هیئت و استادان شجاع و دانشمندی چون پرفسور حمید نطقی و دکتر محمدعلی فرزانه پی ریزی شده است، تکامل نظری مان بدون درگیری های فردی، بسیار هارمونیک و به دور از جار و جنجال پیش می رود».

با این حساب، «پیامبران» اصحاب «آچیق سوز» ظهور کرده و با کتابهای مقدس خود هدف، راه و تاکتیکها را بی کم و کاست، با تمام جزئیاتش نشان داده و رفته اند. پاسداری از دین ارائه شده از سوی این «پیامبران» نوظهور به اصحاب «آچیق سوز» سپرده شده و تفسیر این دین جدید نیز انحصارا به محمد آزادگر و علی رضا اردبیلی محول گشته است. از آنجا که سیروس مددی و «آذربایجان»ی ها، درچهارچوب تفسیر این مفسرین نمی گنجند، لذا «خوارج» اند. و این خود بسیار پر معنی است!
ما در همینجا از اصحاب «آچیق سوز» تقاضا می کنیم تا لطف فرمایند و «دستورات» و «احکام» تعیین شده از سوی این سه ادبیاتشناس، برای شرایط فوق العاده بغرنج و تاریخی آغاز قرن ۲۱ را با تمام تفرعاتشان در سایت اینترنتی خود منتشر کنند تا شاید ما هم با خواندن آنها از دین «خارج» نشویم و با اشاره چشم و ابرو به «خیانت» متهم نگردیم. «آچیق سوز» چرا به مصداق یک ضرب المثل آذربایجانی «گوشت نیاورده تقاضای کوفته می کند!!»
به اعتقاد من، دکتر هیئت، دکتر نطقی و آقای فرزانه از این رسالتی که اصحاب «آچیق سوز» به آنها نسبت می دهند، روحشان هم خبر ندارد. آدمهای دنیادیده ای مثل آنها نمی توانند چنین ادعاهایی کرده باشند. اینها فقط ابداعات کسانی مثل علی رضا اردبیلی است که ادعای مدرنیته دارند و اندیشه های استبدادی می پراکنند. او با این مقدمات است که اعتلای فکر و اندیشه را «بدعت» و «ارتداد» قلمداد می کند.

***

در این سه چهار ماهه اخیر، محمد آزادگر و همفکرانش با همه توان کوشیده اند تا ثابت کنند که گویا ما، کل جنبش ملی آذربایجان را جنبشی «پان ترکسیتی» می دانیم و با آن مخالفیم. دوستان محترم ما از کدام گفته ما چنین استنتاجی را بیرون کشیده اند؟ این یک دروغ و یک افتراست.
نه دوستان عزیز! ما همه جنبش ملی آذربایجان را «پان ترکیستی» نمی دانیم. ما می دانیم که نیروهایی هستند که تلاش می کنند تا ما را به این موضع هُل دهند. از این تلاشها بی خبر نیستیم. جنبش ملی آذربایجان، جنبشی پان ترکیستی نیست. هر چند که در درون جنبش ملی «پان ترکیست» ها و «بوزقوردها» ها نیز وجود دارند. ما این نکته را بارها یادآوری کرده ایم که تفکر «پان ترکیسم» و «بوزقورد» برای جنبش ملی آذربایجان بسیار زیان بخش است. ما بارها تأکید کرده ایم که ما هیچ مخالفتی با آنهائی که پان ترکیسم را به معنای برادری میان ترکان می فهمند نداریم. اما باید توجه داشت که «پان ترکسیم» مفهوم سیاسی معین و شناخته شده ای دارد. این را باید محمد آزادگر خوب بداند. این تفکر به هویت ویژه ای به نام «آذربایجان» اعتقاد ندارد و تلاش می ورزد تا آن را در «ترکیسم» ذوب کند. ملت آذربایجان یکی از ملت های ترک زبان است ولی مانند همه ملت های دارای ریشه زبانی مشترک، آذربایجان ما زبان، فرهنگ و تاریخ مخصوص به خود را دارد. وقتی که از تاریخ سخن می گوییم، منظورمان نه آن تاریخ ده هزار سال پیش کوه های آلتای، بلکه تاریخی است که هویت امروزی آن را شکل می دهد. آذربایحان مسائل سیاسی ویژه و بتبع اولی راه حل های ویژه خود را دارد. این نکته شامل هر دو آذربایجان - شمالی و جنوبی- است. امروز این بحث هانه تنها فقط در میان ما، بلکه در جمهوری آذربایجان نیز مورد بحث و مجادله است. (نمونه کوچک این کشمکش در جمهوری آذربایجان، بحث و مجادله درباره دوبله فیلم های ترکی ساخت ترکیه به زبان آذربایجانی است که طی ماه گذشته در باکو جریان داشته است. ترک گرایان با دوبله کردن فیلم های ترکیه مخالفند و آذربایجان چی های خاص جمهوری آذربایحان طرفدار دوبله این فیلم ها هستند. قانون اساسی آذربایجان به حق به آذربایجانی بودن زبان مردم آذربایجان تأکید دارد و در عوض «ترک پرستان» با سر دادن شعار «یک ملت، یک زبان» با آن مخالفت می ورزند. خوانندگان گرامی در این رابطه در مقاله آنار رسول رضا اوغلو (نویسنده نامدار آذربایجان) تحت عنوان «اندیشه های من درباره آذربایجان گرایی» (در بخش مربوط به « زبان») به اطلاعات مفیدی دست خواهند یافت.
بنابرین آنانی که تلاش می کنند تا ما را دشمن برادری ملت های ترک نشان دهند، کاری جز شانتاژ و تخریب انجام نمی دهند. پان ترکیسم الزاماً به معنی ملحق کردن ملت های تُرک زبان به ترکیه نیست، بلکه خودداری از دفاع از منافع آذربایجان در برابر « نیرومندترین موجودیت تُرک» است و کوتاه آمدن در برابر آن. مثال ساده ای که آوردم به عنوان یک نمونه عبرت آموز است.

IV
مسئله ای بنام «محمد امین رسول زاده»

یکی از مسائلی که محمد آزادگر را برآشفته است، موضوع جنجالی محمد امین رسول زاده است. همانطور که قبلاً هم به مناسبت های مختلف گفته ام، من از سال های ۱۹٨۵ به طور جدی به مسئله رسول زاده علاقه مند شده به مطالعه آثار او پرداختم و چند نوشته او را هم به فارسی ترجمه کردم. من در جریان نوشتن بیوگرافی رسول زاده و در جستجوی منابع مختلف به یک بریدگی و خلاء ده ساله در بخشی از زندگی این شخصیت برخوردم و این نکته مرا به جستجو و کنکاش بیشتر درباره زندگی او تشویق کرد. نتیجه آخرین بررسی و تحقیقات من نشان داد که محمدامین رسول زاده در آن سال ها، با تأسف بسیار به نام «منافع ملی» و «استقلال» آذربایجان، دست در دست آلمان هیتلری به فعالیت پرداخته است. مشاهده سرانجام تلخ و فاجعه بار زندگی محمد امین رسول زاده مرا به این نتیجه رساند که اگر انسان حتی در ملت دوستی خود نیز حد و مرز را رعایت نکند لاجرم با سرنوشتی فاجعه بار مواجه خواهد گشت. اینجا نیز باید حد و مرز را رعایت کرد. برخلاف تبلیغات گردانندگان محترم تلویزیون «گوناذ»، آشنایی من با سرگذشت فاجعه بار رسول زاده مربوط به دیروز و پریروز نیست. من بسیار قبل از آنکه فلان مأمور شوروی در سال ۲۰۰٣ کتاب خود را بنویسد، یعنی در سال ۱۹۹۷ در سمینار «آذربایجان در آستانه قرن» که در برلین برگزار شد، در پاسخ آقای اردبیلی - که بر طبل ناسیونالیزم می کوبید- با اشاره به سرانجام رسول زاده، بر ضرورت دوری گزیدن از افراطیگری تأکید کردم. (فیلم ویدوئی جریان آن سمینار هنوز قابل دسترس است). من در آن سمینار از جمله گفتم: «ببینید ناسیونالیزم افراطی شخصیت بزرگی چون رسول زاده را به کجا کشاند که او، حتی حاضر شد با بزرگترین سیستم جنایت در تاریخ بشریت یعنی با فاشیسم دست اتحاد دهد».
اظهارات من درباره رسول زاده در آن روز هم، درست همانند امروز «دوستمان» و همفکرانش را به شدت ناراحت و برآشفته کرد. اکنون ۱٣ سال از برگزاری آن سمینار می گذرد، با این حال عالیجناب علی رضااردبیلی هنوز هم علی رغم روشن شدن حقایق، علیه کسانی که حرفی علیه رسول زاده «داهی» او بر زبان بیاورند اعلام جنگ صلیبی می کند. من هرگز نمی خواهم به دوستمان قره جه لو- بخاطر نوشتن زندگینامه رسولزاده بر اساس بیوگرافیهای جعلی- در «آچیق سوز» اتهامی بزنم. اشتباهات موجود در نوشته او محصول بی دقتی است. خطاهای دوستمان آقای محمود فاضلیان در مقاله «رسول زاده الگویی از گذشته به آینده» را نیز می توان بحساب بی اطلاعی او گذاشت. ولی اظهارات اردبیلی ها و آزادگرها را دیگر نمی توان توجیه کرد!

رسول زاده یک شخصیت تاریخی است. او نیز در طول زندگی خود دوره های مختلفی را پشت سر نهاده است. من، هم در «۲۱ آذر و امروز» و هم در دیگر صحبت های خودم، نه درباره همه زندگی رسول زاده، بلکه فقط در مورد فصل معینی از زندگی او سخن گفته ام. در این رابطه، میان مخالفین سه فکر مختلف وجود دارد.
دسته اول هنوز نمی توانند این حقیقت را بپذیرند و ارائه اسناد و مدارک بیشتری را طلب می کنند. دسته دوم اکنون این حقیقت را می دانند، اما تلاش می کنند تا آن را «ماست مالی» کرده و بقول تبریزی ها «گرد» اش کنند. شرکت کنندگان در این دسته از یک طرف نمی توانند از رسول زاده بگذرند و از طرف دیگر نمی خواهند فاشیزم را مورد تأیید قرار دهند. احمد اوبالی و عارف کسگین کارشناس «مرکز تحقیقات استراتژیک آسیائی اروپائی ترکیه» از نمایندگان برجسته این دسته هستند. و بالاخره دسته سوم که همکاری رسول زاده با فاشیزم را تأیید می کنند اما معتقدند این کار، هیچ خدشه ای به «داهی» بودن رسول زاده وارد نمی کند!. در میان دسته سوم گروهی حتی آنقدر پیش می روند که بدون پرده پوشی و باصراحت از شکست فاشیزم هیتلری ابراز تأسف می کنند. برای هر کدام از این سه دسته نمونه های جالبی می توان ارائه داد.
با تأسف باید گفت که، علیرضا اردبیلی با «داهی» خواندن رسولزاده و تبرئه او- بخاطر ماجراهای حکومت «مساوات»- «شرمگینانه» به دسته سوم تعلق دارد. آقای «نسیمان یاقوبلو» (از «تاریخ» نویسان جمهوری آذربایجان و نویسنده چند کتاب درباره رسولزاده. م) نیز یکی دیگر از سخنگویان برجسته این دسته است. این حضرت که از طرف «تلویزیون گوناذ» برای رد «اتهام» هائی که من به رسول «نسبت» داده ام، برای مصاحبه با آن تلویزیون فراخوانده شده بود، در مصاحبه خود با آقای احمد اوبالی، او را در وضعیت بسیار سختی قرار داد. نسیمان در آن مصاحبه صریحا گفت:

« من شخصاً امروز هم بر این اعتقادم که ای کاش در آن زمان آلمان موفق به نابودی بلشویزم (اتحاد شوروی) می گشت ... مگر این چه اشکالی دارد؟» (درباره این سخنان مضحک و دهشتناک نسیمان بیگ نگاه کنید به نوشته کوتاه نویسنده این سطور با عنوان «آقایانی که از شکست فاشیزم هیتلری متأسفند»)

واکنون محمد آزادگر در کجا ایستاده است؟ به قسمتی از نوشته او توجه کنید:

« ... برخورد تحریف آمیز، یک جانبه، تحریف شده و خام به بیوگرافیهای سیاسی محمد امین رسول زاده، ائلچی بیگ و یا حتی پیشه وری، و استفاده ابزاری از آنها نه تنها در خدمت حرکت ملی آذربایجان نیست، بلکه درست در تقابل با آن قرار د ارد».

اولاً من از هیچ بیوگرافی حرف نزده ام. همانگونه که قبلاً هم اشاره شد، اشاره من به دوره های معینی است. ایکاش ایشان لطف می کردند و برای نمونه هم که شده می گفتند که کجای بیوگرافی رسول زاده از طرف من تحریف شده و مورد استفاده «ابزاری» قرار گرفته است.
آقای آزادگر که مدعی است «تحریف» صورت گرفته، به تبع اولی مدعی است که از بیوگرافی تحریف نشده هم خبر دارد. در این صورت باید گفت: دوست گرامی! شما چرا از سر لطف، برآن سال های مورد بحث زندگی رسولزاده و اعمالی که من بر آنها انگشت گذاشته ام پرتوی نمی افکنید؟ البته ایشان اینجا نیز مثل همیشه نیازی به اقامه دلیل و برهان نمی بیند و تنها با صدور «حکم» کار را فیصله می دهد.

به راستی آنکه از رسول زاده استفاده ابزاری می کند کیست؟
«آچیق سوز» یا «آذربایجان»؟

چه کسی از محمد امین رسول زاده استفاده ابزاری می کند؟ من و همفکرانم یا آزادگرها؟ این شما هستید که با «داهی» نامیدن رسول زاده در صدد یارگیری و جمع آوری نیرو هستید یا ما؟ مگر او «داهی» شما نیست؟ رفیق تشکیلاتی ایشان مدعی است که رسول زاده همواره نظرات خود را اصلاح کرده است. آیا در قاموس شما، همکاری و همدستی با فاشیزم، نامش «اصلاح» است؟ آیا همکاری تنگاتنگ با فاشیزم «اصلاح» است یا افلاس و فلاکت؟ اگر«دوستان» ما «اصلاحات» پس از اتحاد با فاشیست ها را در نظر دارند، آن وقت باید گفت که این دوستان محترم من غیرمستقیم به وجود «چیزهایی» معترفتد. و اگر چنین است، بزرگواری فرموده حداقل یک سند دراین باره نشان دهند و همه ما را راحت کنند. رثائیه ای که رسول زاده در سال ۱۹۵۴ در سوگ «عبدالرحمان فتحعلی بیگ دودانگینسکی» (Əbdulrahman fətəlibəy Dudanqinski) فاشیست معروف و رهبر سرکرده لژیون های آذربایجان [که دوشادوش ارتش آلمان می جنگیدند] نوشته است، به تنهایی برای اصحاب «آچیق سوز» کفایت می کند. آخر آن عالیجنابانی که نام ارگان رسول زاده و پان ترکیست ها را برای سایت خود انتخاب کرده اند، باید از سرگذشت «داهی» خود هم مطلع باشند.
نه! ماجرا در همینجا به پایان نمی رسد، آزادگر نتیجه گیری می می فرمایند و «فتوا» هم صادر می شود. بر اساس «حکم» ایشان، بیان این حقایق تاریخی از سوی سیروس مددی:

« ... نه تنها در خدمت حرکت ملی آذربایجان نیست بلکه درست در تقابل با آن است»!

این هم یک «جرم» دیگر! و بالاخره بر اساس همین «جرائم» است که من و همه آن کسانی که مانند من فکر می کنند از سوی محمد آزادگرها «مشکوک» قلمداد می شوند. این است آن فاجعه بزرگ. این نتیجه عمل کسانی که از گذشت روزگار هیچ نیاموخته و سرشان را در آسیاب سفید کرده اند.

V
مسئله فقط شخص پیشه وری نیست.
سخن بر سر موقعیت چپ های دموکرات آذربایجان در جنبش ملی دمکراتیک آذربایجان است!

محمد آزادگر مدعی است که سیروس مددی با طرح و تحریف یک جانبه بیوگرافی پیشه وری از آن استفاده «ابزاری» می کند. من در کجای «۲۱ آذر و امروز» و دیگر اظهارات بعدی خود بیوگرافی پیشه وری را نوشته و تحریف کرده ام؟ من با اشاره به مواضع مشخص پیشه وری، خطاب به کسانی که زیر نام این دمکرات بزرگ خط ضددمکراتیک خود را پیش می برند، گفته ام که : «لطفاً بروید پیراهن خودتان را به تن کنید! لطفا با پرچم خودتان به میدان بیایید!» آیا فاکتهای مشخص ارائه شده از طرف من تحریف هستند یا کار آنهایی که پیشه وری را «بوزقورد» (گرگ خاکستری) معرفی می کنند؟ اگر چنانچه «آچیق سوز» واقعاً مخالف تحریف بود، نه به من بلکه باید به آنانی اعتراض می کرد که در سالگرد ۲۱ آذر، مراسم «زوزه گرگ» راه می اندازند.
نه آقایان! اگر ما هم مانند دیگران با تحریف زندگی و حیات این شخصیت دمکرات از او یک «تورانیست» می ساختیم و عکس و تصویرش را به همراه «گرگ خاکستری» منتشر می کردیم، آن وقت به طور قطع از دید آزادگر و همفکرانش، کارمان «در تقابل با حرکت ملی آذربایجان» قرار نمی گرفت!!!
نیروهایی که پرنسیپ های پیشه وری را در تقابل با مواضع ضد دمکراتیک و خط حرکت خود می بینند، در اصل از افکار و اندیشه های واقعی این دمکرات بزرگ است که وحشت دارند. به همین جهت است که ما را [بخاطر طرح افکار و اندیشه های او] نمی بخشند و می کوشند تا ما را مخالف جنبش وانمود سازند.
پیشه وری به مثابه یک چپ دمکرات در عین حال که مالکیت خصوصی، سیستم سرمایه داری و فئودالیزم را برای جامعه بشری زیانبار می دانست، در همان حال که به جهان «آقایی- بردگی» نفرت می ورزید، ویژه گی دورانی را که خود در آن به سر می برد به درستی درک می کرد و با علم به فقدان پیش شرطهای عملی ساختن آن ایده آل ها، توانست دمکرات های «آذربایجان» گرای مخالف ستم ملی، جنبشهای دهقانی بر ضد اربابان، جنبش کارگری، ضد فاشیست ها و هواداران صلح را متحد کند. او رهبر جنبشی بود که از اتحاد این نیروها بوجود آمد.
من آنچه را که قبلا در «۲۱ آذر و امروز» گفته ام، اینک یک بار دیگر تکرار می کنم. آن نیروها و اشخاصی که تا دیروز با پیشه وری به دلیل چپ بودنش دشمنی می کردند، امروز نه می توانند از پیشه وری بگذرند و نه می توانند ضدیت هیستریک خود با نیروهای چپ را کنار بگذارند. در نتیجه ادعا می کنند که پیشه وری اندیشه چپ را رها کرده و به ملیت پرستی گرویده بود. البته بعضی ها پا را از این هم فراتر می گذارند و از او سیمایی ضدچپ و «ضدکمونیست!!» نیز عرضه می کنند.
این حضرات ابتدا آگاهانه و با تردستی، چهره ای و تعریفی جعلی از چپ ارائه می کنند و سپس پیشه وری را بخاطر نگنجیدنش در آن در قالب و تعریف، «ضد چپ» معرفی می کنند. آیا این است استفاده ابزاری از نام پیشه وری و یا آن سیمای واقعی که ما از پیشه وری حقیقی عرضه می کنیم؟

مسئله بر سر شخص پیشه وری نیست، بر سر پرنسیپ هاست.

رهبران ملیت پرست افراطی در آذربایجان ما- آگاه یا نا آگاه- در همصدایی با کنسرن های بزرگ بین المللی و مرتجعین داخلی، به هر خس و خاشاکی چنگ می اندازند تا نسل جوان ما را با زهر ضدیت با چپ مسموم کنند. هدف آنها منزوی کردن کامل چپ است. اشخاص « مجهول الهویه » و سایت های اینترنتی - که محمد آزادگر خوب می شناسدشان- تأمین کننده مواد لازم برای این سمپاشی هستند. برای نمونه، سایت «سوزوموز» متعلق به سازمان مهران بهاری را در نظر بگیرید که در روزهای گذشته با پیراهن عثمان کردن دو مقاله کوچک از ارانی - که او آنها را در سن ۱٨ سالگی، در دوره غیرکمونیست (شاید هم ضدکمونیست) بودنش نوشته است- هیاهوی بسیاری علیه چپ به راه انداخت. این جریان که با همه نیرو مشغول سمپاشی علیه نیروهای چپ است، به خوبی اطلاع دارد که دکتر اِرانی، بعدها، زمانی که دیگر یک کمونیست بود از نوشتن آن مطالب ابراز تأسف کرد. («سوزوموز» می داند که محقق گرامی آقای محمدعلی حسینی مقاله ای درین خصوص نوشته است).
آقای محمد آزادگر! چه کسی تاریخ را تحریف می کند؟ شما بسیار خوب می دانید که برای اولین بار در ایران، این نیروهای چپ بودند که به مقابله با شوونیزم فارس پرداخته و خواستار تأمین حقوق ملی همه ملتهای ایران شدند. علی رضا اردبیلی که به بیماری جنون چپ ستیزی گرفتار شده است ، خوب می داند که یکی از علل دشمنی شاه پرستان ایران با کمونیست ها، همین مسئله بود. آنها هنوز هم که هنوز است، «فرقه کمونیست ایران» را به خاطر «گناه» طرح «مسئله ملی» در ایران نمی بخشند. ولی آن موسسات و محافلی که از دیدگاه این عالیجنابان «خطر» محسوب نمی شوند، کاری به حقایق ندارند. آنها برای بدنام کردن و از میدان به در بردن چپ ها به هر خس و خاشاکی چنگ می زنند. عنصر ضدکمونیست و ضدآذربایجانی مانند خلیل ملکی را به عنوان نمونه ی از کمونیست ها معرفی می کنند و پیشه وری را «بریده از چپ» و یا حتی «ضد چپ». و حال شما چه می گویید؟ آیا آنها هستند تحریف کنندگان تاریخ یا سیروس مددی و «تیم» اش؟ آنها هستند که در تقابل با جنبش ملی دمکراتیک قرار دارند یا سایت «آذربایجان»؟ چرا صدایتان در نمی آید؟

سیمای پیشه وری و چپ های دمکرات امروزی

معرفی شخصیت واقعی پیشه وری – جدا از یک حقیقت تاریخی- در عین حال ارائه یک نمونه و یک الگو برای چپ های دمکرات، برای دموکراتهای آذربایجان نیز هست. همانگونه که خود پیشه وری بر سر گور ستارخان گفت: «یادبود مردمان بزرگ در تربیت نسل جوان تاثیر وسیع و عمیقی دارد!» (آژیر. شماره ۱۷۷) خود پیشه وری یکی از شخصیت های درجه اول- و شاید هم بزرگترین شخصیت تاریخ معاصر ماست. بزرگداشت او نیز تأثیر بسزائی بر تربیت نسل جوان ما خواهد داشت. و صد البته کسانی هم وجود دارند که از این تأثیر به شدت می ترسند. نمونه پیشه وری، امکانات وسیعی برای شرکت فعال چپ های دمکرات آذربایجان در نهضت ملی دمکراتیک ایجاد می کند. این نمونه، اشخاص دارای تمایلات چپ را بسوی نهضت جلب می کند. افراد و جریاناتی مانند «سوزوموز» در واقع از همین می ترسند. ناسیونالیست های افراطی نمی خواهند دمکرات هایی با اندیشه های چپ در جنبش حضور داشته باشند و برای همین هم به طرق مختلف و از هر راه ممکن تلاش می کنند تا چپ های دمکرات را از میدان بدر کنند.
از یاد نبرده ایم که در سال های انقلاب بهمن، مرتجعین تبریز که شاهد نفوذ عمیق صمد بهرنگی ها در میان مردم بودند و از سودمند بودن این نفوذ مردمی به نفع نیروهای چپ خبر داشتند، در و دیوار شهر را با شعار «پسر، صمد کمونیست نیست!» پر کرده بودند. اکنون نیز این سناریو یکبار دیگر تکرار می شود. سایت هائی که اساساً معلوم نیست از کجا هدایت می شوند، علیه چپ های جنبش ملی دمکراتیک آذربایجان جنگ صلیبی اعلام کرده اند. اکنون «مک کارتیزم» دهشتناکی بر جنبش حاکم است. با توسل به انواع تهمت ها پروژه مصادره کردن درگذشتگان و تبدیل زنده گان به «تواب» و «خانه نشین»، پیش برده می شود. طبق این نقشه، برای آنهائی که به خصلت ضدانسانی استثمار و ناعادلانه بودن سیستم سرمایه داری باور دارند و در عین حال با مهر به زبان مادری و هویت ملی خود، خواهان مبارزه در راه آن هستند، از مارکس و انگلس و لنین « فاکت » می آورند تا اثبات کنند که «نه! چپگرا که نمی تواند وطنش را دوست بدارد! نه. چپ که نمی تواند زبان مادری اش را دوست بدارد!»
آقای آزادگر!
آنهائی که «خود را به در و دیوار می کوبند» و نیز آنهایی که «هیاهو به راه می اندازند» را باید در میان این شبکه های گسترده جستجو کنید!، نه در سایت «آذربایجان» که می دانید با چه سختی روی پا ایستاده است!!!
افسوس که در تئوریزه کردن این کارزار پرهیاهو، در به وجود آمدن این فعالیت های «تخریباتی» و نیز در تیزتر کردن این شمشیر، دوستانی نیز شرکت دارند که سالیان دراز در سنگر مشترکی در کنار هم مبارزه کرده ایم و دوستیمان عمری ٣۰ ساله دارد. «تئوری» ای که یکی از دوستان بسیار عزیز من- که مایل نیستم نامش را بیاورم- عرضه کرده است، ورد زبان گردانندگان «گوناد تی وی» و ... است. تئوریهایی نظیر: «جمهوری اسلامی ایران از چپ ها علیه نهضت ملی پشتیبانی می کند!!» و «چپگرایان همدستان رژیم هستند!!» از یک سو کسانی را که برای مبارزه با شوونیزم فارس به جنبش می پیوندند، با زهر چپ ستیزی مسموم می سازد و از طرف دیگر برای شرکت چپ در جنبش ملی موانع جدی ایجاد می کند. آنهایی که شعار «چپ ها دشمن ما هستند» را سر می دهند، اکنون که نمی توانند پیشه وری را نادیده بگیرند، چنین جلوه می دهند که گویا او در دوره «۲۱ آذر» از چپ برگشته و حتی ضدچپ شده بود. دوست گرامی! این است معنی استفاده ابزاری! تحریفگران تاریخ را، تقابل با جنبش را، باید در اینجا جستجو کنید!. پس چرا صدایتان در نمی آید؟

VI
آیا با ایزارهای کثیف می توان در راه آرمانهای پاک مبارزه کرد؟

در رابطه با موضوع هدف و وسیله یک بار دیگر به مسئله رسول زاده باز می گردم. رسول زاده در عین حال که یک شخصیت است همزمان یک پرنسیپ و یک متد نیز هست. او و همدستانش را بخاطر همکاری با فاشیسم باید محکوم کرد. آنها بهیچ عنوان- حتی برای کسب استقلال آذربایحان نیز نمی بایست به این کار تن در می دادند. از نظر من این شعار که «هدف وسیله را توجیه می کند» شعاری است مطلقا غلط و نادرست . آنان که دستیابی به اهداف پاک با ابزارهای کثیف را ممکن می دانند، شارلاتانهایی بیش نیستند. کسانی که قادر به انتقاد از رسول زاده نیستند، از این پرنسیپ می ترسند. باور به این پرنسیپ مانع از آن می گردد که انسان به هر «وسیله» ای تمسک جوید و به طور مثال برای از میدان بدر بردن مخالف فکری خود، به او انگ «امنیتی» بزند. فلسفه «هدف وسیله را توجیه می کند» همسن و سال تاریخ بشری است ولی تئوریزه کردن آن نصیب «ماکیاولی» مشهور گشته است. این فلسفه که در اندرزهای این شخص خودفروخته به یک شاهزاده تئوریزه شده، برازنده آزادیخواهان و مبارزان حقیقت جو نیست. متاسفانه در دوره اخیر- در میان مبارزان حقوق ملی آذربایجان، کسانی پیدا شده اند که این اندیشه را بعنوان یک تفکر مثبت تائید می کنند. و در این میان، هستند کسانی که عمر خود را در میدانهای مبارزه صرف کرده اند.
کسانی که با بی اخلاقی مشکوک خواندن مخالفان فکری را مجاز می دانند، اگر وقتش فرا رسد خود نیز قربانی این بی پرنسیپی خواهند گشت. آیا در تاریخ بشری مثال ها در این زمینه اندکند؟ آقای آزادگر! نکنید این کار را. این راه را باز نکنید و گرنه فردا خود شما از نخستین قربانیان آن خواهید بود.

***
چهار سال قبل، در صحبتی با آزادگر و دو دوست همسازمانی اش در توضیح علت عدم همکاری ام گفته بودم:

«ما نیازمند چنان سازمانی از دموکراتهای آذربایجان هستیم که دارای اندیشه، خط و سیاستی روشن باشد. با کشیدن دست نوازش بر سر همه و با تقیه نمی توان خطی شفاف پیش برد. اگر قرار است خط ما با خطوط انحرافی متمایز نشود، آنگاه علت وجودی سازمان جدید خود بخود منتفی می شود. شما میخواهید بی آنکه کسی را برنجانید، همه را داشته باشید. با توجه به وضع موجود جنبش من نمی توانم با این شیوه موافق باشم و بنابرین نمی توانم با شما همکاری کنم.»

و در پاسخ دوستی که گفت: «می خواهیم همه را در زیر یک پرچم گرد آوریم» تاکید کردم:

«به شما اجازه نخواهند داد همه را در زیر پرچم خود جمع کنید. این امکان پذیر نیست! شعار همه با هم هرچند که بسیار زیباست، ولی امکان ناپذیر است. این سیاست به تمکین شما در برابر انحرافات منجر خواهد گشت. یا پیش نخواهد رفت و یا شما را فلج خواهد کرد.»

این گفته های مرا غیر از آقای آزادگر آن دو دوست دیگر نیز حتما به یاد دارند. اکنون چند سال از آن زمان می گذرد. گذشت زمان نشان داد نظر من نادرست نبوده است. تشکیلات جدید نه تنها علیه انحرافات گامی بر نمی دارد، بلکه «سود که نکرد، مایه را هم خورد». اکنون خطر را نه در جای دیگر، بلکه در سیروس مددی و همفکرانش جستجو می کنند و علیه آنان تخریبی باورنکردنی پیش می برند. در نتیجه این تخریبات است که اشخاص معلوم الهویه «مقصود واقعی» ما را در «جای دیگر» جستجو می کنند. این آدرس را به آنان محمد آزادگر نشان داده است. و این خود فاجعه ایست. آنجا که اخلاق و سیاست در برابر هم قرار می گیرند، فاجعه رخ می دهد. ما در تاریخ بارها شاهد این فجایع بوده ایم.

انجام سخن
کدام مشی بسود جنبش ملی- دموکراتیک آذربایجان، بسود مردم آذربایجان و آذربایجان است؟ و کدام مشی رژیم ایران و شوونیسم ایران را به خطر می اندازد؟ [من همواره تعمدا صفت «دموکراتیک» را بدنبال «ملی» قید می کنم. حقوق ملی بخش جدایی ناپذیر دموکراتیزم است. ولی این کفایت نمی کند. شرط لازم است ولی کافی نیست. ما حق نداریم برای بیداری حس ملی از هر وسیله ای استفاده کنیم. مبارزه در راه حقوق ملی مطلقا باید از راههای دموکراتیک پیش برده شده، با عناصر دیگر دموکراسی ترکیب شود و دستکم با آنها در تناقض و تقابل و دشمنی قرار نگیرد.] در شرایط سرکوب ملت ما، در شرایطی که دشمن با استفاده از مدرنترین وسایل ارتباط جمعی، هویت ملی ما را بسرعت تخریب می کند. آیا در چنین شرایطی کدام مشی را باید در پیش گرفت؟ از دیدگاه ما خط افراطیگری، جنبش را میان مردم منزوی می کند؛ امکان گردآوری نیرو را از ما سلب می کند، جنبش را در برابر دیگر نیروها و خواسته های دموکراتیک قرار می دهد و به سوی شکست می راند. برخلاف نظر محمد آزادگر و «آچیق سوز» چی ها، ارتجاع ایران و شوونیسم فارس چیزی جز این نمی خواهند. این نیروهای ارتجاعی در تحلیل نهایی از افراطگرایی سود می برند. آنچه دشمن را به وحشت می افکند مشی معقول، رئال و دور از افراط است. آنانکه خود را دشمن رژیم- نه فقط دشمن رژیم، بلکه همه نیروهای ارتجاعی داخلی و خارجی- محسوب می کنند، باید در این باره بطور جدی فکر کنند. آن آذربایجانیانی که ادعا می کنند دموکرات، مدرن و عدالتخواه هستند، اگر بخواهند در عمل چنین باشند، باید چنین مشی ای را در پیش گیرند.
«آذربایجان» گرایی است که مطالبات ملی را از طرق دموکراتیک تعقیب می کند، مبارزه در راه حقوق ملی را در پیوند با عناصر دموکراتیک دیگر و – یا دستکم – بدون تقابل با آنها طرح می کند و از این راه دشمن را با مشکل مواجه می سازد. آنانکه نه در حرف، بلکه در عمل با جمهوری اسلامی مخالفند، جنبش را نه از راه «تازاندن»، بلکه از راههای معقول پیش می رانند؛ شانتاژ، تخریب و «انگ زدن» را پیشه خود نمی کنند و در جبهه شفافیت و دیالوگ قرار می گیرند. ما در جانب این خط قرار داریم. این مشی را با شانتاژ نمی توان از میدان بدر برد . علیرغم اینکه ما با امکانات نابرابر مبارزه می کنیم اما پس نخواهیم نشست. مطمئن باشید.
در خانه اگر کس است، یک حرف بس است!

سیروس مددی
کلن- ۱۶ مارس ۲۰۰۹
Sirus_madadi@yahoo.de

*- متن اصلی این نوشته – بزبان آذربایجانی- چند هفته قبل منتشر شده است. اینک با انتشار ترجمه فارسی آن طیف وسیعتری در جریان مباحث و موارد مورد اختلاف قرار می گیرند. امیدواریم گفتگوها بدور از هیاهو و اتهام، در فضایی معقول و بشیوه ای دموکراتیک جریان یابند. جنبش ما نیازمند چنین رفتاریست. سایت آذربایجان

عنوان اصلی نوشته چنین است: «محمد آزادگر: افراطی ملیتچیلره برائت، حقیقی دموکراتلارا اتهام» (محمد آزادگر ناسیونالیستهای افراطی را تبرئه می کند و دموکراتهای واقعی را متهم) است. عنوان فعلی را من انتخاب کرده ام. مترجم

**- من از جمله کسانی بودم که در اوایل سال ۲۰۰۴ نخستین گامها را برای ایجاد یک سازمان جدید برداشتیم. درباره جلب شخص محمد آزادگر که آن هنگام در یک سازمان دیگر فعالیت می کرد، تردیدهایی وجود داشت. و من از جمله کسانی بودم که مانعی برای شرکت او نمی دیدیم. ... بخاطر مسائل پیش آمده در جلسه سوئد شرکت نکردم و در سپتامبر ۲۰۰۴ از طریق نامه ای درین باره توضیح دادم. چون اسناد تصویب شده را متفاوت با اندیشه هایم یافتم، ارتباط خود را بالکل قطع کردم. در نشستی که با شرکت آزادگر و دو دوست دیگر در کلن، عدم صحت مشی اتخاذ شده – از نظر خودم - را بیان نمودم و به دوستان آرزوی موفقیت کردم. بعد از این بود که سایت «آذربایجان» راه اندازی شد. چند دوست دیگر نیز بودند که هر یک بخاطر دلایلی- که خاص خودشان بود- هر کدام در مرحله ای همکاریشان را قطع کردند. من چه نیازی به قلب واقعیت دارم؟

***- عنوان متن آذربایجانی نوشته آزادگر این است: «سیروس بگ مددی نین حقیقی مقصودی ندیر؟» یعنی «مقصود حقیقی آقای سیروس مددی چیست؟». بنابرین در نوشته حاضر هر جا که از «مقصود واقعی» سخن می رود، اشارات ایست به متن اصلی این نوشته. م

****- در اینجا لازم است به نکته دیگری که محمد آزادگر از آن علیه من استفاده کرده است، اشاره کنم . و آن موضوع «واهاب تبریزلی» است. این شخص ترجمه متن گفتگوی من با «گوناذ تی وی» را در سایت اخبار روز منتشر کرده است. ایشان می نویسد:

« شادی و وجد واهاب تبریزلی ها (مترجم سخنان سیروس مددی) از اختلافات ،تشتت و تقابل نیروهای حرکت ملی آذربایجان و دامن زدن به این اختلافات با رودررو گذاشتن گرایش های مختلف درون حرکت ملی آذربایجان بدون اما و اگر نشان میدهد که چه دست های پلیدی بظاهر بنام طرفداری از حرکت ملی آذربایجان مشغول توطئه علیه آن هستند»

واهاب تبریزی کیست؟ آیا آقای آزادگر او را می شناسد؟ من که نمی شناسم. گفته ها و نوشته های من و دوستانم می تواند عده زیادی را «شادمان» کند. آیا اندکند کسانی که از سخنرانی دو و نیم ساعته هم تشکیلات های آزادگر در تلویزیون گوناذ علیه من به وجد می آیند. آیا هلهله و شادمانی موسساتی که ۲۴ ساعته «نظرات مخالف را در برابر هم قرار می دهند»، ۲۴ ساعته دموکرات های چپ را با انواع اتهامات بمباران می کنند و «تفرقه» می اندازند، جایز است و شادی از گفته های ما ناشایست؟
محمد آزادگر این شخص - برای ما ناشناس را- مامور سازمانهای اطلاعاتی ایران معرفی می کند. محمد گرامی! آیا این اتهامات شما متکی به سندی است؟ یا نظرات او شما را به این نتیجه رسانده است؟ من واهاب تبریزی را نمی شناسم و درباره او حاضر نیستم به کسی هم «چک سفید» بدهم. ولی مامور اطلاعاتی خواندن فردی صرفا به خاطر نظراتش امری بی نهایت غیراخلاقی است. شما بی آنکه این شخص را بشناسید، بخاطر ترجمه گفته های من او را متهم می کنید. لطفا درباره مامور بودن او به جامعه توضیح دهید! و اگر نتیجه گیریتان فقط و فقط به خاطر نظرات اوست، محتاط باشید. این اسلوب، این مهرزنی و این متد- در دورانی که شما هم آن را خوب بخاطر دارید، فاجعه ها ببار آورده است. آیا این نکته یکی از درسهای عمر سپری شده شما نیست؟
[افزوده نویسنده بر ترجمه فارسی]
در فاصله انتشار ترجمه این نوشته، آزادگر در پاسخی به «واهاب تبریزلی»، نخست نظرات سیاسی او را منطبق با مواضع جمهوری اسلامی ایران و خودش را مامور معرفی کرد و سپس نظریات اورا «کاملا در انطباق»؟؟؟ با نظریات سیروس مددی (کدام نظریات؟) دانست! من چند سال قبل مطلبی درباره برخورد علیرضا نوریزاده با صفرخان قهرمانی نوشته بودم. تیتر آن نوشته این بود: «این دیگر یک نظر نیست، یک سقوط اخلاقی است». اینجا نیز همان تیتر در ذهن من تداعی شد. آیا محمد آزادگر می داند که با این شتاب کجا می رود؟
[این بخش را من برای حفظ تسلسل بحث، با توافق نویسنده از متن به زیر نویس منتقل کردم. مترجم]

برای خواندن این مقاله به زبان آذری به آدرس زیر مراجعه کنید:

[http://azer-online.com/siasat/more/sirus-madadi.htm]

Kürdistan’a Kürdistan demek

2009-03-24T06:40:00.001-07:00

Kürdistan’a Kürdistan demek

Adı ‘Kürdistan’ olan bir yere bu isimle hitap etmek neden bir devletin 80 yıldan fazla zamanını alır?Böyle soruların genellikle mantıklı açıklamaları yoktur.Adı ‘Makedonya’ olan bir ülke var, Yunanistan yüzünden bu ülkeye pek çok uluslararası forumda hâlâ ‘Eski Yugoslavya Cumhuriyeti Makedonya’ deniyor.Adı Lübnan olan bir ülke var, Suriye daha düne kadar böyle bir ülkenin varlığını bile kabul etmiyordu, iki ülke arasında diplomatik ilişki birkaç ay önce kuruldu.Bizler de Irak Kürdistanı’na bir türlü ‘Kürdistan’ diyemiyor, onun yerine ‘Kuzey Irak’ diyor; oradaki gücünü anayasadan alan yerel yönetime de ‘Kuzey Irak yerel yönetimi’ diyorduk, ‘Kürdistan yönetimi’ demek yerine.Daha da fenası var: Bu Irak Kürdistanı’nda iki de siyasi parti var, birinin adı Kürdistan Demokratik Partisi, diğeri Kürdistan Yurtseverler Birliği. Biz bu partilerin isimlerini nadiren açık halleriyle söyler, genellikle kısaltmalarını kullanırdık ama onu da KDP ve KYB diye yazıp söylemek yerine IKDP ve IKYB olarak, yani başına ‘Irak’ ibaresini ekleyerek söylerdik.Şimdi Türkiye Cumhuriyeti’nin Cumhurbaşkanı gitti, o topraklardan adıyla söz etti, Kürdistan dedi. Dünya başımıza mı yıkıldı? Hayır. Bağımsız bir devlet olarak Kürdistan’ı tanımış mı olduk? Hayır.Türkiye Cumhuriyeti’nin bir tabusundan daha kurtulduk. Fena mı oldu?

ismet Berkan

Turkiye

24.03.2009

یا مدد

2009-03-08T16:05:00.000-07:00

من یک فدایی خلق آذربایجان ام! مشروح مناظره ی سیروس مددی با مخالفان در تلویزیون «گوناذ»
تنظیم و ترجمه از واهاب تبریزلی

• بدنبال سخنرانی آقای سیروس مددی بمناسبت سالگرد پیروزی نهضت ۲۱ آذر در شهر کلن آلمان، جنجال بزرگی علیه این طرز تفکر او که معتقد است خطر "پان تورکیسم" حرکت ملی آذربایجان را تهدید میکند، در گروهی از سایت های آذربایجانی ایجاد شد. سیروس مددی در دو برنامه ی تلویزیونی به مخالفین طرز فکر خود پاسخ گفته است ...
اخبار روز: http://www.akhbar-rooz.com/چهارشنبه ۱۴ اسفند ۱٣٨۷ - ۴ مارس ۲۰۰۹

مقدمه ی مترجمبدنبال سخنرانی آقای سیروس مددی (اکثریتی سابق و ژورنالیست و محقق فعلی ساکن آلمان)، که بمناسبت سالگرد پیروزی نهضت ۲۱ آذر درشهر کلن آلمان ایراد شد، جنجال بزرگی علیه این طرز تفکر او که معتقد است خطر "پان تورکیسم" حرکت ملی آذربایجان را تهدید میکند، در سایت های منسوب به آذربایجانیها – که خط مشی تعدادی از آنها درخط گرایش براست عمیق، روس ستیزی و آمریکا پرستی قابل توصیف است- برپا شده و لحظه به لحظه بر میزان این تنش افزوده میشود. سرانجام کار چنین شد که آقای مددی در ارتباط تلفنی زنده با تلویزیون "گونآذ" قرار گرفته و به سئوالات منتقدین خود پاسخ دهد که این حضور در تاریخ ۲۰ بهمن جاری انجام شده و بخاطر درگیری لفظی شدید و برخوردهای خارج از پرنسیپ های ژورنالیستی احمد اوبالی (مدیر تلویزیون) قادر به پایان دادن به برنامه ی خود نشد و موافقت گردید که ادامه ی برنامه به یک هفته بعد موکول شده و سیروس مددی به سئوالات شنوندگان اغلب دست چین شده و به مشتریان افراطی "گونآذ" (در توجیه اتهامات وارده اش بر محمد امین رسول زاده - پیشوای اکثریت مطلق ناسیونالیست های افراطی آذربایجان) جواب دهد.نکته ی جالب اینکه بعد از قطع حضور آقای مددی، این برنامه بدون حضور او و بطور یکطرفه و با ایراد انواع برچسب زنی ها و در موردی انجام تهدیدات علیه نامبرده و آن هم بمدت چند ساعت ادامه یافت و مدت زمان این روند حاشیه ای بیش از اصل برنامه بود.در روز تعیین شده باز هم آقای سیروس مددی در برنامه حضور تلفنی یافت و این حضور تلفنی ۵/۲ ساعته عمدتا در درگیری با علیرضا اردبیلی (مدیر سایت تریبون و از رهبران راستگرای حزب فدرال – دموکرات آذربایجان) سپری شد و مددی که علی الاصول باید بیشترین وقت صحبت در اختیار او قرار گرفته باشد، بعلت مانع تراشی های مدیر تلویزیون، فرصت پاسخگویی لازم را نیافت و بعد از پایان وقت و در غیابش متهم شد که حاضر به پاسخ دادن به سئوالات نشد. کوشیده میشد که شکل سوالات همانطور که در زیر خواهد آمد جنبه ی آری و یا نه داشته باشد و هدف از ایجاد چنین جوی از طرف تلویزیون، نه طرح واقعی مسائل و حل سوءتفاهمات حاصل، بلکه تخریب سیروس مددی بود که البته ایشان هم بلحاظ تسلط کافی که بر امور داشت و نیز از بابت داشتن سواد بالاتر از مدیر تلویزیون و سوال کنندگان دست چین شده، اجازه ی زیادی به توفیق ترتیب دهندگان برنامه نداده و بجای قرارگرفتن در صندلی اتهام، مخالفان خود را با تردستی قابل توجه به چالش کشیده و کم و بیش موفق شد بقیه ی حرف هایش را که در مقاله ی جنجالی اش نیآورده بود و علیرغم پارازیت های مکرر احمد اوبالی، مطرح سازد.باز هم مانند جلسه ی قبلی، برنامه در غیاب او ادامه یافت که مطابق معمول، وقت آن بیشتر از اصل خود برنامه بود و جالب اینکه آقای علیرضا اردبیلی این اجازه را یافت که صحبت یک ساعته ای با آزادی کامل و بدون اینکه کسی مانع و اختلالی در حرفهایش بوجود آورد علیه سیروس مددی داشته باشد.ازآنجا که جو حاکم بر برنامه و صحبت های مطرح شده در جلسه ی دوم، فرق چندانی با جلسه ی اول نداشت، من لازم دانستم که تنها به پیاده کردن و ترجمه ی قسمت دوم مناظره بپردازم.

- احمد اوبالی: بینندگان محترم. برنامه ی زنده ی تلویزیون را آغاز میکنیم و بطوریکه قبلا اعلام کرده ایم، برنامه ی امروز ما در ادامه ی برنامه ی روز یکشنبه ی هفته ی گذشته است که صحبت های زیادی درآن مطرح شد که متاسفانه موفق نشدیم به طرح سئوالات شنوندگان نایل آییم. با توافق آقای سیروس مددی برآن شدیم که قسمت باقیمانده ی برنامه را دراین روز ادامه دهیم. ما در برنامه ی قبلی صحبتهای اساسی جناب سیروس را شنیدیم ولی هنگام طرح سئوالات ایشان حضور نداشتند. ولی اطمینان دارم که او بعدا این حرفها را شنیده است. من ازآقای مددی درخواست دارم که حداکثر در۵ دقیقه وبطور خلاصه وار درمورد سخنان هفته ی پیش اش توضیحاتی بدهد. توضیح این نکته ضروری است که این برنامه مضمون ضدیت با کسی را نداشته بلکه برای روشنگری درمورد یک طرزتفکر تدارک دیده شده است! انتظار دارم که شنوندگان باعدم طرح حرفهای کنایه آمیز، سبب تشدید اختلافات فکری موجود نباشند. آرزو داریم که روزی در موقعیتی باشیم که طیف های فکری موجود درآذربایجان درجبهه ی واحدی گردآمده و نیرویشان را برعلیه نافیان حقوق آذربایجانیها صرف نمایند. درست است که این مباحثات حتی میتواند فعلا به تشتت فکری بیشتری منجر شود ولی امیدوارم که بطور تدریجی نتایج حاصله غیر از آن باشد. روند مثبتی که تدریجا در کنگره های " داک" اتفاق افتاد بر واقعی بودن چنین امیدواریهای ما میافزاید. البته وجود اندیشه های متعدد و چند حزبی مفید است و این مسئله هم معنی مانعیت از ایجاد جبهه ی متحد را ندارد. طبیعی است که بین یک ملت ٣۵ میلیونی ایده های متفاوتی باشد. ما مجاز نیستیم که تفاوت نظریات را از بین ببریم. مهم انست که از این پدیده نتایج بهتری برای هویت و هستی کشورمان بگیریم. درهر صورت ما ازجناب سیروس تشکر میکنیم که برای باردوم در کنار ماست. ما قرار است که تا ۵/۲ ساعت همراه ایشان باشیم و بعد ازآن هم ایشان میتوانند در برنامه حضور داشته باشند و یا نداشته باشند. برنامه بعد ازمدت تعیین شده بازهم ادامه خواهد داشت. هدف ما بحث کردن نیست! بلکه خواهیم کوشید که ازسیروس محترم سئوالاتی را کرده باشیم! سئوال کننده حداکثر ۲ دقیقه وقت دارد (محدودیتی که هرگز شامل علیرضا اردبیلی نشد!- مترجم) وآقای مددی هم خواهد کوشید که درعرض ٣ دقیقه به سئوالات جواب دهد. من البته تاکید زیاد براین مسئله ی زمان ندارم ولی بهتر میدانم که بطور مختصر، به سئوالات جوابهای مشخص داده شود. این تاکید برای تامین وقت برای سئوال کنندگان بیشتر است. متن ایمیل ها بلند بود و من متاسفم که فرصت قرائت آنها را ندارم. البته "تلویزیون" ما در حکم یک رسانه ی بیطرف نیست. ما هنوز به این مرحله نرسیده ایم. فعلا وطن خودرا تحت اشغال میبینیم و نمیتوانیم نقش یک رسانه ی بیطرف را داشته باشیم. هدف تلویزیون ما آشکار است وآن "آذربایجان گرایی" است. من نمیتوانیم قواعد ژورنالیستی را بطور کامل رعایت کنم. طرح مباحثات از طرف ما بمعنی پربارترکردن افکار هموطنانمان میباشد. آقای سیروس مددی! از شما و دیگران درخواست دارم که سخنانتان مختصر باشد.

- مددی: من بشما و بینندگانتان سلام عرض کرده و وقت بخیرمیگویم. درهفته ی گذشته حدود ۴ ساعت درباره ی موضوع امروز صحبت کرده ایم و بعد شنیده ام که درغیاب من صحبتها دوام داشته است. خواهش من این است که بمن اجازه داده شود که به این صحبتهای غیابی که برعلیه من شده بطور مختصر جواب دهم. خواسته شده که بیوگرافی خود را هم بگویم که این ۵ دقیقه ی پیشنهادی شما برای توضیح این مسائل کم خواهد بود ولی درعین حال خواهم کوشید که وقت کمی بگیرم.من درسال ۱٣٣۶(۱۹۵۷) درتبریز متولد شده وتحصلاتم هم درآنجا بوده است. از سالهای جوانی دومسئله سبب ترغیب من به جلب مبارزه بوده که یکی عدالت اجتماعی و وضع فقرا و زحمتکشان و بیعدالتیهای موجود درجامعه و فلاکتهای مولود آن بوده که خواسته ام در از بین بردن آن فعالیت داشته باشم. دیگردل مشغولی من هویت ملی مان بوده است. این دو خط اساسی، از آن مبارزان و آزادیخواهان تبریز دردوران من و قبل از آن بوده است. من درحدود ۱۹ سالگی و در سال ۱٣۵۶ با سازمان چریک های فدایی خلق ایران ارتباط برقرار کرده و وارد مبارزه شده و در آستانه ی ۲۹ بهمن آن سال تا انقلاب ۵۷، بهمراه دیگر رفقایم سهم عمده ای درمبارزات انقلابی و پخش اعلامیه ها داشته ام. من قبل ازانقلاب با زبان وادبیات آذربایجانی هم مشغول بوده و صاحب نوشته ها و ترجمه هایی در این مورد هستم که چاپ هم شده اند. قبل ازانقلاب مواجه با دستگیریهای کوتاه مدتی بوده ام که بعلت نبود مدارک کافی به زندان قابل ذکر محکوم نشده ام. یکسال بعد ازگذشت انقلاب، بمدت ۱ سال در زندان تبریز بودم و سرانجام درامتداد مبارزه ی مخفی، درسال ۱٣۶۴ بهمراه تعداد زیادی ازدوستان که درتلویزیون شما هم ظاهر میشوند، به شوروی فرار کرده ام. در سال ۱۹٨۹ از شوروی خارج شده و به آلمان آمده ام. وقتی در زندان بودم ، انشعابی در چریک های فدائی اتفاق افتاد که من راه "اکثریت" را برگزیدم. در دوران مهاجرت در شوروی، به مخالفت با مشی "اکثریت" پرداخته و در کنگره ی ۱۹۹۰ سازمان در آلمان، مسئول کمیسیونی بودم که خط مشی گذشته ی سازمان را محاکمه میکرد. این حرف اخیر را بدانجهت گفتم که جوابی برای کسانی باشند که با انتخاب راه های چپ و راست با من مخالفت میکنند و فراموش میکنند که من از سال ۱۹۹۰ عضو هیچ تشکیلاتی نبوده ام. از آن ببعد همراه دوستم احد واحدی، عضو هیئت تحریریه ی نشریه ی "آذربایجان سسی- صدای آذربایجان) شده و بخاطر اختلافاتی که فعلا هم شاهدیم، از آنجا خارج شده و اقدام به نشر "مجله ی آذربایجان" و سپس تاسیس "سایت آذربایجان" کرده ایم. از آن موقع من دو مسئله ی اساسی داشته ام که عبارت ازعدالت و حقوق ملی است. اخیرا حزب استقلال ملی آذربایجان (گایپ) اعلامیه ای منتشر کرده و پس ازانجام فحاشیهای زیاد برعلیه من (اورا دایناسور و... لقب داده اند- مترجم)، ادعا کرده که گویا من درسال ۱۹۹۰ دررادیو باکو سخنرانی داشته ام. البته آن سیروس مددی که این سخنرانی را داشته فردی است ۷۰- ٨۰ ساله ومن فردی ۵۲ ساله ام. من هرگز در تلویزیون و یا رادیو باکو سخنرانی نداشته ام و اصولا چنین اجازه ای هم بمن داده نمیشد. بعد از این مقدمه میخواهم باین موضوع اشاره کنم که من از سالها پیش بدین نتیجه رسیده ام که در حرکت ملی آذربایجان نارسائی هایی وجود دارد و آن عبارت از فرم گیری تدریجی خط و سیاست غلطی است که هنوز کامل نشده است. پس از اعلام این موضوع از طرف من، دوستانی پیدا شده اند که مرا "دشمن آذربایجان"، "عامل رژیم"، "نوکر روس" و... معرفی کرده اند. من عقیده دارم که حرکت آذربایجان باید برخلاف تصور رفدران افکار توتالیتر(تمامیت خواه) دربرگیرنده ی طرزتفکرهای مختلف باشد.درمورد مسئله ی ملی درآذربایجان ما، دونوع طرزنگرش از گذشته وجود دارد: یک دسته معتقدند که ستم ملی جدا ازفلاکت عمومی وفقر وناعدالتی نیست و نبال راه واحدی برای رفع این معضلات هستند. این خط از ن مرحوم سید جعفر پیشه وری بوده و چراغ راه من نیز هست. او درآن موقع در امتداد پیش بردن حقوق ملی آذربایجان، طرفدار دهقانان، کارگران و صلح دوستان آذربایجان- بعنوان اکثریت مردم آن – بوده وهرگز یکی ازاین دو راه را بر دیگری مقدم نداشته است. او ظالمان در هر عرصه را مجموعه ای واحد میدانست و من نیز بر این باورم.خط دومی که دربین ما وجود دارد که مسئله ی ملیت را مهمتر از سایر عرصه ها دانسته و معتقد است که ما باید ابتدا استقلال خود را کسب کرده و سپس صحبت مبارزه ی طبقاتی ودموکراتیک را مطرح کنیم. من این راه را اشتباه میدانم . حالا ۵۰۰ هزار حاشیه نشین در تبریز داریم که مسئله ی آنها مسئله ی ما هم هست. این خطی که ذکر آن رفت، ناسیونالیست و "ترک گرایی" است. تئورسین این خط دوم محمدامین رسول زاده است و دوستان بدان خاطر از من رنجیده اند که من او را بچالش گرفته ام. من صریحا گفته ام که کار این دوستان که همه چیز را قربانی ناسیونالیزم میکنند، در اشتباهند و نهایت کارشان به راه های خوبی منتهی نمیشود. این خط بدلیل جدا کردن مبارزات دموکراتیک با ملی گرایی، هرجا که فرصت باشد، برضد دموکراسی هم عمل میکند و ما نمونه های تاریخی دراین مورد داریم. ما بعینه شاهد وجود کردها، فارس ها و آذربایجانیهایی هستیم که بخاطر استقلال حاضرند که ایران توسط آمریکا بمباران هم بشود. این خط باکی از خونریزی و اشغال کشور توسط بیگانگان ندارد. البته که من با این طرز تفکر مخالفم.

- اوبالی : شما ادعا کردید که کسانی وجود دارند که آمریکا را دعوت به بمباران ایران میکنند، ما هم حق داریم که نام این افراد را از شما بپرسیم. اگر از این کار امتناع کنید ادعا هم نباید بکنید. ما چنین افرادی را سراغ نداریم!(خود اوبالی در گذشته بارها اعلام کرده که در صورت حمله ی آمریکا به ایران، ما اگر کنار آن هم نباشیم، برضد آن هم نخواهیم بود که نمیدانم چرا آقای مددی باین مسئله توجه و اشاره نکرد- مترجم).

- مددی : خواهم گفت. شنوندگان وبینندگان محترم! شما میدانید که این صحبت در ادامه ی صحبت های جلسه ی قبل است. اما هم مکالمات تلفنی من با احمد اوبالی وهم اظهارات چند دقیقه پیش ایشان نشان داد که من با یک تلویزیون بیطرف سر و کار ندارم و با تلویزیونی صحبت میکنم که با من مخالف است. بنابراین از من نرنجید و بدانید که هر وقت لازم باشد توضیحاتی خواهم داد. بعد ازصحبت هفته ی گذشته ی ما، فردی که تلاش میکرد بگوید که افراطی نیست مرا غیابا به گرفتار آمدن به سرنوشت کسروی تهدید کرد (فریدون مشتری دائمی تلویزیون از انگلستان – افراطی و تبریزی الاصل- مترجم). من ترسم ازاین خط و خطوط است که به سیروس مددی اجازه نمیدهد که نظرش را بگوید و بعلت طرح انتقاد، اتهام مخالفت با زبان مادری باو وارد میکند و مرا متهم باین میکند که گویا خواست تحصیل بزبان مادری را "پان ترکیزم" میدانم. درست تر این اساس است که من کوشیده ام که پایه های تئوریک این مسئله را مطرح کرده و میخواهم با شما درمیان بگذارم.من دیشب وارد یک اتاق پالتاک شده بودم و شنیدم که آقای دکتر صدر هم در آنجا صحبت میکرد و چنین القا میشد که سیروس مددی با زبان مادری ما مخالف است. من از این برخورد آقای صدر متاسفم که میگفت که اگر خواست زبان مادری "پان ترکیزم" است، "پان ترکیست" درجه اول خود من هستم. خیر دوستان. دوستان و حتی دشمنان من هم میدانند که من طرفدار توسعه ی زبان مادری و کسب حقوق ملی مان هستم و بموازات آن از تندرویها و تهدیداتی که ذکرش رفت، احساس خطر کرده و این خطر واقعی است. حرفهای هفته ی گذشته و فعلی من بر این اصل متمرکز است که وظیفه ی روشنفکری و انقلابی من حکم میکند که مردم را ازاین خطرات آگاه سازم. ما موظف به مبارزه در راه حقوق ملی و منافع زحمتکشان آذربایجان هستیم و این درحالی است که در کنار هیچگونه سازشی بر سر حقوق خود، با توسل به شیوه های آنتی دموکراتیک، به حقوق دیگر خلقها هم چشم طمع نخواهیم دوخت. این چکیده ی نظرات من است وحالا که وارد قسمت سئوال و جواب میشویم. با این قید که به احمد اوبالی هم گفتم که من قصد انتخاب شدن برای مجلس و کسب نظرات مثبت شما را ندارم تا بتبع آن شما صاحب آن حقوقی باشید که در جزئیات شخصی ترین مسائل زندگی من وارد شوید. من فقط یک مقاله ای نوشته ام و تاکید هم کرده ام که حقوق "پان ترکیست و پان تورانیست" ها را هم محترم میشمارم اما نمیتوانم این حق را بر آنها قایل شوم که خود را به پیشه وری بچسبانند و باید که با لباس واقعی خود در زیر پرجم خودشان گرد آیند. از سئوال کنندگان محترم خواهش میکنم که حریم شخصی را رعایت کرده و حرفهایشان منحصر به مقاله ای باشد که نوشته ام. درغیر اینصورت جواب آنها به بعدها موکول شده و یا بی پاسخ خواهد ماند.

- اوبالی: خواهشمندم سئوالات خیلی مشخص و درباره ی موضوع و سخنان هفته ی گذشته ی جناب سیروس باشد. از شما آقای سیروس هم درخواست دارم که شما هم این قاعده را رعایت کنید. دیگر اینکه حرف آن نفر همان نیست که شما میگوئید. من شاهد صحبت او (فریدون که مددی را تهدید کرد- مترجم) بودم. بطور کلی خط تلویزیون این نیست که مانع صحبت مردم شود. ما غیر از یک تلویزیون و چند سایت چیزی در اختیار نداریم که شما هم حالا در آن صحبت میکنید و یا مینویسید. لطفا ادعا نکنید که کسی محروم از استفاده ازاین امکانات محدود است. شما گفتید که بعنوان یک مخالف صحبت میکنید که ما هم ازاین کار خوشحالیم و میخواهیم بیشتر از دو ساعت باشید که وقت شما این امکان را نمیدهد. خط مورد ادعای شما (اجازه ی صحبت ندادن و تهدید به سرنوشت کسروی) وجود خارجی ندارد. من توقع این برخورد را از شما نداشتم! حتی گیرم که آن نفر گفته باشد. این بمعنی وجود یک خط در حرکت ملی نیست. شما لطفا ازدیدگاه خود دو واژه را تعریف کنید: "پان ترکیزم و تورانیزم".

- مددی: این مسئله در جلسه ی قبل هم مطرح شد و آیا شما هم صراحتا نگفتید که خودتان "ترکیست و تورانیست" هستید.

- اوبالی: مفهومی که من از آنها استنباط میکنم متفاوت است. شما استنباط خودتان از این دو مقوله را بگوئید. فرض کنید که من اصلا در اینجا حضورندارم!

- مددی: نمیشود که همیشه باشید ولی در جواب سئوال من حاضر نباشید. من محقق آن طرز تفکر هستم در حالی که شما صاحب ان هستید. لطفا ابتدا موضع خودتان را روشن کنید.

- اوبالی: اگر اینطور ادامه بدهید کارمان بجایی نخواهد رسید ما دیروز تفاهم کردیم که اینبار شما جواب دهنده باشید و نه سئوال کننده. شما درمقاله ی خود چهره ی وحشتناکی از "پان ترکیزم" بتصویر کشیده اید. شما از این پان ترکیزم صحبت کنید.

- مددی: عیبی ندارد. حضور دوستان و بینندگان عرض کنم که درزبان خود ما همان "ترک گرایی" است که به پان ترکیزم ترجمه میشود. این حرکت ابتدا دراواخر قرن ۱۹ ازطرف ترکهای ساکن امپراطوری روسیه و بمنظور دفاع ازحقوق ملل ترک آفریده شد که در مسیر تحول خود، بجای خدمت به ترکهای آذربایجان، آناتولی، قزاق، قرقیز و... در خدمت وحدت محافل ارتجاعی معین قرار گرفت. در وضعیت حاضر دو نوع برداشت میتواند از پان ترکیزم وجود داشته باشد. بعبارت روشنتر، یک تصور ازطرف بانیان آن (شبیه تصوری که آفرینندگان پان اسلامیزم، پان عربیزم، سوسیالیزم و...) وجود دارد و تصوری که مردم عادی از آن دارند. مردم عادی "ترک گرایی" را پدیده ی منفی نمیدانند و معتقدند که همانطور که ملتهای دیگر میتوانند متحد شوند، حق این وحدت برای ترک ها هم محفوظ است. صورت دوم و سیاسی پان ترکیزم ماهیت مدافع طبقات حاکم ترک را دارد. دراشاره به شکل دوم قضیه اشاره میکنم که در نطق "ساراج اوغلو" در جریان جنگ دوم جهانی، آمده است که اگر محاصره ی استالینگراد به سقوط آن شهر وغلبه ی فاشیزم بیانجامد، نیروهای ترکیه باید با پرچم خود وارد اراضی ترک نشین شوروی گردد.بدینترتیب من با "ترک دوستی" دسته ی اول که ایجاد روابط بین ترکها را هدف قرار داده است، مخالفتی ندارم و بلکه آن را یکی از مطالبات زمان میدانم. مخالفت من با "پان ترکیزم و پان تورانیزمی" است که آلت دست محافل معین ارتجاعی گردد. ما این پدیده را در جریان جنگ اول جهانی دیده و شاهد عملکرد آن در ترکیه ی سالهای دهه ی هفتاد بوده ایم که به سرکوب دموکراتها، چپگرایان، آزادیخواهان و آنهم دربرابر چشمان پلیس انجامید. من فرقی بین "ترک گرایی" و "توران گرایی" پیدا نمیکنم. اما از نظر لغوی این دو فرق داشته و اگر "ترک" نام ملت است، "توران" مفهوم جغرافیایی دارد. صحبت دیروز اتاق "پالتاک" که طی آن ادعا میشد که سیروس مخالف وحدت ترکهاست، چیزی جز عوامفریبی نمیتواند باشد. کدام عقل سلیمی میتواند بگوید که ترکیه که همواره ۲۰- ٣۰ سال پیشرفته تر از ماست نمیخواهد با آنها اتحاد و کسب علم از این طریق کند؟ ما با آنها و تمام ملل ترک جهان برادر و دوست هستیم . حمله ی من به کسی است که میگوید من مانند گرگ (عوعو) خواهم کرد و اگر هیتلر درجنگ دوم جهانی پیروز میشد، استقلال ما هم ممکن میشد.من با این پان ترکیزم مخالفم و هشدار من به هموطنان آذربایجانی ام این است که در این دام نیافتند. آزادیخواهان ما باید به سخنان افراد که از تلویزیون و اینترنت پخش مشوند دقت کرده و ببینند که سخنان این ناطق مفروض در خط ملی- دموکراتیک پیشه وری است یا خطی است که ما را در کنار هیتلر، موسولینی و جرج بوش قرار میدهد؟

- اوبالی: متشکرم. لااقل برای ما روشن شد که در دنیای ذهنی شما دو نوع "پان ترکیزم" است که یکی ایجاد اتحاد بین ملل و دولت های ترک است که شما هم موافق آن هستید و دیگر اینکه بطور صریح شما مخالف تقدیم کردن اراضی خود به ترکیه هستید.

- مددی: آقای اوبالی، آیا من بعنوان یک دوست از شما میتوانم بپرسم که شما بعنوان مدیر تلویزیون، مدل دوم – مدل رسول زاده را قبول دارید یا آن را محکوم میکنید؟

اوبالی: یکبار جواب میدهم ولی دیگر جواب نخواهم داد چون ما هستیم که از شما سئوال خواهیم کرد. من در دفعه ی قبل هم گفتم که رسول زاده در مدل اول قرار داشت و نه در مدل دوم. من دراین مورد با شما اختلاف نظر دارم. رسول زاده هرگز نخواست که آذربایجان و دیگر اراضی ترک را ضمیمه ی ترکیه کند. او قبل ازهر چیز خواست که آذربایجان مستقل تشکیل دهد و آن را در عمل نشان داد. من بزرگترین "پان ترکیستی" هستم که شما آن را در مدل اول قرار داده اید. اما من مخالف و دشمن سرسخت الحاق آذربایجان به ترکیه هستم. اصلا نمیشود که هم آذربایجان پرست بود وهم آنرا بدیگری و حتی برادر خود بخشید.

- مددی: من بخاطر معطل گذاشتن شنوندگان نمیخواهم مسائلی را که بذهنم خطور کرد مطرح سازم ولی حداقل این اجازه را بمن بدهید بگویم که شرط "پان تورکیزم" الحاق آذربایجان و دیگر جاها به کشور مفروضی نیست. اگر فرصتی باشد من در این باره توضیح لازم را خواهم داد. بگذاریم شنوندگان حرف بزنند.

- اوبالی: ما آزادی و دموکراسی را درعمل دشمنان رسول زاده ندیده ایم اما از ایشان خیلی چیزها آموخته ایم. او میتواند سمبلی برای آزادی و دموکراسی باشد. حالا تلفن های ما دایر شد و من خیلی متاسفم که دفعه ی قبل کسی از طرفدران جناب مددی با ما تماس نگرفتند ولی امیدوارم که امروز چنین کسانی باشند. من حتی حاضرم ارتباط دوستان خود را بنفع آنان قطع کنم!

- مددی: خیلی ببخشید جناب احمد. بهتر است اینطور بگوئیم که موافقین نظرات من نتوانستند در ارتباط تلفنی قرار داشته باشند. نه اینکه کسی نخواست صحبت نکند.

- اوبالی : ما نمیدانیم چرا موفق نشدند ولی اطمینان داشته باشید که ما آن تلفن ها را دریافت نکردیم.

علیرضا اردبیلی: سلام علیکم. خسته نباشید. من چند سئوال دارم که منحصرا با مقاله ی آقای سیروس مددی درارتباط است و اگر خارج از موضوع باشد عذر خواهم خواست وایشان میتوانند جواب ندهند. یکی مربوط به "نیت" نوشتن این مقاله است. دیگری با ماهیت مقاله و طرزتفکر ایشان مرتبط بوده ویکی اهم نگاه "متودولوژی" بکاررفته در مقاله است . حالا نیم ساعت وقت گذشته ولی حرفی زده نشده است. لطفا به سئوال من بطور مشخص و اختصارا جواب دهد. ما بر سر آن نیستیم که درباره ی آینده ی بشریت به داستانسرائی بپردازیم. آقای مددی حرکت ملی آذربایجان را درمحدوده ی ۴ طیف ارزیابی کرده است: (آذربایجان دوستی، آذربایجان واحد، ترک گرایی و تورانیزم). او دفعه ی قبل قول داد که روشن کند که کدام رسانه وتشکیلات و... هریک از این طیف ها را نمایندگی میکنند. من خواهش میکنم درباره ی "حمید آرغشی" که مقاله ای نوشته بود صحبتی بمیان نیآید که او جزو انسانهای متفرقه ای است؟! آقای مددی ، لطفا از نمایندگان طیف اول ذکری بعمل آورید.

- مددی: آقای اردبیلی، عرض کنم که ما باید فضای صحبت را طوری ترتیب دهیم که فضای بازجویی برآن حاکم نشود. من این عرضه را دارم که درباره ی مطالب خود توضیح دهم اما درنوشته ی شما برعلیه من یک جو ایدئولوژیک و مک کارتیزم (اگر درست بخاطر داشته باشم یک جو شدیدی که برای سرکوب و قتل سیاهان، مخالفان سرمایه داری و اتحادیه های کارگری و... ، در آمریکای بعد از جنگ دوم و بعنوان منادی آغاز جنگ سرد بوجود آمده بود- مترجم) حاکم بود. من بخاطر این شیوه ی خشن شما به نوشته تان جواب ندادم. لطفا اجازه ی سخن گفتن بمن بدهید و چون شما صحبت از "جهان بینی " کردید من مجبورم که نظرم را دراین باره مطرح سازم.

- اردبیلی: به سئوال مشخص من جواب بدهید. بگوئید که چه جریانات وچه کسانی آذربایجان دوست هستند.

- مددی: اگر اینطور نمیخواستید چرا درابتدا از "جهان بینی" صحبت کردید.

- اردبیلی: من درآن باره هم سئوالات مشخصی خواهم داشت.

-مددی: باشد. اگر سئوالتان را مطرح کردید لطفا بمیان کلام من نپرید. میدانید چرا این جو حاکم است؟ برای اینکه فکر غالب در دوران ما اینطوراست که اگر کسی آمریکاپرست باشد و در جنگ ویتنام آمریکا را محق تر بداند، برخورد او را "ایدئولوژیک" بحساب نمیآورند اما برخورد کسی را که همکاری با "تورانیزم و فاشیزم" را درست نداند، "ایدئولوژیک" میدانند. در اصل کسانی که از جنگ سرد سخن بمیان آورده و حرفهای مرا مرتبط به آن دوران میدانند خوشان در دام "ایدولوژی" گرفتارند. این عین "مک کارتیزم" است و معنی آن این است که برهر کس که کوچکترین حرفی از عدالت میزد، فورا برچسب "جاسوس شوروی" میخورد و به محاکمه کشیده میشد. ناسیونالیستهای افراطی ما که آقای اردبیلی از نمایندگان بارز آن است، حاضرند با فاشیزم هم همکاری کرده و بر کارهای ملاحسنی ها و حتی بعضی کارهای رژیم چشم بپوشند.

- اوبالی: شما دربرابر یک سئوال او به اتهام زنی پرداختید. شما اگر ازملاحسنی صحبت کنید، ما هم از فرخ نگهدارها و کیانوری ها و برخورد شما با خلق مسلمان و همکاریتان با ملایان صحبت خواهیم کرد این بحث ها فایده نخواهد داشت، لطفا به سئوال او جواب دهید.

- مددی: پس سئوال کنندگان سئوال خود را مطرح کنند و به برخورد ایدئولوژیک روی نیآورند. اما مسئله دراینجاست که مخالفین من به جعل گفته های من روآورده و گفته اند که گویا من از وجود چهار تشکیلات سخن گفته ام که چنین نیست. "آذربایجان دوست" کیست؟ مددی است که در این طیف قراردارد. احد واحدی، بهروز مطلب زاده، محمدعلی حسینی و ایکس و ایگرگ است. اینها صدها نفر هستند. اما آقای علیرضا اردبیلی و دوستانش در طیف های دیگرهستند.

- اردبیلی: کدام رسانه ها و شخصیتها و... آذربایجان دوست هستند. شما شخصیت های غیرعلنی را میتوانید بیان نکنید.- مددی: در وهله ی اول "سایت آذربایجان"- اردبیلی: آن سایت مال شماست. علاوه بر شما چه کسانی وجود دارند؟

- مددی: میخواهید من نام هزاران شخصیت آذربایجانی مقیم داخل ایران را در اینجا ذکر کنم؟

- اردبیلی: از ۴- ۵ نفر نام ببرید. همینطور ارگان و صاحبان قلم.- مددی: شما میتوانید بگوئید که چنین کسانی وجود دارند یا نه؟- اردبیلی: من هستم که از شما سئوال میکنم.

- مددی: سئوال شما باید از نوشته ی من باشد. من تشکیلات معینی را هدف قرار نداده ام و صحبت از وجود گرایش ها کرده ام.. مشخصا بگویم که حدود نصف افراد تشکیلات شما (حزب فدرال- دموکرات) آذربایجان دوست و بقیه ناسیونالیست افراطی هستند. (اعتراض اردبیلی – هنوز به قسمت اول جواب بدهید). بازهم شما توجه بنوشته ی من نکرده اید. نظر واضح من این بوده که در حرکت ملی آذربایجان ۴ جریان فکری در حال شکل گرفتن هستند و نه اینکه کامل شده اند: (آذربایجان دوستی، آذربایجان واحد، ترک گرایی و تورانیزم). اتفاقا من بسئوال شما جواب دادم و آن عبارت ازاین است که ما، قسمتی از افراد تشکیلات شما و در موقع خود خواهم گفت که در حزب ( واضح شنیده نشد- مترجم) و تشکیلات چهرگانی مخلوطی از سه گرایش هستند.

- اردبیلی: آیا شما لیستی از این افرادی که از نظر شما آذربایجان دوست بوده و در تشکیلات ما (فدرال – دموکرات) فعالیت میکنند، وجود دارد؟

- مددی: من تعدادی از آنها را بطور روزمره میبینم و موضع افرادی مثل شما را با صحبتهایی که میکنید، میبینم. بین آنهایی که با انها ملاقات روزانه در مسیر رفتن به سرکار دارم، فرق جدی با شما وجود دارد. من یکی از بنیانگذاران تشکیلات (فدرال دموکرات) آذربایجان بودم.

- اردبیلی: طرفدران آذربایجان واحد چه کسانی هستند؟- مددی: پس اینطور! من دیروز به آقای اوبالی گفته بودم که اگر قرار است کسی با من بحث کند، من هم این حق را خواهم داشت که از بیوگرافی او آگاه شوم. آیا من نباید بدانم که طرف بحث ام کیست؟

- اوبالی: آقای مددی. اگر بحث باشد شما حق دارید که اینطور بخواهید. اما اینجا از شماست که سئوال پرسیده میشود. فرق نمیکند که چند سئوال مطرح کند و موضوع بر سر مقاله ی شماست و فرق نمیکند که سئوال کننده علیرضا اردبیلی و یا دیگری باشد. او همان سئوالات را مطرح میکند که من دفعه ی پیش مطرح کردم.

- مددی: جناب احمد. حرف شما درست است اما آقای اردبیلی درمقاله اش نوشته که ما هم نقص هایی داریم اما نمیگوید این نقصان ها کدام است. احتمالا هدف اش من هستم که یک "خارج خوان" تلقی میشوم. بازهم تاکید دارم که من صحبت از چهار جریان در درون حرکت کرده ام و نگفته ام که چهار تشکیلات خاص نماینده ی کدام جریان فکری است. جوابش را هم دادم و آن اینکه همفکران و همکاران ما در دسته بندی اول این گرایشات (آذربایجان دوستی) قرار داریم. نصف فدرال دموکرات ها و صاحبان بعضی از مقالات که در سایتها منتشر میشود نیز جزء گرایش اول میباشند. حتی من در مقاله ام گفته ام که اگر به سخنان پاره ای ازافراد دموکرات هم توجه کنیم، نشانه های این افراط گرایی ترکی و پان ترکیزم را در آنها میبینیم. هرچه در بحث جلوتر برویم ، مسئله روشنتر خواهد شد. مثلا توجه داشته باشیم که در سایت "میللی شورا" بین عناصر تشکیل دهنده اش و مطالبی که منتشر میکند تضاد هایی موجود است: از یکطرف بیانیه ی ارتش ترکیه در این سایت منتشر میشود، گرگهای خاکستری بنمایش در میآید و"گونتای جوانشیر" مقاله ای در آنجا منتشر میکند که بنظر ایشان پیروزی فاشیزم در جنگ دوم جهانی بنفع ما بوده است. اما سوی دیگر قضیه وجود افرادی مانند "فریدون پرویزنیا (عضو هیئت رهبری داک ۲- رستمخانلی- مترجم) درآن تشکیلات است که من احترام فراوانی به آن قائلم. بس مواضع درهم و برهمی در یک تشکیلات معینی میتواند باشد و شما آقای اردبیلی! از درک این مسئله بعلت افکار توتالیتری که دارید، عاجزید. بشما میگویم که پدیده ها لازم نیست که "سیاه" یا "سفید" محض باشند. آقای "نورالدین غروی" هم مانند اقای "پرویزنیا" فرد محترمی است و زندگی و رفتار شرافتمندانه ای دارند اما بین این خصلتهای شخصیتی مثبت و گفتار و نوشته هایشان تفاوت هایی میبینیم . این افکار توتالیتر است که به کسانی که این تناقضات را دیده و بدان اشاره میکنند، اتهاماتی زده و القابی دهد. من اگر فرصت و موقعیتی داشته باشم، خواهم گفت که چه کسانی و در چه مواقعی چگونه رفتار میکنند.- اوبالی: بگذارید رفتارمان طوری باشد که این صحبت ها طولانی و دوستانه باشد. تماشاگران هم بطور منصفانه دریافتند که این خود شما بودید که اتهام زده و لقب دادید. شما بطور ساده به سئوالات جناب اردبیلی جواب بدهید و یا آن را به زمانهای بعد موکول کنید.- مددی: من با کمال میل و در ابتدای کار به سئوال شما جواب میتوانستم بدهم ولی آقای اردبیلی در ابتدای کلام زهر خود را ریخته و صحبت از جهان بینی میکند. صراحتا میگویم که جهان بینی من "ملی و دموکراتیک" است. رفتار آقای اردبیلی بود که سبب اطاله ی کلام شد.

- اردبیلی: سرکوب هم برای خود "سمبل"هایی دارد. مثلا یکی ازاین سمبلها در دوران شاه "ضد امنیتی، خرابکار و..." و در دروان جمهوری اسلامی "منافق، محارب، ضدانقلاب، تجزیه طلب، عوامل بیگانه و..." میباشد. در حال حاضر و برای حذف فیزیکی حرکت ملی و شکنجه و زندانی کردن فعالین، چه اتهاماتی به آنها زده میشود؟ غیر ازآن است که آنها را منافق، ضدامنیتی، خرابکار و... مینامند؟ شما وجود این سمبل ها را سراغ دارید؟

- مددی: بلی آقای اردبیلی سراغ دارم. در۶۰ سال گذشته هردو رژیم کوشیده اند که با ایراد زشت ترین اتهامات ما را سرکوب کنند. شما مسلما ندیده اید ولی من کم و بیش بخاطر دارم که اینها هر وقت هرخانه ی تیمی را تسخیر میکردند، مدعی میشدند که از آنجا وسائل لهو لعب و... پیدا کرده اند. آنها بدرستی میدانند که مخالفان خود را باید با طرح اتهاماتی که جامعه آن را منفی میداند، ضربه بزنند. من درمقاله ی خود خطاب به "محمد علی مهرآسا – عضو جبهه ی ملی" هم گفته ام که دشمنان ما برای ضربه زدن به حرکت ملی ما، بمردم نخواهند گفت که این کار بخاطر درخواست حقوق ملی و ترویج زبان مادری ما بوده است. برای اینکه این درخواستها منطقی و مردم پسند است. آنها نخواهند گفت که این مبارزین ما خواهان داشتن "حق سرنوشت" در چهارچوب ایران یا آذربایجان هستند. بنابراین بهانه های منفی خواهد تراشید که کارش را راحت انجام دهد. این بهانه ی منفی "پان ترکیزم" است. رژیم، رنگ و آبی مضاعف به این اتهام منفی خواهد زد و دوایر شووینیست هم در همکاری با رژیم خواهند کوشید که این مبارزات ملی- دموکراتیک و داشتن "حق تعیین سرنوشت" را به این راه منفی کشانده و مبارزین را وادار سازند که خودشان هم باین نتیجه برسند که راستی راستی هم "پان ترکیست" هستند. من سخنانم را با ذکر مثالی پایان میدهم: چند سالی پیش فردی از ایران بدینجا آمده بود که بمن گفت که ما پان ترکیست هستیم. من گفتم ابدا اینطور نیست چرا این حرف را میزنی؟ جواب داد مگر غیر از این است که ما زبان مادری خود را میخواهیم. گفتم چه کسی بتو گفته است که این کار حکم پان ترکیست بودن را دارد؟ اما جواب سئوال جناب علیرضا: رژیم میتواند از این اتهامات استفاده کند ولی این دلیل نمیشود که پان ترکیزم چیز خوبی است. حالا فهمیدید که توتالیتریزم یعنی چه؟ معنی آن این است که چون هم سیروس وهم رژیم ازواژه ی پان ترکیزم استفاده میکنند، پس همسو هستند و... شما اگر در اروپا زندگی میکنید مشاهده خواهید کرد که در همین سوئد هم نمیتوان ادعا کرد که من یک ناسیونالیست افراطی (مثل پان ترکیست) هستم. مردم به این طرزتفکر اعتراض میکنند .

- اردبیلی: ما نمیگوییم که هرکس صحبت از پان ترکیزم میکند عامل رژیم است ولی اینرا میتوانیم بگوئیم که این یکی از واژه های اساسی است که رژیم برعلیه ما بکار میبرد. پس باید ادبیاتی بکار ببرید که محل شک و شبهه نباشد. من سئوال دیگری دارم: آیا یک عضو سازمان مجاهدین میتواند ازکلمه ی "منافق" برعلیه سازمانش استفاده کند؟ و بگوید که علیرغم اینکه این ادبیات از طرف رژیم بکار میرود، قصدش یک انتقاد "مجاهد گونه" است؟ آیا نمیتوان به این فرد مشکوک شد که با رژیم در ارتباط است؟

- اوبالی: لطفا به این سئوال جواب کافی بدهید.

- مددی: این سئوالی خارج موضوع است. من اگر یک پان ترکیست باشم بطور طبیعی این لقب را بدوستم نمیدهم. چرا سئوال مبهمی مطرح میکنید؟

- اوبالی: منظورشان شما نیستید. رژیم میداند که پان ترکیزمی در بین نیست و خودش آن را به لولویی تبدیل کرده است. سئوال جناب علیرضا این بود که آیا یک مجاهد حق دارد که از کلمه ی منافق برعلیه خود استفاده کند؟ اگر چنین کرد آیا بازهم میتواند ادعای مجاهد بودن را بکند؟

- مددی: آقای اوبالی وقتی خوتان میکوئید که "تورانیست" هستید، من چطور میتوانم نام دیگری بر روی شما بگذارم؟

- اوبالی: صحبت از حرکت ملی است؟

- مددی: وقتی میگویم که من طرفدار خط ملی- دموکراتیک پیشه وری هستم، و او هم تشکیلات خود را "دموکرات" مینامد، من و رهروان او خود را دموکرات های ملی مینامیم. کسانی که میگویند که ما "ترک گرا" هستیم آیا من این حق را ندارم که او را بنامی صدا کنم که خودش برای خوش تعیین کرده است و یا نه چون رژیم هم از این عنوان استفاده میکند، من این اجازه را ندارم؟ اگر بد است خودشان این نام را از روی خود بردارند.

- اوبالی: آقای اردبیلی سئوال کرد که آیا صداقت مجاهدی که خود را منافق معرفی میکند میتوان پذیرفت؟ شما جواب بلی یا خیر باید بدهید!

- مددی: من مفهوم سئوال شما را درک نمیکنم. چه ربطی به قضیه دارد؟ مثلا رژیم مجاهدی را گرفته و او را منافق بنامد. فقط این را میدانم که رژیم همواره کوشیده است که هم افراد حرکت ملی را گرفته و سرکوب کند وهم آنها را بدامن پان ترکیزم پرت نماید. آنها بخوبی میدانند که اگر جوانان ما از آذربایجان دوستی و ملت پروری به پان ترکیزم میل نمایند، این در حکم پایان نهضت است. من نمیخواهم ادعا کنم که کسانی وجود داشتند که در مراسم قلعه ی بابک پرچم ترکیه را برافراشته اند. اما رژیم از خدایش است که پرچم آنسوی آذربایجان دردست باشد و یا علامت "بوزقورد" و یا پرچم ترکیه بنمایش گذاشته شود. طبعا دیده شدن پرچم ترکیه بضرر ماست و نتیجتا رژیم خواهد کوشید که جوانان ما را بسویی سوق دهد که ایراد اتهام پان ترکیزم برای آنها راحت باشد. این عین کاری است که "کاوه بیات"، "دکتر افشار"، "مهرآسا" و "کوروش زعیم" انجام داده و میدهند. آنها میدانند که یکی ازنقاط ضعف اساسی نهضت ما این است که خود را پان ترکیست معرفی کند و برای تحقق این امر میکوشند که حرف بردهان مبارزین ملی ما گذاشته و آنها را سرکوب کنند. اما نتیجه ی برخورد شما این است که نتیجه گیری شود که چون رژیم فعالین ما را با حربه ی پان ترکیزم درهم میکوبد پس پان ترکیزم چیز خوبی است. کسی نمیتواند علیه این طرزفکر اعتراض کند. این چه نوع منطقی است؟ ما باید به ملت خود توضیح دهیم که وقتی شما را با این حربه میزنند، در موقع خود آن آدرس را هم بشما خواهند داد. چرا؟ برای اینکه یک وجه شکست این نهضت، خارج شدن از دایره ی آذربایجان است: ابتدا ترک های دیگر ایران و سپس ترک های سراسر جهان و توران. این البته که پایان نهضت است. هدف من عبارت ازاین است که مبارزین ما محکم بر کلمه ی آذربایجان چسبیده و در مقابل اتهام پان ترکیزم ایستاده و بگویند که مانند پیشه وری آذربایجان دوست بوده و پان ترکیست نیستند.

- اوبالی: آقای سیروس! ما دفعه ی گذشته هم تاکید کردیم که به راه دور(ماداگاسکار) نرویم. مسئله ی ما آذربایجان است. اکثریت شرکت کنندگان هم براین مسئله تاکید دارند که مسائل دیگررا وارد بحث نکنید. ازآذربایجان صحبت کنید و کارگران جهان را هم ول کنید! دست از فلسطین و چین و... بکشید. از آمریکا برای ما دشمن نسازید! درد ما آذربایجان است که در داخل ایران قرار دارد. شما طوری صحبت میکنید که گویا ما آذربایجان را رها کرده و به جاهای دیگر پرداخته ایم. من خیلی معذرت میخواهم. شما ما را متهم به فراموش کردن آذربایجان میکنید که ذره ای درست نیست.

- مددی: احمد بگ! میبخشید که حرفتان را قطع میکنم. من از اینکه اساس آذربایجان است اعتراضی ندارم. صحبتهای من در هفته ی گذشته و حالا و همینطور مضمون مقاله ام این است که شما هم دم از آذربایجان میزنید و ما دموکرات های ملی آذربایجان هم. تمام بحث من اتفاقا در همین مسئله است که مبادا که این آذربایجان گفتن تدریجا وسعت یافته و به ترک گرایی و تورانیزم منجر شود. من ازروند افراطی که به پیش برده میشود انتقاد دارم. نقطه ی آغازین من و شما و آقای اردبیلی آذربایجان است و من آنرا قبول دارم. تاکید من این است که اگر "پان ترکیزم" پدیده ی مثبتی است از آن دفاع کنید! اگرمنفی است و آیا این مکتب در جریان جنگ دوم جهانی برعلیه حکومت ملی ما بوده یا نه و آقای اردبیلی گرامی، آیا شما پدیده ی رسول زاده و تبعات گفته شده را میپذیرید یا نه؟ من وقتی آن مقاله را نوشتم، درابتدا حملات وسیعی برعلیه من شروع شد وهر کس مرا متهم به عاملیت سرویس های مخفی این یا آن کشور کرد ولی رفته رفته میگویند که رسول زاده در برهه هایی از زمان اشتباه کرده و این اشتباهات به تاریخ پیوسته است.- اوبالی (با قطع سخنان مددی): شما سئوال نپرسید. هیچکس نظر منفی به رسول زاده نشان نداده و این نوشته ی شما وضع را تغییر نداده است و همه اینرا قبول دارند که حق با من است. لطفا با اجازه ی شما تلفنی را از جنوب قبول کنیم تا علیرضا اردبیلی به حرفهایش ادامه دهد.

- شنونده از ایران:... سیروس جان من هستم حالت خوب است؟ من با زحمت زیاد موفق به تماس شده ام. من حرفهای چندی با شما دارم. آیا مرا شناختید؟- مددی: صدایتان آشناست ولی متاسفانه نشناختم.شنونده: من همان علی هستم. ایمیل هم برایت فرستاده بودم. با مشکلات زیادی تماس برقرار کردم. اینها میخواهند ما را طوری معرفی کنند که ربطی به آذربایجانیان ندارد. من با هزار کلک موفق شده ام که تماس بگیرم. ۲ ساعت است که زنگ میزنم.

- اوبالی: این درست نیست شما گفتید که مخالف ما هستید وما بشما امکان صحبت دادیم.

- شنونده: ابدا اینطور نیست. شما اجازه نمیدهید که کسی بنفع سیروس حرف بزند. ممکن است صدای مرا قطع کنند.

- اوبالی: نخیر اتاق فرمان گفت که شما مخالفید و من اجازه ی پخش صدای شما را دادم. حالا که میکروفون دراختیار شماست، بدون فوت وقت حرف بزنید.

- شنونده: ما آذربایجانی هستیم و گرگ خاکستری و یا قرمز در فرهنگ مان جایی ندارد. در اسطوره های ما فقط شیرها قهرمان هستند و نه گرگها. شما با "بوزقورد گرایی" و استفاده از لغات باکو و ترکیه کاری کرده اید که ما از حقوق خود محروم شده ایم. شما درتظاهرات ۱ خرداد آن سال شعارهایی برعلیه ملتهای دیگر مطرح کردید.

- اوبالی: آیا ما به طرح این شعارها اعتراض نکردیم؟

شنونده: بلی منتشر کردید ( در اصل هم کردند- مترجم). من میدانم که شما صدای مرا قطع خواهید کرد و...

- اوبالی: ما استالین و لنین نیستیم که صدای کسی را قطع کنیم. شما شرافت داشته باشید واعتراف کنید که بخاطر اعلام اینکه مخالف هستید اجازه ی صحبت بشما دادم. به حرفهای خود ادامه دهید.

- شنونده: اگر این حرفها بنفع سیروس مددی باشد شما این اجازه را سلب خواهید کرد.

- اوبالی: مگر خود سیروس مددی مخالف نیست؟ اگر شما مخالف نبودید میگفتم که کمی پشت تلفن بمانید.

- شنونده: این کار درستی نیست. باید که به حقوق دموکراتیک وفادار باشید. اگر شما به دموکراسی و حقوق بشر اعتقاد داشته باشید میگذارید که مخالفان هم حرفشان را بزنند. هزاران نفر از این بابت گلایه دارند. من دراتاق پالتاک هم شنیدم که چند نفر ازجمله خانم "دورنا" و آقای "کوراوغلو" هم ازعدم امکان تماس شکوه دارند. شما صدای مردم را قطع میکنید.

- اوبالی : ذره ای حقیقت در این ادعا وجود ندارد.

- شنونده ( با لحن عصبانی): چرا باور نمیکنی؟ من یکساعت است که پشت خط قرار دارم.

- اوبالی: من نمیتوانستم که به آقای اردبیلی بگویم که حرفت را قطع کن و بگذاردیگری در نوبت تو حرف بزند.

- شنونده: من قبل از او زنگ زده بودم. هدف شما از آوردن این پژوهشگر خوب- سیروس مددی – تخریب اوست. از نظر من هزار نفر ازایران زنگ زده و اندیشه های سیروس مددی را قبول میکنند. آیا با او مناظره میکنید و یا بعنوان یک پژوهشگر ازاو دعوت کرده اید؟

- اوبالی: برادرمن! اگر درمورد مقاله ی سیروس مددی حرفی داری مطرح کن. ۱۰ دقیقه وقت حرام کرده ای.

- شنونده: مقاله ی ایشان را همه دراینجا قبول دارند. مردم پان ترکیزم را که غلط است قبول ندارند.

- اوبالی : نظرتان را مطرح کردید دیگر چه مشکلی دارید؟

- شنونده: شما چه برنامه ای برای آذربایجان دارید؟ من سئوالی ازسیروس ندارم. چه کارهایی میخواهید بکنید که مردم آذربایجان از گرسنگی نمیرند؟

- اوبالی: برنامه ی ما متفاوت تر از جنایات لنین و استالین است!

- شنونده: آقای عزیز! من مگر حرف لنین واستالین را مطرح کردم؟ به سئوال من جواب دهید که میدانم حرفی نخواهید داشت.- اوبالی: درهر صورت بهتر از نوکری است.- شنونده: من نوکر جایی نبوده ام.

- اوبالی: مقصودم شما نیست. آذربایجان را میگویم که تحت سیطره ی استعمار فارس است.

- شنونده: شما به دیگران تهمت میزنید. کوروش از یک مادر آذربایجانی است و شما باو توهین میکنید. مگر شما هم مثل این مسلمانان پدر را اصل میدانید که با کوروشی که مادرش آذربایجانی است اینگونه رفتار میکنید؟ شما مانند آنها به زنان بیحرمتی میکنید. شما زبان تبریز را تحریم کرده اید. شما با زبان های بیگانه ی ترکیه و باکو صحبت میکنید. بزبان خود ما صحبت کنید. من شخصا میتوانم بزبان ترکیه وحتی اورخون با شما صحبت کنم.

- اوبالی: خیلی عالی است ادامه بدهید! آقای مددی! اینهم صحبت یکی ازموافقان شماست آیا اجازه میدهید که به این صحبت خاتمه بدهیم؟

- شنونده: زبان تبریز من خیلی هم ادبی است. آنرا تحقیر نکنید. شما از صهیونیستها و امپریالستها پول نمیگیرید؟ پس از کجا تامین میشوید؟ پس چرا احزاب بزرگی مانند فدائیان و توده ای ها و دیگران قدرت باز کردن تلویزیون را ندارند؟ شما جوابی به سئوالات من ندارید. شما اگر نمیترسید مرا به مناظره فرا خوانید ونه سیروس محترم، مظلوم و شریف را که خجالت میکشد همه ی حرفهایش را بزند. من بهتر از او زبان شما را میفهمم و جوابتان را میدهم. تو داری به کمونیست ها توهین میکنی؟ تو برنامه نداری و نمیدانی که زبانها میتوانند تغییر کنند همانطور که در اروپا این اتفاق افتاده است. مگر مصریها عرب بودند که حالا به این زبان صحبت میکنند؟ من اززبان مادری ام صحبت میکنم. ناسیونالیزم ونژادپرستی را رها کرده و از انسانیت صحبت کنید. از مشکلات معیشتی آنها و زندگی فلاکت بارشان در زیر حقه های امپریالیزم. خواب شما تعبیر نخواهد شد و ایران حالا دولت بزرگی است. شما به حقایق توجه کرده و درد مارا با زبان خودمان بیان کنید و اینکارهایتان را کنار بگذارید. حالا دیگر دوران "نئوکان" ها تمام شده ومشخص گردیده که این حرفها فایده ای ندارند.

- اوبالی: شما راه دیگری را نشان دهید.

- شنونده: زبان باکو و ترکیه را رها کرده وبه زبان تبریز حرف خواهی زد. (اوبالی: نمیشود که این زبان، زبان مغان باشد؟ - مترجم). زبان تبریز را با گفتن اینکه یک زبان ادبی نیست تحقیر نخواهی کرد. خیلی هم ادبی است. شما فکر میکنید اگر بجای واژه ی فرهنگ از "کالچر" استفاده کنید، بشما خواهند گفت که باسواد هستید؟ ما در طول ۱۰۰۰ سال با فارس ها دعوا نداشته ایم. چه کسانی به نوامیس ما در دوران شاه اسماعیل تجاوز کردند؟

- اوبالی: درهمینجا صدایت را قطع میکنم و تو را شما هم خطاب نمیکنم. تو اندازه را رعایت نکردی. آقای مددی شنیدید؟

- مددی : بلی و خیلی متاسف شدم که شما خلاف وعده عمل کردید. مگر قرار نبود که هر کس فقط ۲ دقیقه صحبت کند؟ اگر مهمان برنامه من هستم میگویم که خودتان موضوع را به درازا کشانیدید. این راهش نیست.

- اوبالی: چون از طرفداران شما بود گذاشتم که حرف بزند. اگر قطع میکردم شما از من گلایه میکردید!

- مددی: من برای تعریف از خودم قابلیت لازم را دارم. بهر حال از این دوستمان تشکر میکنم ولی من فقط از طریق اتاق های پالتاک با همدیگر آشنا شده ایم که هیچکداممان بطور ۱۰۰% همدیگررا تایید نمیکنیم. من ضرورت این بحث با او را احساس نمیکنم و از این کارتان هیچ خوشم نیآمد. اگر طرفدار و یا مخالف من است حرفش را بطور مختصر بزند و تمام کند.

- شنونده ای از تبریز: جناب اوبالی خسته نباشید. من از شما خواهش میکنم که آن شنونده را انسان حساب نکنید و من از صبر و تحمل شما خرسندم. خیلی بی ادبی نشان داد.

- اوبالی: شما هم از این کلمات استفاده نکنید. آقای اردبیلی اگر حرفتان تمام نشده ادامه دهید.

- اردبیلی: چون آقای مددی از کلمه ی "پان ترکیزم" استفاده کرده است، موظف است که نمودها و شخصیت های آن را بطور دقیق نام ببرد. من از وجود چنین جریانات و افرادی – به آن معنی که من از پان ترکیزم میفهمم- وجود ندارد. اگر ایشان زیر هر بوته و در داخل هر سایت و تشکیلاتی دنبال پان ترکیست است، فرقی با بازجوی شلاق زن ندارد. هر دو اتهامی میزنند که این اتهام تعریف نشده است. آقای مددی به افراد نامشخصی حمله میکند و آنها نمیتوانند از خود دفاع کنند. آیا ایشان همان تعاریفی را دارند که عنایت اله رضا ها و... دارند؟ آقای مددی، درسال ۱۹۱۷ که محمدامین رسول زاده در پی تاسیس جمهوری مستقل آذربایجان بود، میزان نفوذ مساواتچی ها (حزب رسول زاده – مترجم) و بلشویکها در قفقاز چقدر بوده است؟

- مددی: اگر از دائره المعارف آذربایجان حرف بمیان آمد، لطفا نوشته های دائره المعارف بریتانیا و حتی سوئد را هم ذکر کنید.

- اردبیلی: من دوباره سئوال قبلی ام را تکرار میکنم.

- مددی: من نه نماینده ی حکومت مساواتم و نه "شائو میان" (رهبر ارمنی بلشویک های آذربایجان که با دخالت دولتهای غرب و همکاری مساوات بهمراه ۲۶ کمیسر دیگر اعدام شد- مترجم). ازدوران مساوات خیلی حرفها زده شده و بیادگار مانده و اگر ایجاب کند من همه ی آنها را بررسی میکنم. میدانید که اطلاعاتی در آن باره دارم و میتوانم بیشتر هم داشته باشم. شما با طرح این سئوال چه هدفی را دنبال میکنید؟ میخواهید بگوئید که تعداد مساواتچی ها بیشتر بوده و بلشویک ها علیه آنها کودتا کردند؟ خیلی معذرت میخواهم، من از اول جمله تان نظرتان را میخوانم. این سئوال چه ربطی به بحث امروز ما دارد؟ و شما هم لطفا درباره ی حکومت خان خوئیسکی (از رهبران مساوات که در فیلم قاطر ممد نام او بزشتی برده میشود – مترجم) ها و سرکوب دهقانان توسط آنها توضیحاتی برایم بدهید. ظاهرا که شما این موضوع را بیشتر از من میدانید.

- اردبیلی: شما درمقاله ی خود، به عزیز دل ما محمدامین رسول زاده که یادگارتاریخی و معنوی ماست و علت محترم بودنش آن جمهوری مستقل آذربایجان بود، توهین کرده اید. ما این برخورد را با پیشه وری هم داریم و بغیر از اقداماتش برای ایجاد حکومت ملی، کارهای دیگر او را قبول نداریم. پس سئوالم نامربوط نیست و لطفا جواب دهید که نفوذ هر یک ازجریانات یاد شده چه بوده؟ جواب آن آسان هم هست.

- مددی: شما حرفهای مرا با رفتار شکنجه گران مقایسه میکنید که قبلا هم گفتم که این ابرازنظر شما از جهان بینی تان که "سیاه یا سفید" دیدن پدیده هاست، نشات میگیرد. این طرز تفکر توتالیتریزم بوده و بدین سبب انتقادناپذیر است. آیا چون دشمنان انتقادتی بما دارند من نباید به نارسائی ها اعتراض کنم؟ این عین "مک کارتیزم" است که از ناسیونالیزم افراطی و چپ ستیزی افراطی ریشه میگیرد. شما بمن جواب بدهید که تشکیل این حکومت بظاهر جمهوری آقای رسول زاده چه بوده است؟ مگر غیر ازخوانین و اشراف بوده است؟ دراین مورد اشعاری از بایرامعلی عباس زاده "اهل یکی از روستاهای سراب که برای کار به باکو مهاجرت کرده بود وبا لقب «حمال» اشعاری با بار عدالت اجتماعی میسرود- مترجم) وجود دارد. من هنوز نگفته ام که دولت مساوات چه رفتارهایی با روستائیان کرد و چگونه جنبش دهقانی را سرکوب کرد. من دفعه ی گذشته هم اعلام کردم که حمله ی روس ها بدانجا را کارغلطی میدانم ولی درباره ی رفتار سرمایه داران و اربابان در این حکومت ذکری بمیان نیآورده ام. شما خودتان میدانید که من در این مسائل آنچنان پیاده هم نیستم و در موقع خود میتوانم به این مسائل هم بپردازم. سئوال من ازشما این است: من با کدام یک از کارهای رسول زاده مخالفت کرده ام؟ راه فراری در پیش نیست و اینکه آقای اوبالی مطرح میکند که رسول زاده هرگز پیش آلمانها نرفته است و بدانجهت بمن تهمت زده شده که یک ماموراطلاعات بوده و دروغ گفته ام. حالا دیگران کم کم دارند عقب نشینی میکنند.

- اوبالی: نخیر آنطور نیست! رسول زاده هرگز با هیتلر ملاقات نداشته است. اگر داشته ارائه ی سند نمائید.

- مددی: باشد. میخواهم در جواب آفای اردبیلی این عرض را هم داشته باشم و از این بابت خیلی معذرت میخواهم. همانگونه که شما مسئله ی شکنجه گری را مطرح میکنید منهم میگویم که رسول زاده دربین مردم در آنسوی آذربایجان احترامی دارد و شما میکوشید که بنوعی آنها را تحریک کنید. ایشان بعد از سرنگونی حکوت مساوات در زمان معینی با فاشیست ها دست بدست هم داده ومن برای ثبوت این ادعا از شنوندگان محترم درخواست دارم که به سایت گوگل رفته و کلمات "آذری. اس. اس"، "گدانیسکی" و "آذربایجان لژیون" را درآن تایپ کرده و ببینند که ( پارازیت اندازی های اردبیلی - مترجم) آیا در جنگ دوم جهانی این مساواتچی ها و پان ترکیست ها در لباس "اس. اس" در لهستان و ایتالیا و... دست به جنایت زده اند ی انه. (پارازیت اندازی مجدد اردبیلی- مترجم). سئوال من ازشما احمد بگ این است که (آقای اردبیلی یک دقیقه اجازه ی صحبت بمن بدهید) آیا میدانید که آذربایجانیهای آنسوی ارس ۶۰۰۰۰۰ شهید داده است؟ جمهوری به این کوچکی. حالا تمام مردم جهان روز سرنگونی فاشیزم را جشن میگیرند. آیا شما هم به از بین رفتن آن فاشیزم خوشحال هستید؟ اگر جوابتان مثبت است آنگاه باید با سیاست های رسول زاده و "گدانیسکی" به مخالفت برخیزید. ... (احمد اوبالی با سماجت تمام مانع تمام شدن حرف زدن مددی شد – مترجم)

- اوبالی: شما حق ندارید درتلویزیون ما برعلیه رسول زاده صحبت کنید. شما درنوشته یتان با ابداع چهار جریان در نهضت ما، کوشیده اید که آنها را رو در روی هم قرار دهید در اینجا نمیتوانید رسول زاده و هیتلر را در برابر هم قرار دهید. رسول زاده بمثابه یک مقام دولتی این حق را داشت که با هر مقام دولتی دیگر ملاقات نماید همانطور که با مامورین هیتلر هم ملاقات کرده و موقعی که قوای هیتلر به آذربایجان نزدیک میشد از آنها پرسیده که آیا استقلال آذربایجان را قبول خواهید کرد یا نه و چون جواب منفی شنیده از صفوف آنها بیرون رفته است. این کار رسول زاده درست بود واگر نمیکرد محل انتقاد است. ما از سرنگونی فاشیزم خوشحال هستیم ولی از سقوط لنین واستالین خوشحال تریم. کاشکی آنها هم همان موقع سرنگون میشدند.

- اردبیلی: شما بازهم به سئوال من جواب نمیدهید ومن دوباره میپرسم که درموقع تاسیس حکومت مساوات رسول زاده، بلشویک ها و آنها چه تعداد رای بدست آوردند؟

- مددی: آیا باید من این آمار را از کتاب استخراج کنم؟ این موضوع چه ربطی به مسئله دارد؟

- اوبالی: اجازه بدهید من از این کتاب "چویسکی؟ - مفهوم نبود- مترجم" نقل قول کنم. در صفحه ی ۱۰۷ این کتاب آمده است که تعداد آرای بلشویک ها از آرای مردمی که ۲۴۵۵۲۷۰ نفر بوده اند، ۹۵ هزار بوده است. این کمتر از ۵% آراست.

- مددی: این چه آماری است؟ آیا از جمعیت ٣ میلیونی آن روز آذربایجان ۵/۲ میلیون نفر حق رای داشتند؟

- اوبالی : این آمار قفقاز است و من از این کتاب نقل میکنم.

- مددی: منظور من چیز دیگری است. درآن موقع پیشه وری در انتخابات تبریز شرکت کرده و به کسب ۲۵۰۰۰ رای ازطرف مردم افتخار میکند. این چه مدل آماری است که شما ارائه میدهید؟

- اردبیلی: این آرا از آن آذربایجان، گرجستان و ارمنستان است.

- اوبالی: من از این کتاب نقل کردم.

- مددی: جناب احمد. باعرض معذرت زیاد، شما منطق خود را هم بکار بیاندازید. در آن موقع کل جمعیت ایران فقط ۱۵ میلیون نفر بوده و حالا آذربایجان ۷- ٨ میلیونی در۹۰ سال پیش چقدر جمعیت میتوانست داشته باشد که دارای ۵/۲ میلیون نفر حائز شرایط رای دادن باشد؟ شما و آقای اردبیلی هم میدانند که من اطلاعات عمومی کافی دراین باره دارم و اگر جایش برسد میتوانیم دراین مورد هم صحبت کنیم. بلی مسائلی در شوروی آن زمان و موقعیت های مدام تغییر یابنده ی بلشویک ها – که زمانی با "اس. ارها (سوسیالیست های انقلابی روسیه که دردولت شوروی حضور داشتند و بعد از ترور لنین که بدست یکی از اعضای آن انجام شد، کم کم کنار گذاشته شدند – مترجم) وحزب "همت" متحد میشدند، وجود داشته است. شما ازاین مسائل چه نتیجه ای میخواهید بگیرید؟ شما برای فرار از مبارزات عملا موجود فعلی میخواهید بر روی همکاری رسول زاده با فاشیزم و ایجاد دستجات "اس. اس آذربایجان" گرد فراموشی بیافکنید. شما ادعا کردید که بلشویکها درآن دوره حکومت را ازدست رسول زاده خارج کردند که من آن را قبول کردم که واقعیت داشته و درست نبود که اینکار را بکنند و ای کاش میگذاشتند اینها هرجا که مایلند بروند. من تاکید دارم که درنوشته ی من موضوع حکومت مساوات مطرح نبوده و فقط باستناد حرفهای خود آقایان گفته ام که ما با موسولینی وهیتلر متحد شده ایم که با کمونیزم مبارزه کنیم. این حرف خود شان است و قصد من دفاع از شوروی نیست. دسته ای که محمد امین رسول زاده از سال ۱۹٣٣ با عناوین "آنتی کمینترن" "شورای ملی"، "اس . اس های آذربایجان" و... بوجود آورد وخواست که با لباس "اس. اس" وارد آذربایجان شود. شما چرا ازخونریزهای آنها در لهستان و... دفاع میکنید؟ (قطع کلام توسط اوبالی- مترجم).- اوبالی : تا ارائه ی سند نکرده اید ... ( درگیری لفظی- مترجم).- مددی : ما دیروز درسایت خود www.azer- online.com سه سند ارائه کرده ایم. دریکی از این اسناد هم جای دوری نرفته ایم. یک سند به نوشته های یکی ازاهالی باکو که درجنگ دوم جهانی به فاشیست ها ملحق شده وآنها را میپسندد، مربوط است. او دراین سند گفته است که رسول زاده در موقع اقامت خود درایتالیا بما سرمیزد وبرایمان سخنرانی میکرد. ( قطع کلام مجدد توسط اوبالی – مترجم).

- اوبالی: شما سند را آنجا گذاشته اید و ما نگاه خواهیم کرد. جناب سیروس اگر بحث بدین روش تداوم یابد، ازنظر من قطع آن بهتر است. انصاف داشته و به سئوال جواب بدهید. اگر منهم بجای رسول زاده بودم ضدکمونیست میشدم. آخر آنها کشور ما را اشغال کرده بودند. این افتخار یک آذربایجانی بوده که دشمن لنین و استالین باشند.

- مددی: اما دشمن فاشیزم بودن افتخاری ندارد؟ ضدکمونیست درتمام دنیا وجود داشت واین هم عیبی ندارد. اما فاشیست بودن که عیب دارد مگر نه؟ مگر آمریکا ضدکمونیست نبود؟ چرا رسول زاده با آنها متحد نشد؟

- اوبالی: این نشد آقای مددی! بیآئید توافق کنیم که یک برنامه درمورد رسول زاده گذاشته و بحث کنیم. از سال ۱۹۰٣ شروع کنیم و تا ۱۹۵۰ ادامه دهیم و ببینیم که آیا رسول زاده فاشیست بوده و زیاد آدم کشته و یا دیگران. من در اینجا یک کتاب پیش رویم هست که نامش (لنین، استالین و هیتلر) است. من بشما توصیه میکنم که این کتاب را بخوانید تا ببینید که در عرض ۵۰ سال کدامیک از آنها آدم کشته اند. راضی هستید که در این باره در آینده بحث کنیم؟

- مددی : بلی. وارد سئوال دیگری شوید. من کسی نیستم که زیر حرفم بزنم و این را میدانید.

- اردبیلی: شما دفعه ی قبل مطرح کردید که حدود ۵۰ مقاله نوشته اید که تقریبا نصف به نصف فارسی و ترکی هستند. آیا در این ۲۵ مقاله ی ترکی، مقالاتی هستند که بعدها بزبان فارسی ترجمه شده اند؟

- مددی: بلی در یک مورد یکی از مسئولان تشکیلات آقای علیرضا اردبیلی بود که بمن گفت که من نمیتوانم این مقاله ی ترکی را بخوانم و لطف کرده بفارسی ترجمه کنید. این پیشنهاد از طرف دیگران هم بوده است. (پارازیت اندازی آقای اردبیلی- مترجم). کسانی که ترجمه ی مقاله را به مفهوم باز شدن مشت خود تلقی کرده اند، از این امر خیلی ناراحت هستند. آنها بخاطر این ناراحتی مرا به عاملیت شووینیزم فارس متهم کرده اند و راست گفته اند که "کافر همه را به کیش خود پندارد". یکی ازمقالات من با عنوان "آخرین نامه ی پیشه وری و دوستان به استالین" به زبان فارسی نوشته شده و دیگر مقاله ام بزبان انگلیسی و در کانادا ترجمه و منتشر شده (پارازیت اندازی اردبیلی- مترجم) است. اقای علیرضا بیگ، ترجمه ی مقاله بزبان فارسی چه ایرادی دارد؟

- اردبیلی: شما جواب سئوال مرا ندادید و اگر می دادید منهم جواب این سئوال شما را می دادم. غیر از آن مقالات، آیا مقالات دیگرتان به فارسی ترجمه شده است؟

- مددی: دانستن این مطلب به چه درد شما میخورد؟

- اردبیلی: سئوالی است که میپرسم.

- مددی: اقای اردبیلی! آیا شما مفتش یا بازجو هستید که من مجبور شوم که یک بیک توضیح دهم که کدام مقالات من به زبانهای دیگر ترجمه شده است؟ آقای اوبالی! من هدف شما را در موقعیتی که اعلام میکنید ترافیک خط تلفن دارید، نمییفهمم. چرا همه ی وقت را به آقای اردبیلی می دهید. مگر شنوندگان دیگری وجود ندارند؟

- اوبالی: من چکار کنم؟ آیا باید از او بخواهم که سئوالات خود را قطع کند؟

- مددی: این ترجمه ها به زبان فارسی (پارازیت اردبیلی) چه ایرادی دارد؟ ایرادش غیر از این است که هویت واقعی شما را برملا کرده است؟

- اردبیلی: بازهم مقاله ی دیگری دارید که بفارسی ترجمه شده باشد؟

- مددی: بشما چه ارتباطی دارد. مگر بازجو هستید؟

- اردبیلی: مگر سری در کار است که جواب نمیدهید؟

– مددی: خیر سری نیست ولی ربطی بشما ندارد. (درگیری سه جانبه – مترجم)

- اوبالی: آقای اردبیلی چرا این سئوال را مطرح میکنید؟ اهمیتش در کجاست؟-

اردبیلی: چون هر دو مقاله ی ترجمه شده ی ایشان بر علیه منافع آذربایجان است، این کار، هدف دار انجام گرفته است. من نسبت به نیت آقای مددی سوء ظن دارم. چرا از بین همه ی ۲۵ مقاله ی ترکی ایشان همین دو تا به فارسی ترجمه شده اند؟ ممکن است ایشان با ترجمه ی این دو مقاله قصد کسب موقعیت در میان فارس ها داشته باشند.

- مددی: بخاطر ان موضع ضدچپ و ناسیونالیزم افراطی است که فکر می کنید که من درصدد جلب دیگران بسوی خود هستم. اگر هدف جلب دیگران بود، برایم بهتر بود که در برابر افکار انحرافی شما سکوت کنم. مانند بعضی از دوستانم به "توابینی" در مقابل شما بدل شوم. من دوستان زیادی در تبریز دارم که خواندن نوشته های امثال شما برایشان سخت است و بنابر این درخواست آنها ترجمه ی مطالب است. شما سبک نگارش زبان ما را مشکل کرده اید و مردم ما نمیتوانند آن را بخوانند.

- اردبیلی: دفعه ی پیش آقای مددی مطرح کردند که اگر قرار باشد چاپلوسی کنند، این چاپلوسی را در حق مردم آذربایجان میکنند. این حرف فعلا در سطح ادعاست و من با طرح این سئوالات بر آنم که مردم قضاوت کنند که این ادعا درست است یا نه؟ آقای مددی ۱۰ سال پیش عزیز سلامی ( اکثریتی سابق اهل میانه – مترجم) "سئور" و "سید آوالی" را به همکاری مطبوعاتی دعوت کرد و تنها بعد از انتشار سه شماره، در نشریه اش، مقاله ای بزبان ترکی نوشته و طی آن این همکاران خود را به پان ترکیسم و نژادپرست بودن متهم کرد و این مقاله را دوباره بزبان فارسی هم ترجمه کرد. عجیب است که او از این ۲۵ مقاله ی خود دو تا را بفارسی ترجمه کرده که اتفاقا هر دو سمت و سوی اتهام زنی نامربوط به مردم و فعالین ملی را دارد. چرا اتهام مینامم؟ برای اینکه اگر این پان ترکیزم مورد ادعای او تعریف نشود، جنبه ی اتهامی دارد و بس.

- اوبالی: پس شما بخاطر این مسئله است که سئوال می کنید!!

- مددی: اوبالی عزیزم! به روند استنطاق و تفتیش جناب علیرضا پایان دهید و اجازه دهید که مردم سئوال خود را مطرح کنند.

- اوبالی: آقای اردبیلی! باز هم سئوالی دارید؟

- مددی: شما ها هستید که باید بمن جواب دهید. من در مقاله ی خود مطرح کرده ام که یک خط افراطی در آذربایجان وجود دارد که مانع یادگیری زبان مادری ما و پیشرفت مبارزه ی ماست. این خط آنچنان افراطی است که بموجب آن ما اجازه پیدا نمیکنیم که حرفی بر علیه هیتلر هم بزنیم! جوابشان هم این است که موفقیت هیتلر سبب استقلال آذربایجان میشد! (بازهم آقای اوبالی مانع حرف زدن مددی شد- مترجم).

- اوبالی: خیلی متاسفم که این حرف ها را میزنید. کدام انسان بی وجدانی گفت که حرفی بر علیه هیتلر نزنید؟ (گونتای که قسمت مهم برنامه های گونآذ را اشغال میکند، همان حرفهایی را در مقاله ی خود آورده که اقای مددی بدرستی روی آن انگشت گذاشته اند- مترجم). اقامه ی این ادعا از طرف شما عیب است. تمام دنیا ضدهیتلر است همانطور که برضد استالین و لنین هستند. کسی چنین ادعایی (کسب استقلال آذربایجان در صورت پیروزی هیتلر) نکرده است. شما دارید تهمت میزنید!

- مددی: اجازه بدهید که دیگران هم وارد ارتباط شده و حرف بزنند. من دیروز ۴ ساعت در اتاق پالتاک حضور یافته و علنا دیدم که کسی میگفت که حرکت آذربایجان فاشیستی است. پس از نظرشما این کار عیب ندارد؟ این دور از حقیقت و اخلاق نیست که حرف های مرا بنحو خشنی وارونه جلوه میدهید؟ شنوندگان و مطلعین محترم! نظر من این بوده که ما نباید تعصب آذربایجان را به هیچ ملت و دولنی بدهیم. نوشته ی من این پیام را دارد که من مخالف ذوب شدن "آذربایجان دوستی" در داخل "ترک دوستی" هستم. آذربایجان یکی از ملت های ترک است اما نامش آذربایجان است و "قره بالتاق" و قزاقستان نیست. من از آذربایجان دفاع کرده ام. من با کسانی که بخاطر استقلال آذربایجان جرج بوش را (مثل کردها) دعوت به حمله به ایران میکنند، مخالفم. البته هنوز این افراد افراطی موفق به تسخیر نهضت ملی نشده اند.

- اوبالی: آقای اردبیلی اگر سئوال دیگری ندارید، به شنوندگان دیگر هم اجازه ی طرح سئوال بدهیم.

- اردبیلی: من سئوالات زیادی دارم که دیگر نمیخواهم ادامه بدهم. خوشبختانه نظریات آقای مددی مکتوب است و جوابهای این نظریات هم همینطور. ادعاهای مربوط به آذربایجان دوستی آقای مددی و من صرفا ادعاهایی هستند. مخالفت با هیتلر یا توجیه اینکه مقاله بخاطر عدم توانائی آذربایجانیها در خواندن مقالات ترکی بزبان فارسی منتشر شده، فقط اعتباری در سطح ادعا دارد. مردم باید قضاوت کنند که هدف آقای مددی ازاین مسئله (ترجمه ی مقاله ی ترکی اش به فارسی- مترجم) چه بوده است. آیا او واقعا با مشاهده ی یک خطر عینی اینکار را کرده و یا فرصتی بدست آورده که نام آور شده و مانند بابک خسروی و چپ های سابقی مانند علی میرفطروس و دیگران- که سلطنت طلب شده اند، احترامی در بین محافل ضدترک دست و پا کند. ایشان حرف جدیدی نزده و به تکرار حرف های کهنه ای که سلطنت طلبان و ایدئولوژیست های رژیم در حق حرکت ملی آذربایجان و محمدامین رسول زاده پرداخته است.

- شنونده ای از تبریز: ( که قبلا هم تماس داشت – مترجم). از شما تشکر میکنم که بما اجازه دادید که چهره ی واقعی آقای مددی را بشناسیم. او از جواب دادن به سئوالات طفره میرود. بلی ما زبان، خاک و هویت خود را میخواهیم و اگر این درخواست حقوق، "پان ترکیزم" است" ما همه در داخل آن را قبول داریم. ما در وهله ی اول حقوق فوق را در اولویت قرار داده ایم. پسوند "پان" بمعنای وحدت است و ما بعد از تحقق اولویت های اول، مسلم است که میخ واهیم با همزبانان دیگر هم وحدت داشته باشیم. ما در خرداد ٨۵ خون ندادیم که شاهد جفنگیات شما باشیم.

- اوبالی: سیروس مددی هم با ان مخالفت ندارد.

- مددی: من با شما که بشرح بالا اعلام نظر کردید، مخالفتی نداشته و در این صورت خود را همراه شما میدانم. حرف های مرا بد تعبیر نکنید. حملات علیه من بخاطر این مسائل نیست. چرا که منهم برای آذربایجان مبارزه میکنم. آقای علیرضا اردبیلی! دوستان مقاله ی شما را بزبان فارسی ترجمه میکنند و من با وسواس زیاد آن را کنترل خواهم کرد. شما مهارت من در ترجمه را میدانید. ما این متن فارسی مقاله ی شما را در سایت خود قرار خواهیم داد. شما اصلا ناراحتی بخود راه ندهید و هر مقاله ی دلخواهتان در این زمینه را میتوانید فرستاده و درخواست ترجمه اش از ما را داشته باشید.

- اوبالی: جناب سیروس! من یک سئوال شخصی درباره ی خودم دارم: آیا زبانی که من بکار میبرم، زبان خودمان است یا یک زبان بیگانه؟ آیا اسطوره ی شما کوروش است؟

- مددی: زبان خودمان است. آن دوستی که اعتراض کرد، مرتکب خطا بود و این صحبت او چندان نفعی هم برای مبارزه ی ما ندارد. منهم تقریبا شبیه شما صحبت میکنم. کوروش هم اسطوره ی ما نیست.

- شنونده (فریدون بگ معروف از انگلستان - مترجم): شما و سیروس بگ خسته نباشید. آقای سیروس در ابتدای سخنانش از من یاد کرد. اقای سیروس بگ! من نیستم که شما را به کسروی منتسب می کنم. این حکم تاریخ است که هر روسیاهی در مقابل ملت آذربایجان روسیاه خواهد ماند و حتی این شخص پدر من هم میتواند باشد. من با شخص شما کاری ندارم و به برخورد با افکار توجه دارم. شما یک سیاستمدار و صاحب دراکه هستید بنابر این نباید از مخالفت ها ناراحت باشید.... ترک های آذربایجان باین نتیجه رسیده اند که خود ملت باید اصلاح شود. یک شخص سیاسی و کسی که بینش جهان شمول داشته باشد، نمیتواند دموکراسی را به مردم تزریق کند. اگر دموکراسی حاکمیت مردم بر مردم است، پس نباید دموکراسی شکل سیاسی بخود بگیرد. یعنی دموکراسی باید از داخل تمام مردم و نه تنها از میان زحمتکشان جامعه- جوشیده و بیرون آید. شما در آخر حرفهایتان گفتید که خود را در زمره ی آذربایجان دوست ها میدانید. آیا شما به وحدت اراضی آذربایجان اعتقاد دارید؟ اگر خود ملت استقلال آن را بخواهد، بعنوان یک انترناسیونالیست با آن مخالفت نخواهید کرد؟ چه کسانی در وضعیت فعلی حرکت ملی آذربایجان قربانی میدهند؟ کدام سیستم است که از ملت ما قربانی میگیرد؟ آیا می پذیرید که ملت ما قربانی فاشیزم فارس است؟

- شنونده (دکتر حمداله سلیمانی مشتری دائمی تلویزیون – اهل اردبیل ساکن آلمان): مردم مقاله ی شما را طور دیگری نگاه میکنند. خیال می کنید نوبرش را آورده اید! از دیروز یک اتاق پالتاک در یکی از کافی نت های تبریز باز شده که خود را به پان ترکیزم بودن زده اند، به "بوزقورد" علاقه نشان می دهند، سرود آذربایجان شمالی را پخش میکنند و سرود ستارخان در مرکز شهر تبریز ترنم میشود. من ازصاحب این کافی نت پرسیدم که برادرم آیا تو نمیدانی که در وضعی که رژیم به یک نانوائی هم اجازه ی دادن نام ترکی را نمی دهد، چگونه نمی تواند بداند که تو یک اتاق پان ترکیستی در آنجا باز کرده ای؟ معلوم است که می خواهند برچسبی به حرکت ما بزنند ( اوبالی: بگویند که شما عوامل امپریالیست هستید). من امیدوارم که سیروس مددی بطور ناآگاهانه این مقاله را نوشته است. سیروس بگ! آیا شما فردی چپ گرا هستید؟ شما خودتان هم پنهان نمی کنید که طرفدار عدالت اجتماعی و کمونیزم هستید. شما اذربایجان جنوبی را یک ملت بحساب میآورید یا نه؟ آیا زبان این ملت ترکی هست یا نه؟ آیا شما به استقلال و... این ملت حقوق از دست رفته را میپذیرید و اراضی به استقلال آن هستید؟ سیروس بگ در قسمتی از مقاله ی خود مینویسد که: " ما همیشه گفته ایم و اکنون نیز صریحا میگوئیم. ما بطور جدی به ایران و تمامیت ارضی آن علاقمندیم. اگر از طرفی خدشه ای به آن وارد شود، شاید جدی تر و فداکارانه تر از ساکنان ایالات دیگر ایران، برای جلوگیری از آن خدشه اقدام خواهیم کرد. با این حال هرگز حاضر نیستیم با دفاع از ملت، آداب و زبان و رسوم، کشورمان خدشه دار شود". آقای سیروس این مقاله ی شماست بفرمائید جواب بدهید.

- شنونده: خسته نباشید احمد بگ. شما هفته ی قبل گفتید که مناظره خواهد شد و آقای مددی بعنوان ژورنالیست در آن حاضر خواهد شد.

- اوبالی: ما چنین جیزی را نگفتیم. شما قصد وقت کشی دارید و اگر سئوالی دارید بپرسید.

- همان شنونده: من بعنوان صاحب یک خط فکری از شما سئوال میکنم که... (قطع کردن سخنان شنونده)

- اوبالی: اگر از سیروس بگ سئوالی ندارید من به خط دیگر میروم تا او صحبت کند. خط دیگر سئوال خود را مطرح کند (قطع ارتباط تماس گیرنده).

- شنونده: خسته نباشید و با عرض تشکر از زحمات شما. از سیروس بگ هم تشکر میکنم. اما شما آقایان و مخصوصا احمدبگ، میتوانید فضایی را در بحث ایجاد کنید که همه ی شنوندگان چیزی از این بحث ها یاد بگیرند. من هفته ی گذشته و بطور دقیق تا آخر برنامه گوش دادم. خوشحالی ام از این است که آقای "فریدون" نسبت به هفته ی گذشته منطقی تر و نرم تر برخورد کرد. عزیزم احمد بگ! شخص نامبرده هفته ی گذشته گفت که سیروس را هم به وضعیت احمد کسروی تبدیل میکنیم.

- اوبالی: آنطور نگفت.

- شنونده: من از شما خواهش دارم که به آرشیوتان مراجعه کنید.

- اوبالی : ایشان گفت که چه بهتر است که در خارج زندگی میکنید والا میبینید که چه بر سر کسروی آمد.

- همان شنونده: دقیقا گفت که چه بلایی برسر او (کسروی) آوردیم.

- اوبالی: نه چنین نگفت! اگر سئوالی از سیروس بک دارید مطرح کنید.

- شنونده: من صحبت ام در طرز تفکری است که... (دخالت اوبالی و قطع کلام او- مترجم).

- اوبالی: ما وقت گوش دادن به این حرفها را نداریم.

شنونده: باشد! من صحبت ام در این است که آقای فریدون تعیین سرنوشت کسروی را به خلق آذربایجان منتسب میکند و بنظر ایشان احمد کسروی را مردم آذربایجان زده اند. این برخورد برچسب زدن به حرکت ملی ماست. (مخالفت احمد اوبالی و جلوگیری از پخش قابل فهم صدای شنونده ی در تماس – مترجم). به آرشیو آن روز مراجعه کنید و...

- اوبالی: من ناچارم که صدای شما را قطع کنم و تاکید دارم که فریدون گفت که خود دوستان مددی بخاطر گفتن حرف استقلال او را محاکمه ی صحرایی میکنند!

- شنونده ی دیگر: شب بخیر. وقت برنامه دارد تمام میشود و من بعد از خواندن این مقاله متوجه شدم که با داشتن چنین دوستی (منظور مددی- مترجم)، احتیاجی به دشمن نداریم.

- اوبالی: لطفا سئوالتان را بپرسید بعد ازپایان وقت در این باره صحبت خواهیم کرد.

ادامه صحبت شنونده: سیروس بگ در مقاله اش نوشته بود که یکی از طرف های فاجعه ی قاراباغ "ائلچی بگ" های ترکیه پرست و پان ترکیست های افراطی بوده که از حاکمیت کنار رفته اند اما متاسفانه فاشیست های "داشناک" – بعنوان طرف دیگر – در ارمنستان هنوز هم درحاکمیت اند. این داشناک های اولترا مرتجع (فوق مرتجع) نه تنها بمردم آذربایجان ظلم کردند، بلکه ارامنه را هم بخاک سیاه نشاندند و شایسته است که این داشناکها هم از تخت حکومت بزیر کشیده شوند. (پایان نقل قول از مقاله ی مددی- مترجم).من فعلا با آواره شدن ۱ میلیون آذربایجانی و کشته شدن حدود ٣۵ هزار مردم بیدفاع و خرابی شهرها و...کاری ندارم. سئوال من از آقای مددی این است که این داشناک ها چه فاجعه ای برای مردم ارمنستان آفریده اند؟ از نظر آقای مددی هر دو طرف زیان دیده اند. او واژه ی "برادران ارمنی" را هم بکار برده است. این جنگ قاراباغ چه ضرری به "برادران ارمنی" او زده است؟

- اوبالی: وقت بشدت تنگ است نفر دیگر به طرح سئوال خود بپردازد. لطفا سئوالتان را بطور سریع مطرح کنید و ما دیگر تماس جدیدی را قبول نمیکنیم.

- شنونده از ایران: سلام برا حمد بگ. آیا مهمانتان قبول دارد که "بوزقورد" سمبل ترکهاست؟ مشکل قاراباغ اشغالی را تنها درد شمالی ها میداند یا فکر میکند که بما جنوبی ها هم مربوط است؟ آیا ارومیه مال کردستان است یا آذربایجان؟ آذربایجان (ظاهرا جمهوری آذربایجان- مترجم) که مال خودمان است، ایا ترکیه را هم برادر ما میداند یا نه؟

- شنونده ی دیگر: حمله به محمدامین رسول زاده که نخستین جمهوری دموکراتیک را برای ما تاسیس کرد، حکم ضربه زدن به حرکت ملی را دارد. این در حالی است که کمونیست ها هم در مجلس ملی او وجود داشتند. این نشانه ی دموکرات بودن رسول زاده بود. ایشان به شهید شدن ۶۰۰هزار آذربایجانی در جریان حمله ی هیتلر اشاره کردند که من میگویم مردند، آیا افراد عادی بودند یا سربازان و اینکه بخاطر کمونیزم این کار را کردند یا دلیل دیگری داشت؟ از نظر من حاکمیت کمونیزم و فاشیزم فرقی ندارد. هر دو، حاکمیت های سرکوبگر، ضدملی و دشمنان بشریت بودند. آیا ضدیتی که با "بوزقورد" دارند، با سیمرغ ( سمبل رستم و... – مترجم)، هم دارند؟ آیا سیروس بگ همان حقوقی را که برای فارس ها قایل است برای ملت خود هم میخواهد؟ فارس ها دولت و پرچم در ایران دارند و تمام سمبل های نهادهای رسمی از آن فارس ها میشوند و ترک ها از تمامی حقوق بی بهره اند. آیا ایشان اعتقاد دارند که ما هم چنین دولتی می توانیم داشته باشیم؟ من شخصا پان ترکیست نبوده و این پدیده را در داخل حرکت ملی هم نمیبینم اما این بدان معنی نیست که اعتقاد نداشته باشم که طرفداران تمامیت ارضی ایران پان ایرانیست واقعی نیستند. این افراد میخواهند که مردم گیلک، لر و طبری که زبانشان علیحده است، در زیر این پرچم و نشانه های غیرمرتبط با خود باشند.

- شنونده (با لهجه ی اردبیلی): من برنامه ی شما را تماشا میکردم و مقاله ی سیروس مددی را هم خوانده ام ولی وقت کافی برای صحبت ندارم. آقا سیروس لطف کرده و جواب بدهند: "گوستاو امیل مانیل هیم" دراصل حکم پدر فنلاند را دارد. مجسمه ی او در وسط میدان مرکز فنلاند قرار دارد و کسی بود که برای مقاومت در برابر استالین از فاشیست ها کمک گرفته بود. با نظر سیروس بگ این رهبر فنلاند باید مورد نفرت مردم بود و نصب مجسمه اش که جای خود را دارد. آیا ملت فنلاند را ما باید فاشیست حساب کنیم؟ سئوال دوم من این است که خود آقای مددی در جلسه ی قبل فرمودند که زندگی رسول زاده از چند مرحله تشکیل شده است: زمانی بلشویک بوده و سپس منشویک شده و با تشکیل حزب مساوات به تاسیس جمهوری آذربایجان روی آورده است. او همچنین نقش بزرگی در مشروطیت ایران داشته و بگفته ی فریدون آدمیت، اولین مجله ی مدرن را در ایران بوجود آورده است. یک دلیل بر دموکراتیک بودن رسول زاده این است که باو پیشنهاد میکنند که قانون اساسی را طوری ترتیب دهد که مانند آمریکا قدرت در دست رئیس جمهور باشد که اعلام میکند که نه، ملت عقب مانده ای هستیم و تمرکز قدرت در دست یکنفر خطرناک است. اگر او فاشیست و قدرت پرست بود که این پیشنهاد را قبول میکرد در حالی که قدرت را به پارلمان محول میکند. من مدرک قابل توجهی در همکاری او با فاشیزم نمیشناسم. مصاحبه ی یکنفر که ممکن است برای خودستائی باشد، نمی تواند ملاک قضاوت باشد. حتی فرض کنیم که اینطور یوده خواسته در یک دوره ی معین فرضا از فاشیست ها کمک بگیرد. آیا بخاطر این ایام کوتاه زندگی اش باید از رسول زاده متنفر باشیم؟ همان کاری که آقا سیروس در مقاله اش کرده است؟ او در سخنان هفته ی گذشته اش هم این نفرت شدید خود را بنمایش میگذاشت. آیا این اتهام شما مشابهت با اتهامی ندارد که اردشیر آوانسیان (از رهبران حزب توده) به پیشه وری منتسب میکرد؟ موضوع این اتهام مقاله ای بود که پیشه وری در شآن رضا شاه نوشته بود و مدرک من کتاب "تاریخ کمونیستی و کارگری ایران- کامبخش" است. بفرض که پیشه وری در مقطعی از عمر خود با رضاشاه همکاری کرده میتوان او را زیر سئوال برد؟ آیا کار شما دقیقا با کار آوانسیان که سبب رد صلاحیت پیشه وری در مجلس ایران شد، مشابهت ندارد؟ آیا شما بعنوان یک شیفته ی سابق کیانوری قبول دارید که ایشان در دوران دانشجویی در آلمان طرفدار فاشیست ها بوده است؟ پس چرا با آگاهی از این موضوع رهرو کیانوری شدید؟

اوبالی: وقت برنامه تمام شده و من نتوانستم حرفهایم را بزنم ولی سیروس بگ میتواند در پایان برنامه حرف هایش را بزند. بعد از آن بحث آزاد است و ایشان میتوانند زنگ زده و داخل بحث بشوند!

- مددی: بخاطر ضیق وقت، من جواب هر سئوال را در یک سطر میدهم. ۱- اگر ملت آذربایجان استقلال بخواهد من به آن گردن خواهم نهاد. ۲- "بوزقورد" سمبل ما نیست. این درست نیست که ترک ها همواره در طول تاریخ خود آن را بعنوان سمبل خود انتخاب کرده باشند. در ٨۰ سال پیش و در کشور معین و گروه معین بودند که آن را به سمبل تبدیل کرده اند. در ادبیات شفاهی آذربایجان ما، گرگ سمبل حماقت و درندگی است. شاید در کوههای "آلتای" معنی فهم و شعور از آن استنباط شود ولی این درک ربطی به ما آذربایجانی ها ندارد. شما می توانید به آثار ادیبان و فولکولورشناسان ما از جمله صمد بهرنگی نگاه کنید. گرچه منهم تحقیقات زیادی بر روی نشانه های اسطوره ای داشته ام. دوستان عزیز! میدانید که چرا یک سمبل خوب یا بد می شود؟ شما می دانید که سمبل شوروی داس و چکش بود که بعلت استفاده ی زحمتکشان از این آلات معنی روشنی داشت. این سمبل در تمامی دنیا از آن کمونیزم و شوروی بوده است. اما به صلیب شکسته ای اشاره کنم که علامت فاشیست ها بود ولی در نقوش فرش های ما هم به فراوان یافت میشود که این نقوش اذیت و آزاری برای کسی نداشت. اما این علامت حالا بد شمرده میشود چون فاشیست ها ْآن را در دست داشتند و مرتکب جنایات شدند و مورد قبول مردم نیست. در همین آلمان رسم این علامت بر روی دیوار سبب دستگیری سریع رسام توسط پلیس امنیتی آن میشود. بنطر من اگر قرار باشد که سمبل ما آذربایجانی ها یک حیوان باشد می توانیم حیوانات زیبایی مانند شیر، ببر، پلنگ، طاووس، آهو ،گوزن و... را انتخاب کنیم. لازم نیست که ما علامت "بوزقورد" را که در ترکیه به مفهوم درندگی و ضددموکراتیک بودن است، سمبل خود قرار دهیم. من با قطعیت تمام با استعمال این سمبل در آذربایجان مخالفم. برای آنکه در پشت این سمبل معنای سیاسی معینی وجود دارد. ٣- قاراباغ جزو اراضی آذربایجان بوده و مشکل ان به همه ی ما مربوط است و با تمام وجود بر این امر صحه می گذارم و معتقدم که باید به آذربایجان برگردد. من در آن مقاله ام روشن کرده ام که چه کسانی کمک کرده و قاراباغ را از دست ما خارج کرده اند. ارومیه هم جزو اراضی آذربایجان است که جای سئوال هم نبود.۴- مردم ترکیه برادر ما هستند. ما همیشه از جامعه ی ترکیه چیزهای مدرنی یاد گرفته ایم ولی کسانی که خواسته اند مرا ضدترک معرفی کنند، این سخنان بارها تکرار شده ی مرا در زیر سایه قرار میدهند. من قبل از مخالفانم گفته ام که ترکیه همواره ۲۰ سال از ما جلو بوده و هست. من آنروز گفته ام که از زمان مشروطه این ماها بودیم که به ترکیه پناهنده شده ایم و هرگز یک تبعه ی ترکیه بما پناه نیآورده است. من فقط با محافل معینی در آنجا که از نظر من ضددموکراتیک هستند، مخالفم واین مسئله شامل دولت و ملت ترکیه نیست.۵- در جواب سئوال فردی که پرسید که ملت آذربایجان از طرف چه کسی سرکوب میشود اعلام می کنم که آذربایجانی ها هم از طرف شوینیزم و ارتجاع فارس و هم مرتجعین و مافیاهای داخلی خودمان لگدمال می شود. من دشمن مردم آذربایجان را در فراتر از مرزها جستجو نمی کنم. من نوشته ام که قسمت اساسی سرکوبگران نهضت پیشه وری از داخل خودمان بوده اند. البته کسان دیگری هم که فقرا و زحمتکشان را بآن وضع رسانیده و سبب سرکوب آنها توسط حاکمیت دینی میشوند، در زمره ی دشمنان ما قرار دارند. در صحبت بعضی از دشمنان ما فقط و فقط "شوینیزم" است که تنها دشمن ما معرفی میشود. خواستاران حکومت مذهبی، پایمال کنندگان آزادی مردم و آزار دهندگان مردم ندار جامعه، همگی دشمن ما هستند.۶- من هویت آن کس را که قضیه ی کیانوری را مطرح کرد شناختم. او خودش هم دست اندرکار بود و بهتر است که خودش به سئوال خود جواب دهد و بداند که من وزیر یا وکیل کیانوری نیستم.۷- دوستان محترم به این قسمت اساسی حرف من توجه کنند که ما آذربایجان دوست بوده و شخصیت پرست نیستیم. اگر فردا شما با ارائه ی یک سند ثابت کنید که پیشه وری، صمد بهرنگی یا فریدون ابراهیمی هم خائن بودند. این هیچ لطمه ای به آذربایجان دوستی ما نخواهد زد. اساس مسئله، آذربایجان، اراضی ما و خلق و ملت ماست. شخصیت ها میآیند و میروند. انتقاد من به رسول زاده که چرا با فاشیزم همکاری کرده، مفهوم انتقاد از آذربایجان راندارد. این دو موضوع را قاطی هم نکنید.٨- من قسمت آخر سخنم را به پاسخگویی به دوستمان آراز (دکتر حمداله سلیمانی - مترجم) میپردازم. او جمله ای خواند (ما همیشه گفته ایم و حالا هم میگوئیم که استقلال و تمامیت ارضی ایران...) و مدعی شد که این جمله از آن من است. دوست عزیز این سخن نه از آن من، بلکه از پیشه وری است. شما دقت بیشتری بر روی تاریخ داشته باشید. من ان مطلب را از شماره ی ۹ خرداد ۱٣۲۵ مجله ی آذربایجان ترجمه کرده ام. شماها که وقتتان را صرف صحبت در پالتاک ها میکنید، بهتر است که به مطالعه ی بیشتر پرداخته و حقایق را بدرستی درک کنید. اگر با هر مسئله ی سیاسی اینطور برخورد کنید، وای برحال همه ی ما.- اوبالی: اگر ممکن است به سئوال شنونده ی آخرمان (درمورد آن قهرمان فنلاندی که با فاشیست ها همکاری میکرد – مترجم). هم جواب دهید. شما در مورد حضور کمونیستها در مجلس مربوط به رسول زاده و اتحاد دولت های ترک و مقاله ی پیشه وری در حق رضا شاه نوشت و مسئله ی کیانوری سخنی نگفتید.- مددی: دوستمان همان اشتباهی را مرتکب شد که آقای آراز کردند. قضیه اصلا آنجور نیست. پیشه وری هرگز از حکومت رضا شاه دفاع نکرده است. ماجرا طور دیگری است. درست آنست که پیشه وری، بمناسبت مرگ رضاشاه – کسی که ۱۲ سال در زندان او بوده است- در روزنامه ی "آژیر" خودش پیام تسلیتی فرستاده و عنوان آن "مرگ این فرد مرموز فوق العاده را به پسرش تسلیت میگویم" بوده است. اردشیر آوانسیان به چاپخانه ای که این روزنامه را منتشر میکرد مراجعه کرده و احنمالا به کمک عبدالحسن نوشین، و با آوردن کلمه ی فوق العاده به اول جمله و اضافه کردن حرف "و" متن را بنحوی تغییر داده که بتوان مفهوم تعریف از رضا شاه را بآن بخشید. اتفاقا در روزهایی که مقاله ی من بیرون آمده و مورد تخریبات فراوان قرار گرفته بودم، بیاد همین سرنوشت پیشه وری افتادم.فردای آن روز که آوانسیان ها این بلا را بر سر پیشه وری آوردند، او در روزنامه اش مطلبی منتشر ساخت و با دلسوختگی تمام نوشت که دوستان عزیز! من عمرم را در زندانهای رضاشاه گذرانده ام اما شما بخاطر اهداف سیاسی و تخریب مردم، حد و مرزی نمیشناسید که کاری است بشدت نکوهیده.پیشه وری از مخالفان قطعی رضاشاه بوده و این ماجرای تسلیت گفتن در سال ۱٣۲٣ اتفاق افتاده که پیشه وری در این مورد توضیح میدهد که پسر شریک جرم پدر نیست و من بخاطر مرگ رضاشاه به پسرش تسلیت گفته ام و سخن مرا با اضافه کردن یک حرف "و" بدان شکل درآورده اند.بنابراین این دوست عزیزمان لطف کرده و مسئله را دقیقا بررسی کرده و پیشه وری را مرتکب آن خطا قلمداد نکنند. پیشه وری چنین نبوده و من همیشه احترام بزرگی برای پیشه وری قایلم.- اوبالی: خود تسلیت گفتن اهمیت دادن به یک انسان است. اگر اهمیت نمی داد تسلیت که نمیگفت. کلمه ی فوق العاده هم کلمه ی بسیار مثبتی است. منظور دوستمان این بود که با یک حرکت از یک شخص نمی توان تمام کارهای زندگی او را زیر سئوال برد.- مددی: درست است. من خواستم بگویم که پیشه وری در زمان رضاشاه از او حمایت نکرده است. مسئله فقط تسلیت گفتن برای پسری است که پدرش مرده است. بروید ببینید که موقع مرگ "... ویسکی چه انفاقی افتاده است.مسئله ی دیگر مسئله ی کیانوری است. البته این موضوع ربطی به بحث امروز ما ندارد ولی بخاطر سئوال دوستان جواب میدهم. این مشهور است که در ایران آن روز، تا شکست محاصره ی استالینگراد و غلبه ی شوروی بر آلمان فاشیست، افرادی منتظر بودند ببینند که سنگینی وزنه به کدام طرف است. مخالفین کیانوری، مانند اسکندری و... ادعا کرده اند که کیانوری جزو این دسته از چپ ها بوده است. من فقط ادعاهای مربوط به کیانوری را از زبان مخالفان ایشان شنیده ام و درخواست دارم که هر کس سندی علیه کیانوری در این باره دارد افشا کند و قضیه ارتباطی بما ندارد. اما اگر کسی بخواهد کسی را در فنلاند پیدا کرده و برای خلط مبحث درصدد تبرئه ی "اس. اس" های آذری باشد من این توجیه را نخواهم پذیرفت. من از تاریخ فنلاند خبری ندارم و در اینجا بعنوان دائره المعارف ننشسته ام. البته این قضیه ی فنلاند را هم پیگیری خواهم کرد. آنچه که مسلم است آنست که تاییدکنندگان و همکاران فاشیزم مجسمه ای در هیچ کجای جهان ندارند.من در آغاز صحبتم هم گفتم که در برابر دوستان (علیرضا اردبیلی و...) تنها دو راه موجود است: یا باید اعلام کنند که دموکراسی و آزادی درست بوده و رسول زاده هم آدم بسیار خوبی بوده که تنها در آن ۵- ۱۰ سال اشتباه کرده است. راه دوم شان این است که بپذیرند که انسان بخاطر ملت اش میتواند فاشیست و همکار فاشیست باشد و بر یک بازویش آرم "اس. اس" و در بازوی دیگرش آرم "الله اکبر" بچسباند. می دانید که لژیونهای شرق این نوشته را در بازوهایشان داشته اند.- اوبالی: آیا میدانید که آقای رامز ابوطالب اف در زمان شوروی بمدت ۱۶ سال مامور شوروی ها در یونسکو بود؟ - مددی: من این قبیل انسان ها را نمی شناسم.- اوبالی: او در حال حاضر جزو انسان های بزرگ و میهن پرستمان است که بعد از استقلال آذربایجان بعنوان نماینده ی آذربایجان بهمان کار مشغول است. او در مسکو زندگی میکند و در مورد لژیون شرق و آذربایجان کتابی نوشته است که ما در این مورد با او مصاحبه خواهیم کرد. خیلی مدارک رو خواهد شد. ما همواره حاضریم که در فرصت ممکن در مورد جنایت ها به بحث بنشینیم.- مددی: من حاضرم. احمد بگ! من فردی هستم که درسال ۱٣٣۶ در تبریز متولد شده و الساعه بعنوان یک کارگر در آلمان کارمیکنم که صبح به سر کار رفته و شب برمیگردم.

- اوبالی: من هم همینطور.

- مددی: من نه ازجنایت کسی دفاع میکنم و نه منافع خصوصی در اینکارها دارم. دوستان عزیز! سیروس مددی در طول عمرخود و خصوصا اخیرا، برای کسب زبان مادری، هویت و بهبود شرایط زندگی زحمتکشان و برقراری یک جامعه ی دموکراتیک برای آذربایجانی ها مبارزه کرده است. من تنها از نارسائی های که مشاهده کرده ام، انتقاد نموده ام و امیدوارم که در صحبت های بعد از قطع ارتباط من از تلویزیون، آذربایجان را در صحبت های اساسی خود بگنجانید. شخصیت ها مهم نیستند و طبیعی است که منهم مثل شما اشتباه کنم. امیدم از حق این است که جانب انصاف را در صحبت های خود رعایت کنید. در آینده هم صحبت می کنیم. خواهش من از دوستان این است که خود را بجای ملت معرفی نکنید. این کار خطرناک است. من وقتی ادعا کنم که ملت آذربایجان نوشته ی شما را محکوم میکند، کار مستبدانه ای کرده ام و میدانید که مستبدها همواره بنام ملت حرف زده اند . بجای کاربرد واژه ی ملت، ما باید از واژگانی مانند دموکراتهای آذربایجان، ملی گرایان آذربایجان و.... استفاده کنیم. خودتان میگوئید که مردم آذربایجان، ملتی ۲۵- ٣۵ میلیون نفری هست. مگر میشود که بجای اینهمه انسان حرف زد. ما در کشور خودمان تجربه داریم که برای سرکوب افکار همیشه تهمت انکار خدا را بر صاحبان اندیشه زده اند. این بلا بر سر من هم آمده است و آن اینکه که در یکی از شب های سال ۱٣۵۹ مرا دستگیر کرده و به یکی از کمیته های تبریز منتقل کردند. آنجا حدود ۲۰ نفر کمیته ای و پاسدار نشسته بوده و تا ساعت ۵ صبح مرا به سئوال و جواب کشیدند. وقت نماز صبح رسید و رئیس کمیته که در تدارک اقامه ی نماز بود بمن گفت که شانس آوردی و حتما مادرت بر سر نماز بوده است. ما می خواستیم که انکار خدا را از زبان تو بیرون بکشیم و در آن صورت این مشهدی قربانعلی که در کنارت نشسته بود، طبق قرار قبلی می خواست ترا به گلوله ببندد. من ازاین کار آنها تشکر کردم. هدف آنها از کشیدن من باینجا این بود که به اعتقاد و وجدانیات مردم توهین کنم و دیدند که حرف من در دفاع از بیکاران و فقرا بوده است. در خاتمه ی کلام ام میگویم که کسانی که مرا دشمن ملت آذربایجان معرفی میکنند، دوستان مردم آذربایجان نیستند. آنها خواهند کوشید که این ایده ی مرا نابود کنند. طبیعی است که در میان هر ملتی افکار گوناگونی می تواند وجود داشته باشد و باید که به همه ی آنها میدان داده شود. من از دوستمان اوبالی بگ بخاطر این برنامه که خوب گذشت، تشکر میکنم. از آقای اردبیلی و دیگرانی که به این برنامه پیوستند سپاسگذارم و امیدوارم که برنامه ی خود را با متانت زیاد ادامه دهید . دست همه ی شما را میفشارم.

- اوبالی: سیروس محترم. شما که نیم ساعت بیشتر از وقت مقرر در برنامه ماندید و بنابر این یک دقیقه ی دیگر هم بمانید. من بمثابه یک دوست و یک آذربایجانی، یک سئوال صمیمانه از شما دارم که میتوانید جواب هم ندهید. وظیفه ی تمامی انسانها این است که از مبارزه علیه ظلم حمایت کنند. اگر مبارزه برای عدالت باشد، طرفدراران عدالت بطور طبیعی ازآن حمایت خواهند کرد. حالا هم ما ملتی داریم مظلوم که در آذربایجان جنوبی تحت ستم، زندگی میکند. من شکی ندارم که شما هم اگر شفاها هم نگوئید، برای مبارزه با فاشیزم فارس و حتی قبل از ما وارد میدان مبارزه شده اید. اگر ما به بررسی نحوه ی مبارزه علیه فاشیزم می پردازیم بخاطر آن است که این اشتباهات و جنایات تکرار نشود. آیا وظیفه ی ما نیست که جنایات بکار رفته برعلیه آذربایجانی های شمالی را که در طول ۷۰ سال تداوم داشته، افشا کنیم؟ شما در داخل آن تشکیلات ها بوده اید و اطلاعات بیشتری دارید. بیآئید جنایت لنین ها و... را افشا کنید. فاشیزم پایان یافته و دنیا آن را محکوم میکند اما هنوز در میان ما کسانی هستند که خواب لنین و استالین را میبنند. آیا وظیفه ی انسانی شما افشای این حقایق نبود؟

- مددی: احمد بگ! من از این سئوال صمیمی شما تشکر میکنم. در آخرین کنگره ی فدائیان که در سال ۱۹۹۰ برگزار شد، من مسئول کمیسیونی بودم که خط مشی گذشته را قبول نداشت. من ۷ شبانه روز در محکومیت آن خط تلاش کرده و بیخوابی کشیدم. این کار ما موفق بود. در پایان کنگره چند نفری از طرفدران خط مشی گذشته بودند که در جلوی در ایستاده بوده بودند که قطعنامه ی ما را پاره و لگدکوب کرده و بمن گفتند که تو خیانت بزرگی علیه نهضت ما مرتکب شدی. جواب من این بود که این وضعیت فکری شما مدت زیادی دوام نخواهد داشت و شما به این قطعنامه تاسی جسته و بدان افتخار خواهید کرد و من جزو فراموش شده ها خواهم بود. سه ماه بعد ازاین ماجرا، یکی از این ها گفت که آمده ایم که با حزب سبز آلمان ملاقات کنیم و آنها را مطلع بسازیم که از مشی گذشته انتقاد کرده ایم. آنها گفتند سندشان ترجمه ی آلمانی همان قطعنامه ایست که تو آن را تنظیم کرده بودی. حالا با مقاله ای که نوشته ام، طرفدارانی دست و پا کرده ام ولی در مقابل کسان دیگری در تخریب من میکوشند و نمونه اش سخنان آراز (دکتر سلیمانی- مترجم) بود که حرفهای پیشه وری را بعنوان حرفهای من مطرح کرد تا مثلا مرا محکوم کند. این دوستان از من ناراضی خواهند شد ولی باور دارم که مدتی بعد درخواهند یافت که حقیقتی در نوشته های من وجود داشته است. اما سئوالتان درباره ی چپ: عزیزم احمد! دنیا بپایان خود نرسیده است .منهم با انرژی و موجودیت تمام در این میدان حضور دارم و هر ناحقی از هر طرف که ببینم – جه از طرف آمریکا باشد این ناحقی چه از طرف شوروی- من آن را افشا می کنم و کرده ام. بخاطرتان برسانم که دوستان من درایام اقامت در شوروی، مرا به شوروی ستیزی متهم میکردند و علیرغم دوستانم، بمدت ۴ سال به حمل چوب برای کارخانه ای مشغول بودم. چرا؟ برای اینکه من در شوروی گفته ام که من طرفدار کارگران هستم و از حقوق کارگرانی دفاع کرده ام که همکار من بوده اند و در طرف دولت نبوده ام. شما انتقاد اخیر مرا نه علیه مردم آذربایجان، که بلکه علیه آن طرزتفکر خاصی بدانید که من آن را منفی ارزیابی میکنم. من یک فدائی خلق آذربایجان هستم. همه ی ما چنین هستیم و در این راه– در راه حقوق ملی و زندگی زیبا و باسعادت آنها و درچهارچوب یک ساختار اجتماعی – اقتصادی دموکراتیک- مبارزه خواهیم کرد. شما اطمینان داشته باشید که من از هر امکانی برای استفاده در این راه استفاده خواهم کرد.منابع من درمورد رسول زاده، مطبوعات ترکیه، آذربایجان و آرشیو مجله ی "قورتولوش" (متعلق به رسول زاده – مترجم) در برلین است و من این مجلات را به آرشیو رسول زاده ارسال خواهم کرد. امیدوارم که دوستان من با ارتکاب به کم لطفی، این اقدامات مرا موضوعی در مجموعه ی خارج از آذربایجان دوستی ندانسته و برعکس مرا درمجموعه ی دوستان خود بدانند. آشنایان از صداقت و سماجت سیروس مددی مطلعند و در خواهند یافت که او جسارت از حدقه درآوردن چشم دشمن را دارد. من ازشما جدا شده و تاکید مجدد دارم که برنامه را با انتقاد سازنده ادامه دهید. من بار دیگر برای بحث های آتی لازم اعلام امادگی میکنم و دست دوستان و بخصوص دوستان تبریزی را میفشارم. اما جنجالی که مقاله ی آقای مددی بپا کرده، دراینجا خاتمه نمی پذیرد. بعد از این برنامه و در روزهای بعد آقای "عارف کسگین" هم حضور یافت و طی برنامه ی چند ساعته ای به رتق و فتق مشکلات بوجود آمده علیه رسول زاده "پدر معنوی استقلال طلبان ما" برآمد. البته متد ایشان قدری دیپلماتیک تر بوده و جنبه های واقعی را هم بنمایش می گذاشت. ایشان بارها با لهجه ی استانبولی خود و با تاسی به ماتریایزم دیالکتیک (با قید اینکه برخورد من مارکسیستی نیست)، برآن شد که چهره ی منطقی تری از آنچه که گذشته ارائه دهد.آقای بیوک رسول وند (رسول اوغلو) هم مهمان محترم برنامه در دو سه روز گذشته بود بود که مانند آقای کسگین با خیال آسوده و فارغ از تماس مخالفین مزاحم، به سخنرانی پرداخت. آقای مهندس رسول اوغلو با صراحت تمام بیان کرد که از آنجا که حرکت ملی آذربایجان هم بینش چپ را تجربه کرده و هم اینکه سوسیالیزم به ابزار موزه ای تبدیل شده و نیز از آن جائی که تجربه ی حکومت اسلامی را هم در پشت سر گذاشته، تکیه گاهی به غیر از تورانیزم و ترک گرائی ندارد. ایشان از تجزیه شدن دانشجویان آذربایجانی به دو جناح راست و سوسیالیست اظهار تاسف کرده و آن را توطئه ای از طرف حکومت ارزیابی نمود. جالب اینکه ایشان استفاده از کمک های مالی احتمالی آمریکا را مشروع دانستند!

منبع: سایت اخبار روز

برای آگاهی از نقطه‌ نظرات انسانی و دموکراتیک درمورد جنبش آذربایجان میتوانید به‌ سایت زیر سربزنید - ساینقه‌ڵا

www.azer-online.com

Kurdish Politician Speaks Mother Tongue in Parliament

2009-03-05T15:14:00.000-08:00

Kurdish Politician Speaks Mother Tongue in Parliament, Live Broadcast Cut Parliament Speaker Toptan ordered a cut in the live broadcasting from parliament when Türk, co-chair of the Kurdish DTP spoke Kurdish in a party meeting at parliament.

Bıa news centre - Ankara
25 Şubat 2009, Çarşamba

Tolga KORKUT - tolgakorkut@bianet.org
When Ahmet Türk, MP and co-chair of the pro-Kurdish Democratic Society Party (DTP) addressed the MPs of his party in a party group meeting in parliament yesterday (24 February), the state channel TRT broadcasting live from parliament was ordered to halt filming.

"Not legally possible"

Immediately after the event, Parliament Speaker Köksal Toptan, announced that he had ordered the cut. In a press briefing on “using any language other than Turkish in Parliament”, he said that Article 3 of the Turkish constitution laid down that Turkish was the “official language”; in addition, so Toptan, the Law on Political Parties contained an article (Article 81) banning any other language than Turkish for party activities.
Toptan said that Türk speaking in Kurdish was a violation of the constitution and added, “it is obvious that a meeting which is carried out in a language which it is not legally possible to use cannot legally be broadcast on Parliamentarian TV.”
Toptan argued that the Parliament Speaker controls the broadcasts of the TV channel: “That is why, as soon as a language other than Turkish was spoken at the DTP group meeting, the broadcast was cut in order not to permit an act that violates the constitution and laws.”

"The beauty of languages"

Meanwhile, Ahmet Türk spoke to journalists after the group meeting, saying:
“This was a project of our group. We speak of the beauty and brotherhood of languages. Following the logic of today’s world, where languages are legitimitate and seen as an enrichment, today had to happen. Now someone will say, ‘but this in parliament…’ If you measure it like that, then women in chadors should not be able to come and visit Parliament either. We have spoken about the beauty of languages. This is an opportunity for Turkey to lift legal obstacles to languages; this is our message.” After all, we hear it on TV and from the Prime Minister...
As for his speech in the party group meeting, Türk had said that Prime Minister Erdoğan was free to use some Kurdish at party rallies. Türk said in Turkish, “Kurdish is banned for Kurds, but it is allowed for the AKP (ruling Justice and Development Party) and the state.” He then said:
“We have no objections to Turkish being the official language of Turkey, but we want it to be understood that we are making a very humane demand, the demand that all bans on Kurdish should be lifted in the areas of local government, education, press and media and local councils.”

"Some are trying to widen the ban"

bianet spoke to Prof. Dr. Mithat Sancar, a lawyer at Ankara University. Sancar was of the opinion that Türk speaking Kurdish in a party group meeting did not violate either the constitution or the Law on Political Parties. He argued that on the contrary, those trying to widen the ban expressed in the law were violating the principle of legislative responsibility in the constitution.
The constitutional article, so Sancar, did not mean that languages apart from the official language were forbidden. If that were the case, then neither could the Prime Minister say anything in Kurdish, nor could the recently set up state TRT 6 channel broadcast in Kurdish. He added that the speech in a party group meeting could not be counted as a formal procedure.

Freedom of expression

The academic evaluated the Law on Political Parties as “inherently problematic”. Attempts to widen a ban on Kurdish in order to extend it to group party meetings, so Sancar, represented a violation of Article 83 of the constitution. “The article gives absolute immunity to MPs to express their ideas. According to decrees by the European Court of Human Rights, freedom of expression includes the protection of the freedom to use a way of expression, different means and different languages. That is why it is wrong to invent a violation here.”
Türk’s speech, so Sancar, was very possibly a pre-election strategy to gain more votes from Kurds. Türk’s reference to the United Nations’ Day of Mother Languages on 21 February was also bound to be applauded by democratic circles.
Sancar pointed out that currently Turkey was a country where a state channel was broadcasting in Kurdish, the PM was able to use Kurdish, and the foundation of Kurdish or Kurdology departments at universities was being discussed.
TV audience has same right to access information
bianet’s project coordinator Ertuğrul Kürkçü interpreted the broadcasting interruption as a “crude intervention”. He drew attention to the public broadcasting aspect of the situation:
“If those watching the meeting in the party group room are listening to the speech, then the principles of transparency and participation dictate that citizens outside of parliament be able to access the same information. If those in the room are not forced to leave, then the broadcast cannot be interrupted.” (TK/AG)

Source: Bianet

2 Rébendan a great day for Kurdish People

2009-01-28T23:51:00.000-08:00

On 2nd Rébensan 1324 (22 January 1946) A Kurdish Republic was declared in Mahabad.
The republic comprised not all Kurdish inhabited geography within Iran.
Not before long of its inauguration; in its negotiations with the Central Government the Republic's officials were not recognised as such. The Republics establishment and its demise are part and parcel of the same process.
The Republic in spite of disagreements in several points with Azerbaijan national government, remained as its alley to the last days. This relationship, cooperation and disagreement could be a model for joint struggle of Kurdish and Azerbaijan Turkish people in our time.
Hail to memory of the Leaders of Kurdistan Republic in Mahabad

فشار مسولان دانشگاه تبریز بر انجمن فرهنگی دانشجویی زاگروس

2009-01-05T16:17:00.000-08:00

فشار مسولان دانشگاه تبریز بر انجمن فرهنگی دانشجویی زاگروس

ژانویه 5, 2009
دانشجویان مدافع حقوق بشر کردستان
در حالی که‌ چند ماه از درخواست دانشجویان کرد دانشگاه تبریز به‌ منظور کسب اجازه‌ی دانشگاه برای انجام انتخابات و تعیین شورای مرکزی انجمن زاگروس می گذرد،مسولان این دانشگاه همچنان بر عدم ارایه‌ی مجوز پافشاری می کنند
انجمن زاگروس که‌ از فعالترین انجمن های دانشگاه تبریز به‌ شمار می آید ،سه‌ سال پیش تاسیس و به‌ فعالیت های فرهنگی در سطح دانشگاه می پردازد،اما همیشه‌ با کارشکنی مسولان دانشگاه و همچنین تنگ نظری های آنان مواجه‌ و مشکلات فراوانی متوجه‌ آن شده‌ است
جمعی از دانشجویان کرد دانشگاه تبریز طی نامه‌ای که‌ برای مدیریت دانشگاه ارسال شده‌ است با اشاره‌ به‌ تبعیضی که‌ بر دانشجویان کرد روا داشته‌ می شود ،خاطر نشان ساخته‌اند در حالی که‌ حتی انجمن های غیر فعال نیز در این دانشگاه به‌ گرمی مورد حمایت قرار می گیرند،در راه انتخاب شورای مرکزی انجمن زاگروس سنگ اندازی می شود
دانشجویان کرد امضا کننده‌ی این نامه‌ با اشاره‌ به‌ درخواست مکرر برای انجام انتخابات،آورده‌اند که‌ ارایه‌ی مجوز برای انتخاب شورای مرکزی انجمن زاگرس از سوی ‌مسولان فرهنگی دانشگاه همواره‌ و با دیدگاهی امنیتی نگریسته‌ شده‌ و با ارزیابی آن در چهارچوب مسایل قومی ، رد شده‌ است،این در حالیست که‌ مرکز فرهنگی دانشجویان آذری که‌ آذربایجان نام دارد بدون هیچ مشکلی به‌ فعالیتهای خود ادامه‌ و از سوی دانشگاه به‌ تداوم فعالیت آن کمک می شود
در بخش دیگری از نامه‌ی دانشجویان کرد خطاب به‌ رییس دانشگاه تبریز آمده‌ است که‌ مرکز و نشریه‌ای به‌ نام حیدر بابا در دانشگاه کردستان فعالیت دارد که‌ متعلق به‌ دانشجویان آذری زبان است،این مرکز چندین سال است که‌ فعالیت دارد و حتی اجازه‌ی تدریس زبان آذری نیز به‌ آنها داده‌ شده‌ است،اما آخرین تلاش دانشجویان کرد برای کسب اجازه‌ی تدریس زبان کردی،ترم پیشین از سوی معاونت فرهنگی دانشگاه تبریز رد شد
گفتنی است طی چند سال اخیر و با شدت یافتن فشار بر فعالان جنبش دانشجویی کرد،بسیاری از مراکز فرهنگی و نشریات متعلق به‌ دانشجویان کرد در دانشگاه هایی همچون ارومیه‌،کرمانشاه،تهران،علامه‌ طباطبایی،کردستان،ایلام،همدان و… لغو مجوز شده‌ یا با عدم همکاری مسولان دانشگاه مواجه‌ و به‌ ناچار منفعل شده‌اند

http://parezeran.com/?p=845 ماخذ

PERSECUTION,THEORETICAL ORTHOGRAPHY AND SILENCED LETTERS

2008-12-20T04:26:00.000-08:00

Friday, December 19, 2008

PERSECUTION, THEORETICAL ORTHOGRAPHY AND SILENCED LETTERS
By gary barwin

EVOLUTIONARY PHONICS AND THE NEXT LARYNX TECHNOLOGY OF THE ALPHABETThere exist sounds that are not used in a particular language, yet which humans have the ability to create. Sounds not in the vocal toolbox of the language, but instead left scattered about the floor of the language workshop.There are a range of click sounds used in African languages but not in English. A variety of ch-sounds that exist in Polish but not in English. The “ch” sound in Hanukkah. [There’s that lovely bit in Stuart Maclean’s Vinyl Café stories where kids are holding up the letters spelling Merry Christmas at a school holiday pageant and saying what they stand for. M as in Mary, E as in Emmanuel...C as in Channukah, H also as in Hanukkah.]We have silent letters in English. These represent the forgotten, the discarded, the changed sounds of words. Of the language. Perhaps these letters exist in solidarity with concepts, ideas, or experiences which are silent, secret, hidden, repressed. The letters are the inscription of these silences. *There exist sounds not used in any language. Sounds from the alphabet of the possible. Sounds that are never used and so no letters exist to represent them. There should be letters to mark, to inscribe these unknown, undiscovered sounds. Here there be dragon’s breath. The dragon’s vowels. There should be created the field of theoretical or speculative orthography to represent these sounds. Aphonics. And what about the sounds that we can not yet pronounce. Let's look ahead to the future of our species, of our vocal cords, the next history of our voice boxes, to the field of cyberphonics, to the speculations of evolutionary phonics. Let's make our orthography 'next larynx capable.'Alphabets for the far reaches of the galaxy of pronunciation. *Here’s a quote from an earlier post about silent letters:
Today, I was wondering if one could construct a story of silent letters. I was thinking one could construct such a thing in a manner similar to Bernard Shaw's "ghoti" which is a representation of the word "fish" (gh as in tough, o as in women, ti as in inspiration.)What about the word "chemughpk"? ch as in chthonic, e as in rose, m as in mnemonic, ugh as in thought, p as in pneumatic, k as in knight? Perhaps I will write an entire dictionary of silent words, a pronunciation guide to the inexpressible and unpronounceable, to the unspeakable and unspoken.Or maybe I’ll leave it to conceptual lexicographer, Craig Conley.*PERSECUTION AND SILENCED LETTERSSome languages have more than one writing system. Kurdish has three, and historically even more. Each written system encodes a historical experience.Here’s a quote from the Wiki page on Kurdish noting alphabetic persecution:
The Turkish state does not recognise the [Hawar] alphabet, and the use of the letters X, W, Q which do not exist in the Turkish alphabet have led to persecution in 2000 and 2003 (see [1], p.8, and [2]). Since September 2003, many Kurds have applied to the courts seeking to change their names to Kurdish ones written with the letters Q, W, and X but eventually failed.[1]And more:
Kurds have been officially allowed since September 2003 to take Kurdish names, but cannot use the letters "x,w or q", which are common in Kurdish but do not exist in Turkey's version of the Latin alphabet. [...] Those letters, however, are used in Turkey in the names of companies, TV and radio channels, and trademarks. For example Turkish Army has company under the name of AXA OYAK and there is SHOW TV television channel in Turkey.Certain letters are thus symbols of resistance, persecution, and of cultural and ethnic identity. I am aware of my freedom to write any name that I wish. To pronounce and to make pronouncements however I want to. To spell my secret thoughts with real or imaginary alphabets. To proclaim my public ideas with theoretical sounds, hypothetical letters, or the shared vocal soapbox and common orthographopedics of the body politic.Perhaps there needs to be branch of PEN for the silenced letters, for the people who are not allowed to write their names.
Posted by gary barwin at 4:24 PM

2 comments:
gary barwin said...
Of course, I haven't mentioned entirely suppressed languages -- their writing and and speaking. For example, it was a goal of the Canadian Residential School system to eliminate Native Canadian languages.
7:06 PM
Jeff said...
I was thinking, yesterday, about sounds made by particular letters in the German language that don't exist in English. For example, the sound made by ö in certain German words is notoriously difficult for the typical English-speaking mouth to reproduce, at least without deliberate practice, and intent. It hadn't occurred to me before I read your piece, but I suppose that would qualify as a "silent sound" from the vantage point of English at least, although I'm sure there are many others. It simply isn't in the vocal toolbox of the English language, as you so eloquently put it. Just a sidenote in the much larger context of silence.
11:35 PM

Source : serif of nottingblog
an ax must be the sea for the frozen book within us
http://serifofnottingham.blogspot.com/2008/12/persecution-theoretical-orthography-and.html

SOCIETY FOR THREATENED PEOPLES APPEAL

2008-11-13T15:35:00.000-08:00

SOCIETY FOR THREATENED PEOPLES APPEAL to the Frankfurt Book Fair 2008 Frankfurt /

Göttingen, 17th October 2008 After the attacks of Turkish chauvinists on the third largest language group of the Near East the GfbV appeals to the Book Fair Make Kurdistan, the country with 40 million Kurdish speakers, and its writers the Guest of Honour in 2011! Turkish nationalist groups are continuing on German soil the merciless suppression and persecution of the Kurdish language, literature, institutions, societies and democratic parties which have been practised since 1919. Following the call of the Turkish TV station Ulusal TV the three Kurdish stands at the Frankfurt Book Fair were attacked, the staff were insulted and threatened. One of the stands was partially destroyed. Unfortunately the police arrived too late. The General Secretary of the Society for Threatened Peoples (GfbV), Tilman Zülch, appealed to the Book Fair after China (2009) and Argentina (2010) to make Kurdistan in the year 2011 the Guest of Honour of the Book Fair. This would mean an honour and recognition for Kurdish literature, which is not only interesting but growing rapidly. The GfbV has published many books and documentaries on the Kurdish question. “We cannot understand that the Kurdish language, which is after Arabic and Turkish the third largest language of the Near East, is to be discriminated”, said Zülch. Millions of children in Turkey are against the wishes of their parents taught at school only in Turkish. While in Catalonia and in the Basque country, in South Tyrol, in Wales, in North and South Schleswig and many other parts of Europe children are taught in the regional languages, but in Turkey the mere mention of the terms “Kurdistan”, the “Kurds” and “Kurdish” means persecution. This permanent witch-hunt leads to such extremes as the confiscation of the Karl May book “Durchs wilde Kurdistan” (Through wild Kurdistan) or the constant proceedings taken against the Turkish sociologist and writer of many books on the Kurds, Ismali Besikci, who was released in 1999 after nearly 17 years in prison. Hundreds of Kurdish writers have been sentenced in Turkey or have been charged because they wrote about their own stories, their culture or language. Following the setting up of the autonomous federal state of Kurdistan in North Iraq Kurdish has become the official language for about five million people. The result has been a blossoming out of Kurdish literature. At the same time comprehensive lexica, school-books and scientific publications have been published in Kurdish. Some GfbV books published by the GfbV on the Kurdish problem:Völkermord an den Kurden, Luchterhand, Hamburg / Zürich 1991, HG T. Zülch Kurdistan und die Kurden, Reihe Pogrom, drei Bände - 1988 ff., HG Ismet Chérif Vanly Für Menschenrechte. Weltweit.
Gesellschaft für bedrohte Völker / Society for Threatened Peoples
P.O. Box 20 24 - D-37010 Göttingen/GermanyNahostreferat/ Middle East Desk Dr. Kamal Sido - Tel: +49 (0) 551 49906-18 - Fax: +49 (0) 551 58028E-Mail: nahost@gfbv.de - www.gfbv.de

A question remains unanswered...

2008-11-13T15:12:00.000-08:00

Ayse Karabat
A question remains unanswered…
Communicating with these two mothers was difficult because they spoke broken Turkish and I knew no Kurdish. I had the opportunity to meet them last weekend while in Diyarbakır to cover a 48-hour sit-in accompanied by dancing and organized by the Democratic Society Party (DTP) as a protest of the government. I stood at the entrance to a tent and began to remove my shoes before entering. The tent was the scene of the sit-in, but since protesting by sitting sounded weird to everyone here, most used the opportunity as a social occasion at which they could see their friends and talk about politics. Now and then those present would shout out slogans and dance.
While trying to untie my shoes, the long shoelaces proved to be a problem and one of the women in the tent helped me out before I could even ask for help. She then took my shoes, put them together and very neatly placed them at the end of the carpet laid out in the tent. She held my arm and helped me get into the tent, all the while smiling with her cloudy eyes. All these gestures told me one thing: She is an experienced and compassionate mother.
We started chatting, and one of her friends joined us. Whenever we had trouble understanding one another, those around us helped out. In Turkey, if you start a conversation with someone you do not know, before asking for their name, we usually ask where they are from. I did the same. She told me the name of a village I had never heard of before. She then told me the village's Turkish name, but seeing that I was still clueless, she said, "It's better that you know its Kurdish name, anyway."
When our conversation became more serious, I learned more about who she was and why she had come to the tent that day. Her village was evacuated and her family moved to Diyarbakır. One of her daughters studied accounting and worked somewhere, but was then arrested and jailed for a year. While in jail, she was tortured, her mother said. When she got out, she told her mother that she would go to Europe. Although her mother opposed this, she promised that upon establishing a new life for herself, she would bring her mother to Europe, too. To help, her mother gave her a gold bracelet to defray the costs of the passport. A week later the bracelet returned to her; her daughter did not go to Europe. Instead, she joined the outlawed Kurdistan Workers' Party (PKK).
This was eight years ago. Her daughter sometimes called her, but she hasn't heard from her in six years -- at least this is what she told me. "But I feel my daughter is alive and safe," she said.
Her friend's story is similar. One of her son's high school teachers was a brutal "national security" teacher, an army officer. According to this mother, the teacher regularly humiliated the Kurds and one day her son spoke up. That same night, the police took him into custody and beat him up. When he was released, he came home and could not move for a couple of days. He then asked his mom to wash his head and prepare some clean clothes. "Right then and there I knew what he was going to do. I begged him not to go, but he didn't listen," she said.
Since then she has only been able to see her son twice. It has been eight years since she heard from him last. "I watch Roj TV [a Denmark-based TV station affiliated with the PKK] every day when they show the PKK fighters and hope I might catch a glimpse of him," she said.
When our conversation turned even more serious, I realized that these two women go everywhere together -- including to the place where dead PKK members are brought for identification after clashes. They tried to explain to me how difficult it is to do so, but could not find the words to define how they feel when they look at the faces of those young people. They are sad to see the young die, but relieved to see that they are not their children.
One of the women turned to me and said: "I, too, watch the funerals of the soldiers. Their mothers say they will not cry so that the enemies will not be happy. My daughter is not a monster and I am no monster. I feel the soldiers' pain, too. But why do those mothers say this?"
While trying to find a proper answer, another woman approached us. She said something in Kurdish to the women I was speaking with. Then the women started telling me they wanted a "democratic republic." I asked them what they meant by this. They paused for a second and then began mumble about peace and cultural rights. The third lady intervened once more and began repeating memorized lines of propaganda, an endless speech I hear every day from the parties involved in the conflict. The content may be different, but the aim is the same: to turn the pain of mothers into political nonsense.
The time came for me to leave, and the woman I first spoke with put my shoes in front of me and gave me a very big hug, as she would have done for her own daughter.
As I walked away, a question lingered in the air: What would the real feelings of all the mothers who lost children to this conflict be if they were free of propaganda? What would they tell each other? Surely it would not be tainted with hatred…

Source: Sunday's Zaman
09.11.2008

Turkish Municipalities to correspond in Kurdish

2008-09-26T09:58:00.000-07:00

Turkish municipalities to correspond in Kurdish
-Hurriyet 2008-09-26

The municipalities from Turkey's pro-Kurdish Democratic Society Party (DTP) are preparing to exchange official letters in Kurdish as part of a campaign calling for the right to education in mother language in the Turkish Constitution, a Turkish newspaper reported on Friday.
The mayors of towns in eastern Turkey said they would start to correspond in Kurdish after completing the technical deficiencies, Milliyet reported, citing Firat news agency. The mayors said they would also make announcements to the public in Kurdish.
"We will make official correspondence in Kurdish, if it is possible. We will try to make public announcements in Kurdish, even if it is not allowed," Gulcihan Simsek, the mayor of Bostanici district of Van, said. Mukaddes Kubilay, the mayor of Dogubeyazit district of Agri, however, said the municipality has already started to make some public announcements in Kurdish.
The DTP is currently organizing several activities as part of its campaign for the constitutional amendment, including speeches in parliament to being delivered in Kurdish by party MPs and symbolic Kurdish lessons in the streets.
The campaign is planned to continue until Oct. 15.

Photo: DHA
Source:http://www.hurriyet.com.tr/english/domestic/9994608.asp?scr=1

Three letters of Ghazi Muhammad the president of Kurdistan republic to Mir Jaffar Baghirov the leader of Azebaijan Communist Party

2008-09-19T09:02:00.000-07:00

Mir Jaffar Baghirov the Azebaijani leader

The following letters are published by Mr. Amir Ali Lahrudi in his book " Yadmandeha we Mulahezeha ( neshr-e Fergheye Demokrat-e Azerbaijan) " - Memories and observations-the book is written in persian and is published by Nurlan Metbasi in Baku in 2007.
The letters are written in Azerbaijani Turkish language, two of them without any date.Unfortunately they are not translated correctly in the book.
The first letter is a request for further military assistance. The second letter which is written after the evacuation of Red Army from Iran (May 1946)stresses the detemination of Kurdistan and Azebaijan movements in continuing their struggle and conveys the wishes of the people not to be abodoned by the Soviets. In the letter president Ghazi Muhammad expresses his astonishment of recalling " Salahadin Isazadeh " by Azebaijani authorities from Mahabad, and demands he will be reinstated in his position. Salahedin Isazadeh ( Kazemov) was a military
advisor to Kurdistan republic and a Soviet hero. He was killed in an incidet in Baku in 1972.
The third letter which is a request for closer attentions to a few Kurdish students attending Azebaijani schools in Baku. Judging by documents of Kurdistan republic it is highly probable that the letter is written in late august 1946.
The first letter is written on Kurdistan's ministry of armed forces official paper. They all are handwritten. The authenticity of signatory of President Ghazi is sanctioned by documents published in other sources.
We attach President Ghazi Muhammad and Mir Jaffar Baghirov's images to these documents
Sayinqella

Ghazi Muhammad President of Kurdistan repbulic

The first letter dated 24/12/29 (1946.03.20)

The second letter after evacuation of Red Army May 1946

The Third letter August 1946

2008-09-02T15:55:00.000-07:00

KURD U AZERBAYJANI

Téperrí eyyamí dílí éste hengamí jhíyane
xoy mellas da mame réwí nobetí shérí jhíyane
he‌rcí pét dekiré bike ey dujhminí xuwérí bizane
bawí lawí Kurd u tafí genjí Azerbayjane
xoy le xwénaw da debíné herkesék dujhmin bewane

ba le qurr níshé u le hesh né dujhminí wan píl u shaní
cunke ewrro yekitrí girt Kurd u Azerbayjaní
ewkí ístí'maríyan girt wek bellakey nagehaní
taze berbú‌ní mehalle ta neda yekjarí gíyaní
suhebetí pé nakiré penjey behézí ew dúwane

ew kesey cendék lewey pésh léy deda lafí xudayí
ney dehésht éme heman bé qet legell yekitr birayí
kuwané le kiwéye bibíné polí Péshmerge u Fídayí ?
tébiga nay bé le dest ew newjewanane rehayí
em kurrí Simkoy dilére,ew newey Settar xane

lawí azay Kurdewarí nére shérí katí jenge
genjí Azerbayjaní wek pillíngí tíjh cenge
tégeyshtin nokerí bégane bo wan 'ar u nenge
penjeyan ésta leser shíre, le ser mashey tifenge
he‌r be astem béte rú béganeye dekré níshane

koshkí zordarí jimíwe, her nemawe zullm u bédad
wek behesht xemllíwe xakí pakí Kurdistaní azad
mollkí Azerbayjanísh botewe me'múr u abad
dujhminí bégane bitbínim hemíshe pest u nashad
cun bibúye ba'ísí wéraní em dú xake juwane

Kurd u Azerbayjaní her dú dawayan rewaye
he‌r bijhín u payedar bé yekíyetí em dú biraye
mílletí éme humédí zor be karí Péshewaye
ew kurre aza u neberd u merde bo míllet qellaye
dek biméné ta ebed ew Kurde zana u qaremane

Hémin , Tewréz 1325.2.6

2008-09-02T15:33:00.000-07:00

کورد و ئازه‌ربایجانی

تێپه‌ڕی ئه‌ییامی دیلی ئێسته‌ هه‌نگامی ژیانه‌
خۆی مه‌‌ڵاس دا مامه‌ڕێوی نۆبه‌تی شێری ژیانه‌
هه‌رچی پێت ده‌کرێ بکه‌ ئه‌ی دوژمنی خوێڕی بزانه
باوی لاوی کورد و تافی گه‌نجی ئازه‌ربایجانه‌
خۆی له‌ خوێناودا ده‌بینێ هه‌رکه‌سێک دوژمن به‌وانه‌

با له‌ قوڕ نیشێ و له‌ هه‌ش نێ دوژمنی وان پیل و شانی
چونکه‌ ئه‌وڕۆ یه‌کتری گرت کورد و ئازه‌ربایجانی
ئه‌وکی ئیستیعماریان گرت وه‌ک به‌ڵاکه‌ی ناگه‌هانی
تازه‌ به‌ربوو‌نی مه‌حاڵه‌ تا نه‌دا یه‌کجاری گیانی
سوحبه‌تی پێ ناکرێ په‌نجه‌ی به‌هێزی ئه‌و دووانه‌

ئه‌وکه‌سه‌ی چه‌ندێک له‌وه‌ی پێش لێی ده‌دا لافی خودایی
نه‌ی ده‌هێشت ئێمه‌ هه‌مانبێ قه‌ت له‌ گه‌ڵ یه‌کتر برایی
کوانێ له‌ کوێیه‌ ببینێ پۆلی پێشمه‌رگه‌ و فیدایی ؟
تێ بگا نای بێ له‌ ده‌ست ئه‌و نه‌وجه‌وانانه‌ ڕه‌هایی
ئه‌م کوڕی سمکۆی دلێره‌،ئه‌و نه‌وه‌ی سه‌تتارخانه‌

لاوی ئازای کورده‌واری نێره‌ شێری کاتی جه‌نگه‌
گه‌نجی ئازه‌ربایجانی وه‌ک پڵینگی تیژ چه‌نگه‌
تێگه‌یشتن نۆکه‌ری بێگانه‌ بۆ وان عار و نه‌نگه‌
په‌نجه‌یان ئێستا له‌سه‌ر شیره‌، له‌ سه‌ر ماشه‌ی تفه‌نگه‌
هه‌ر به‌ ئاسته‌م بێته‌ ڕوو بێگانه‌یه‌ ده‌کرێ نیشانه‌

کۆشکی زۆرداری جمیوه‌، هه‌ر نه‌ماوه‌ زوڵم و بێداد
وه‌ک به‌هه‌شت خه‌مڵیوه‌ خاکی پاکی کوردستانی ئازاد
موڵکی ئازه‌ربایجانیش بۆته‌وه‌ مه‌عموور و ئاباد
دوژمنی بێگانه‌ بتبینم هه‌میشه‌ په‌ست و ناشاد
چون ببوویه‌ باعیسی وێرانی ئه‌م دووخاکه‌ جوانه‌

کوردو ئازه‌ربایجانی هه‌ر دوو داوایان ڕه‌وایه‌
هه‌ر بژین و پایه‌دار بێ یه‌کیه‌تی ئه‌م دوو برایه‌
میلله‌تی ئێمه‌ هومێدی زۆر به‌ کاری پێشه‌وایه‌
ئه‌و کوڕه‌ ئازا و نه‌به‌رد و مه‌رده‌ بۆ میلله‌ت قه‌ڵایه‌
ده‌ک بمێنێ تا ئه‌به‌د ئه‌و کورده‌ زانا و قاره‌مانه‌

هێمن ، ته‌ورێز 1325.2.6

Beşikçi: Solution to Kurdish issue needs analytical deliberations first

2008-08-17T08:43:00.000-07:00

Beşikçi: Solution to Kurdish issue needs analytical deliberations first

İsmail Beşikçi, the most authoritative academic expert on Turkey’s Kurds, is also an icon for freedom of speech, as he was the only person from a non-Kurdish ethnic background to passionately defend Kurds’ rights.
This highly regarded 69-year-old man is “the Blonde Professor” of Turkey’s Kurds, since -- as Martin van Bruinessen of Utrecht University has very appropriately said -- for many years he was the only non-Kurdish person in Turkey to speak out loud and clear in defense of the rights of the Kurds.

“The Blonde Professor,” is the epithet the esteemed and prominent sociologist İsmail Beşikçi earned from Turkey’s Kurds as he spent 17 years of his life in prison for what he said of the Kurds’ existence in this country. Before being released from prison in September 1999 under an amnesty law for writers and journalists, he had been sentenced to over 100 years.
“No other writer in Turkish history has had to face such an endless series of trials and prison sentences for almost every public utterance as Beşikçi has. The odyssey of Beşikçi’s encounters with Turkey’s legal system shows, more eloquently than any abstract political or legal analysis could, what is wrong with the system, and it demonstrates effectively how the officially proclaimed human rights and democratic values become null and void where the Kurdish question is involved,” Bruinessen says in a paper titled “İsmail Beşikçi: Turkish sociologist, critic of Kemalism, and Kurdologist.”
“Continuing to write and speak in spite of all attempts to silence him, Beşikçi has become a powerful and important symbol for the Kurds and for the human rights movement of Turkey. In the eyes of many Kurds he has acquired almost super-human qualities, as the only Turk who has never left them alone and who has, at great risk to himself, always stood up for them and single-handedly challenged an oppressive and brutal state,” he says in the paper, published in 2005 in volume five of the Journal of Kurdish Studies.
The following consists of two separate Today’s Zaman interviews with Beşikçi; the second interview followed his recent reading of an open call by author and politician Orhan Miroğlu for a debate on unsolved political murders, since evidence submitted to a court last month as part of the indictment against Ergenekon, a shadowy network being accused of plotting to overthrow the government, suggests that the network was behind many assassinations committed by unidentified assailants in relation to the Kurdish issue.
Beşikçi apparently hasn’t yet “retired” and he has no intention of doing so. Almost every weekday he takes a public bus from his home to Ankara’s Kızılay district to read and write at the office of Yurt Yayınları, the publishing house that publishes his books.
When Today’s Zaman arranged a third meeting with Beşikçi to photograph him, he was quite patient with the newspaper’s photojournalist, who wanted to take a lot of photographs from different angles. Yet, once more surprising us with his strikingly innocent naïveté and sense of humor, smiling to the camera, Beşikçi said “Edi bese!” (”Enough is enough” in Kurdish). Then it was noticed that one of his hands was marked with henna. When asked, he said he had attended a Kurdish wedding near a village in the district of Cihanbeyli in Konya over the weekend and that he didn’t want to refuse his hosts, who wanted to put henna on his hand in line with Kurdish tradition.
Beşikçi has his own dictionary and the meanings he attaches to words need not be the same as those understood by other people. But some of his words in their commonly used forms are loaded with meanings that Today’s Zaman cannot identify itself with. But Today’s Zaman also cannot identify itself with censorship or taboos. We didn’t touch Beşikçi’s wording. The ideological positions expressed in this article belong to him alone, but we should advise our readership not to equate him with any anti-establishment rhetoric just because of the words he uses. Take off the glasses of prejudice and you will find the wisdom in his remarks.
Do you agree that the indictment, which provides clues for exposing the Ergenekon organization’s activities in the Southeast, could offer a chance for a new social reconciliation concerning the Kurdish issue in Turkey?

The Ergenekon indictment cannot touch upon the Kurdish issue in the literal sense. Since it will not be possible to get involved in the Kurdistan dimension of Ergenekon and since this dimension cannot be decoded, Ergenekon’s dimension regarding the Kurdish issue cannot be truly analyzed via this indictment or the case itself.
But this indictment and the case are still elements helping in the improvement of democracy, as military officers and members of the high bureaucracy -- those who are assumed to be “untouchables” -- have been subject to investigation.
On the other hand, the Turkish media’s approach to the indictment and the way that different media organs approach it selectively in line with their political disposition reminds me of the story of the blind men and the elephant; the media is like the blind men, each one touching only one different part of the elephant, or let’s say the indictment, and coming to view the indictment differently depending upon their perspective.

Don’t you believe that now a naked truth concerning Turkey’s Kurdish issue is visible for all to see now thanks to the indictment?

That’s true and unquestionable. The basic issue that limits political life in Turkey is the Kurdish issue. Not only that, the Kurdish issue is also leading to contradictions in foreign policy, as well. In economy, likewise. …
Serious steps are needed to be taken concerning the perception of the problem. But I’m not expecting healthy steps to be taken in the upcoming period. Unfortunately, the current government is not approaching the issue in a healthy way, either. While it has been subject to pressure from the Ergenekon gang, it is now putting pressure on Hayat TV [which the Interior Ministry accused of aiding the pro-Kurdish Roj TV] and closing this channel down. [It began broadcasting again earlier this month.]
The government’s democratic character is inconsistent.
There is a trauma stemming from the facts exposed by the Ergenekon indictment. How will it be possible for all, including the government, to get over this trauma?
It’s very difficult, and it will be very difficult, because the high bureaucracy is not ready for such a confrontation.

Given that there is this stark truth known as the Kurdish issue before us and if, as you said, the Justice and Development Party (AK Party) government will not be able to play a healthy role in this issue, who will play this role, then, or who should?
Kurds. Kurds should be more vigorous and should stand strong. They should express their demands more clearly, in a healthy and conscious manner. Thus, they should raise their consciousness. This will also have political impacts and secure the making of a more influential, bold politics.
Are you observing such a stirring among Kurds?
At the moment, such tendencies can be seen. However, the problem is very big.
There are 206 countries in the world, and the populations of many of these states are below 1 million. Meanwhile, there are 40 million Kurds in the Middle East. Whoever you ask, they will respond with this number. But Kurds do not have their names anywhere -- for example, at the United Nations.
Kurds should look at the world and world politics critically and, at the same time, turn back and look at the 1920s. …
For example, Luxembourg says that it is against an independent Kurdish state. Those who have the same approach on this issue have the conviction that Kurds should cave in and accept some minor rights, such as having newspapers in Kurdish and television stations broadcasting in Kurdish. Yet, Luxembourg is a small state with a population of around 400,000 and it is at the same time one of the six founding states of the then-European Economic Community, now the European Union.
All of these facts, this big picture, should spark a flame in the minds of Kurds in regards to criticizing world politics.
If we turn back to the issue of the 1920s, they are saying that “Beşikçi got stuck in the 1920s.” This perception is not correct. For example, there is this event of Sherif Hussein. The British Empire then had promised a “Great Arab Empire.” But this promise was not kept and later Iraq, Jordan and Syria were founded with the sons of Hussein being made the kings of these states. Thus, their eventual situation went beyond the promises made. If Beşikçi had said, “They made promises, but they didn’t keep these promises,” and questioned the issue this way, then one could say, “Beşikçi got stuck in the 1920s.”
Nonetheless, Kurds don’t have a name after the 1920s. But this is not the situation for Arabs; they are at a more advanced point than the British intelligence service had promised at the time.
As for the Kurds, until the 1920s -- during the 1910s, until the last period of the Ottoman Empire -- there was an autonomous Kurdistan. But when you look at 1922, 1923, there are no Kurds and this should, of course, be analyzed by the Kurds themselves.
What are those suggesting that “Beşikçi got stuck in the 1920s” saying on this issue?
They are talking about several formulas for a solution, such as autonomy within Turkey’s borders. As for me, I’m not talking about the solution; I’m talking about the problem itself.
On March 16, 1988, at a meeting of the OIC [Organization of the Islamic Conference], the problems of Turks in Western Thrace and the problems of Turks in Bulgaria were brought onto the agenda of the meeting. The Halabja disaster [in which Saddam Hussein had used poison gas against the Iraqi Kurdish town of Halabja, killing thousands and injuring many more] had occurred on March 16 and 17 in 1988, but there was not even one shred of criticism against Saddam Hussein at that meeting. Who would bring this issue onto the agenda of the meeting? Turkey, Syria, Iran or Iraq?
For example, the USSR had at the time put too much emphasis on the right of nations to self-determination, but when the issue was Kurds, they didn’t even say a word on it.
Kurds were subject to a cursed conspiracy in the 1920s. This conspiracy is like a hood on the heads of the Kurds, and they have to get rid of this hood.
‘Kurdish issue impeding Turkey’s actions in international relations’
Author and politician Orhan Miroğlu recently made an open call for a thorough debate over political murders committed in Eastern and Southeastern Anatolia and said the Kurdish issue could not be resolved without holding this debate. What are your views on this call?
This open call by Miroğlu underlines the activities of Ergenekon on the other side of the Euphrates. It says that Ergenekon is a very important organization in Turkish political life and that democracy cannot be established, in the literal sense, as long as activities and operations carried out on the other side of the Euphrates are not uncovered.
This situation is also hindering the building of a strong structure in foreign policy and relations with other countries. Ergenekon is a coup-minded organization. There needs to be struggle to establish democracy. This is not only important for domestic politics, but also essentially important for foreign policy. For being able to establish democracy, various operations on the other side of the Euphrates should be uncovered.
In my opinion, these things I’ve briefly mentioned are Orhan’s wish. But at this stage, this is not possible because there is still a policy based on the destruction and denial of the Kurds. Bringing the operations on the other side of the Euphrates onto the agenda will only be possible after abandoning this understanding. However, the state is at this stage where it is still relying on this policy.
In a legendary speech delivered in Diyarbakır on Aug. 12, 2005, Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan called the issue by its name, explicitly saying “Kurdish issue.” But earlier this summer when he visited Diyarbakır, he didn’t make that emphasis on the political dimension of the problem, and this led to considerable disappointment for those who were at least expecting him to make remarks what would match the strength of his 2005 speech.
Coming to today, there is a serious societal objection to Ergenekon and the Ergenekon mentality. Taking all of these facts into consideration, do we have sufficient reason to be optimistic today?
Prime ministers speak of the Kurdish issue only once. [Former President Süleyman] Demirel said that he “now recognized Turkey’s Kurdish reality,” upon his election in 1991 as prime minister. But he said this only once. Another former prime minister, Mesut Yılmaz, in a speech delivered in Diyarbakır in 1999, declared, “Turkey’s road to the European Union goes through Diyarbakır.”
And Erdoğan hasn’t made any remarks similar to those of 2005.
The conclusion is that the state is briefing prime ministers following these kinds of statements on the Kurdish issue. They are explaining how massive the problem is and that their remarks are in contradiction with state policy because “assimilation” is a fundamental policy of the state. The prime ministers are being persuaded, and perhaps even threatened. Nonetheless, the problem has gradually become weightier and gained an international identity, with a Kurdish federal state in the process of being established in south Kurdistan. In any case, this problem will come before the state so that [officials] will have to deliver clear-cut remarks on the issue in the face of public opinion. But not now; although maybe in the future due to the involvement -- one way or another -- of both the United States and the European Union in the issue.
Can we say that there are some officials who have a different stance from the official one?
We can say that the Foreign Ministry and the General Staff are working very closely in the decision-making process. Apparently, however, there is a different wing at the Foreign Ministry and the Interior Ministry, as well as at MİT [National Intelligence Organization]. Yet, this wing is not always able to express itself freely.
Only during tête-à-tête meetings, let’s say at parks, pastry shops and coffee houses, do they say “You’re right.” However, those who say so cannot show the same understanding within decision-making mechanisms. These remain as subjective ideas vis-à-vis the official stance.
There are 40 million Kurds in the Middle East. For example, you say the KKTC [Turkish Republic of Northern Cyprus] should be internationally recognized or you recognize Kosovo as an independent nation while encouraging other countries to recognize Kosovo as well. But when the issue comes to your 20 million people, you want them to have no sign, no trace whatsoever; you don’t want them to have any political rights.
This entire reality blocks your path as a factor that “shrinks” and “pressurizes” your actions in international relations. Mostly, figures in Turkish diplomacy or other institutions dealing with foreign policy are the ones who encounter this issue the most, but they are not able to speak about this -- for example, in an interview with a newspaper -- or are not able to write an article about it. Only after retiring are they able to speak freely on the issue. Cevat Öneş, the former undersecretary of MİT, is an example of this.

14 August 2008, Thursday

EMİNE KART ANKARA

تاملی در گفتار برخی از گروه های افراطی ترک آذری در مورد ارومیه

2008-08-09T12:01:00.000-07:00

تاملی در گفتار برخی از گروه های افراطی ترک آذری در مورد ارومیه
سلیمان کلشی

با نگاهی به‌ پاره‌ای از مقالات کینه‌توزانه برخی از گروههای افراطی که‌ درلابه‌لای سایتها و روزنامه های محلی در قالب دفاع از منافع ملت دوست و همسایه‌ آذربایجان مطرح میشود، تهدیدی که‌ میتواند سایه‌ای تیره‌‌ بر روابط آینده‌ی دو ملت کرد و آذربایجانی بیفکند نمایان میشود. اینگونه‌ برخورد غیر مسئولانه‌ در مورد ارومیه و دیگرشهرهای نواحی مرکزی و شمالی کردستان ایران که‌ به‌ دستور رضاخان در تقسیمات کشوری دوره‌ پهلوی به‌ آذربایجان غربی ملقب شد، ما را به یاد گفتار نژادپرستانه‌ سه دهه پیشتر افراطیون ترکیه درمورد ملت کرد و بالاخص کردستان شمالی (کردستان ترکیه) می اندازد که نام کرد برایشان وحشت آور و غیر قابل تحمل بود. سردارسپاه ترکیه و رهبرکودتاچی ها، کنعان اورن قصد داشت حتی هویت کردی را از بین ببرد و زبان مردم کردستان را از حلقوم بیرون بکشدتا از باقیمانده‌ مردم ترک اتاتورکی بسازد، ولی با تمام قدرت و شقاوتی که‌ بخرج داد نتوانست به‌ چنین هدف پلیدی برسد. حال بعد از 30 سال پیشقدمان ترکتازی و طراحان برنامه‌ نسل کشی در کردستان به‌ اشتباه خود پی برده‌ و در تلاش جبران گذشته‌ای هستند که‌ با تهاجم اجداد مغول و تاتارشان طاعون آسا،کردستان سرزمین آتروپاتکان یا ئاگرپارێزان را در بر گرفت، اسامی مکانها، شهرها، روستاها و حتی مراتع و جلگه‌ها را هم تتریک کرد.متاسفانه کسانی هستند که‌ از این اشتباهات پند نمیگیرند و به‌ ساز گروههای باخته‌ و گوشه‌گیر، رهبران بعضی از گروهای ترک آذری را تحریک می کنند تا علیه مردم ستم دیده‌ شرق کردستان یا کردستان ایران وارد عمل شوند. آنها در نوشته های خود کردهای شهر ارومیه، سلماس، ماکو و خوی را مهاجر می نامند و به‌ شیوه‌ علنی به‌ دشمنی با مردم کردستان میپردازند. غافل از آنکه‌ اگر روزی چنین حسابی پیش آید بازنده‌ واقعی همان کسانی خواهند بود که‌ بر طبل این خیال نابجا میکوبند. چرا که‌ مهاجران واقعی در این سرزمین گروههای مهاجمی هستند که‌ در اوایل هزاره‌ دوم میلادی آتروپاتکان رااشغال کردند و مردم بومی آن را به‌ دم تیغ کشاندند. این سر زمین، سرزمین پدری کردهای مادنصب است که‌ زردشت بزرگ را به‌ تاریخ تحویل دادند. اگر تنها شهرهای ارومیه، سه‌له‌ماس یا دیله‌مان، که‌لا خوێ و که‌لا مه‌کی‌ را در نظر بگیریم ،زمانی که‌ کردها در این شهرها ساکن بودند خبری از ترک و ترک زبان در صدها فرسخی این مناطق هم نبود.اما ما کردها هیچ وقت نسل امروزی ترک و آذری را مسئول تاریخی سرشار از غدر و قصاوت نمیدانیم که‌ نسلهای گذشته‌ آنها در برابر اجداد ما کردند. ما در جهان امروز زندگی میکنیم، منافع مشترک داریم و به‌ آینده‌ای فکر میکنیم که‌ در آن کرد، ترک فارس، عرب و همه‌ ملتهای خاورمیانه‌ با حقوقی برابر در صلح و صفا زندگی کنند. از این گذشته‌، وضع سیاسی امروز حاصل جنگ و ستیز و غارت و موقعیت بعد از جنگهای جهانی اول و دوم است که‌ در آن جریانها هر کس وگروه ودسته‌ ای میخواست سرزمین بیشتری بدست بیاورد. از اینرو مردم را مجبور می کردند که‌ بر خلاف میلشان تن به‌ سرنوشتی بدهند که‌ خود در تعیین آن نقشی نداشتند. الان هم مجبوریم با هم باشیم و باهم زندگی کنیم ،ولی نه‌ بافشار و تحقیر بلکه ‌با دیالوگ و قبول کردن همدیگرو به‌ شیوه‌ی دروست و منطقی که‌ ‌باپرنسیپهای جهان امروزهمخوانی داشته‌ باشد. اگر کسانی بنام دفاع از آذری و آذری زبان یا ایران، کرد ایرانی و غیروتصور میکنند باریکه‌ ارومیه تا ماکو از سرزمین کردستان جداست، شاید تنها آن زاویه باریک کردستان ایران را ببینند و سرزمین وسیع کردستان را فراموش کنند، و به‌ قول معروف با دیدن درخت جنگل را نبینند. کردستان در بین چهار کشور اشغالگر تقسیم شده‌ است و در آینده‌ی که‌ به‌ آزادی برسد دیگر ارومیه دیگر شهرهای خود را به‌ نحوی در آغوش میکشد که‌ دیگر جدایی ممکن نباشد.به هر حال اگر از تاریخ وجغرافیا و .... بگذریم و به امر واقع بپردازیم سالهاست ملتهای ما با هم زندگی می کنند و تاریخی مملو از درد و رنج و چه بسا همدردی و همپیمانی تاریخیدارند. ما باید از گذشته‌ بیاموزیم و بدانیم که‌ در هر مقطع چه باید کرد و چه‌ نباید کرد. انسان عاقل و منطقی با درک واقعیتها باید کار و برنامه‌ ریزی کند، نه‌ به‌ خیال اینکه‌ فلانی مهاجر و فلانی غیر خودی است تخم تفرقه‌ بیفکند. بگذار این سئوال اساسی را برای همه ملیتهای که‌ در این قسمت از خاک کردستان زندگی می کنند مطرح کنیم ، آیا کدام یک از این ملیتها می توانند آن یکی را از این سرزمین بیرون براند وادعای مالکیت مطلق این سرزمین را مطرح کند؟؟به نظر من جواب خیلی واضح است، هیچ یک از این ملتها نه‌ قادرند و نه‌باید این خیال را در سر بپرورانند. دنیای امروز دنیای عقل و منطق است و اجازه‌ این کار را به‌ هیچ کس وگروهی نمی دهد، حتی اگرقدرت آن را هم داشته‌ باشد.پس چه باید کرد؟آیا بساط جنگ و نزاع و کشتار بیاندازیم. نه‌، چرا که‌ سر انجام هر جنگ و نزاعی باز صلح و آشتی است. اگر اسرائیل وفلسطین توانسته‌ اند بعد از نیم قرن همدیگر را شکست بدهند، ما هم این راه ویرانگر و دل خراش را انتخاب کنیم. اگر آنها نتوانسته‌اند به‌ چاره‌ای برسند، پس چرا ما یک بار دیگرآن را امتحان کنیم. آزموده‌ را آزمودند خطاست. اگر بعد از این همه‌ جنگ و خون ریزی تازه‌ می خواهند با هم بشینند راه چاره‌ ای بیابند، باید دیگران هم درسی از آن بگیرند. آن کودکی که‌ در موقع شروع جنگ بین این دو ملت به دنیا آمده. الان دیگر پیر شده‌ است. یعنی آن مردم بیچاره‌ از دو سو در تمام طول زندگی خود در جنگ و کشت و کشتار بوده‌اند‌، مگر سرزمین برای زندگی کردن و انسانها نیست؟پس بیایید ما از روز اول برادرانه باهم بسازیم، بدون اینکه‌ مردم این منطقه‌ی زیبا دچار دردسر، آوارگی و کشت وکشتار شوند. از اینرو بهتر است این آشوب طلبان دست از نوشته‌های تحریک آمیز بردارند. چرا که‌ نمونه این اختلافهای مرزی زیاد است و هیچ کدام با زور و انکار حل نشده‌ است. من احساس مسئولیت ومنطق ودیالوگ رابیشتر در احزاب کردی وکردها می بینم‌، اما دربین احزاب و تشکلهای آذری واین احساسات خیلی کم به چشم میخورد. با مروری بر نوشته‌ ها وگفتار هر دو طرف در مطبوعات داخلی وخارجی به وضوح این موضع نمایان است. این آگاهی ورشد سیاسی واحساس مسئولیت کردها به‌ قیمت خون هزاران مرد و زن دلیراین سرزمین جاویدان و قهرمان وبا مبارزه ی بدون وقفه‌، با ویران شدن صدها شهرو روستا وهزاران مصیبت به دست آمده‌ است. زمانیکه‌ کردها برعلیه‌ ظلم وستم حکومت جمهوری اسلامی مبارزه‌ می کردند وبرای دفاع از آب و خاک خود به پا خواستند ، آن وقت قاطبه‌ مدافعان کنونی و کذایی حقوق ملت آذربایجان با صدای رسا از این حکومت ضد ایران وضد ملیتهای ایرانی جانانه‌ دفاع میکردند. آنوقت خبری آنچنانی از مبارزه علیه‌ حکومت و فارس وفارس ستیزی (که‌ هم خطرناک است و هم ضد انسانی) در بین آنها نبود. اما الان چنین به نظر می رسد که‌ این گروه‌ از باصطلاح مدافعان برادران آذری از این خواب بیدار شده اند تا با این‌ گفتار کردستیزآتشی براه‌ اندازند که‌ دودش چشمان زیادی را تاریک خواهد کرد. بدون تردید کسان ‌ و قدرتهای دیگری پشت مسئله‌ هستند و این نفاق را به‌ آنها دیکته‌ می کنند. برای مثال، مدتی پیش یک خانم کرد به نام خدیجه منصوری که شورای شهر ارومیه‌‌ است، بنا به گفته ی برادران آذری در یکی ازمسجدهای ارومیه‌ سخنرانی کرده‌ و چنین گفته است. این نوشته‌ زیرازسایت ‌آنها گرفته‌ شده‌.ایجنا نیوز/ خبرگزاری جوانان آزادیخواه ایران: یکی از دو زن کرد انتخاب شده در شورای شهر و روستای ارومیه مرکز آذربایجان غربی جمعه گذشته در مسجد اهل تسنن واقع در میدان قیام ارومیه گفت: ترک های ارومیه مهمانان ما هستند وی که برای اولین بار بعد از انتخاب شدن در شورای شهر و روستای ارومیه برای تعدادی از کردهای مقیم این شهر سخنرانی می کرد در ادامه گفت بایستی تلاش کنیم تعداد نمایندگان خود را از 3 نفر به 8 نفر برسانیم. خوب در گفته‌ خانم خدیجه‌ منصوری چه‌ چیز غیر قانونی و نامنطقی دور از حقیقت می بینید؟ که گفته‌ برادران آذری مهمان ما هستند، کردها همیشه‌ مهمان نواز بوده‌ و هستتند، هیچ وقت حاضر نیستندکه‌حتی مهمانان ناخوانده‌را هم از خانه‌ی خود بیرون کنند. این نوشته هم‌ یکی از دستور عملهای است که‌ از طرف این گروهای افراطی به‌ مردم آذری داده‌ شده‌ است که تا‌ بر علیه‌ کردها اجرا کنند ،همانطوری می دانید تمام ادارات حکومتی درشهرهای ارومیه‌ وسلماس ، خوی، ماکو...در دست آذریها می باشد، برای اینکه‌ کردها بی وقفه‌‌ درحال مبارزه‌ باحکومتهای اشغالگر بوده‌اند،به‌ همین دلیل کردها هیج وقت جای اعتماد آنها نبوده‌اند، در این رابطه‌ است که کردها همیشه‌ در خارج از‌ محدوده ی‌ سیاسی و اداری و غیر در شهرهای خود بوده‌اند.این نوشته را در حالی می نویسم که هر روزی که وارد شهر و دیار خودم یعنی شهر زیبای اورمو می شوم با عده ای مواجه می شوم که با یکدیگر مثل همیشه در قبال چندین گروه کوچک و بزرگ در مکانی تجمع کرده و مشغول کشیدن سیگار و یا با زبانی که نمی دانم چرا نام ان را زبان گذاشته اند چون زبان ان ها طوری است که اگر فارسی را کمی اینور و اونور کنی زبانی به دست می اید که زبان کردی نام دارد حال شما خودتان حساب کنید فارسی که خود لهجه ی عربی می باشد حالا کردی هم لهجه ای از فارسی می باشد (حال خودتان قضاوت کنید که ایا می توان نام ان را زبان گذاشت؟)اری این قبیله ای که هر روز تعدادشان در شهر ما رشد می کند کردها هستند.آیا ای دوستانی که این مطلب را می خوانید تا حالا با خودتان فکر کرده اید که چرا این افراد هر روز تعدادشان در دیار اذربایجان زیاد می شود و ان ها شهر زیبای اورمو را هدف خود قرار داده اند؟؟؟دوستان عزیز مشکلاتی که در سر راه اذربایجان عزیز قرار دارد در این شهر یعنی اورمیه ی عزیز دو برابر می باشد چون شهر اورمو علاوه بر مشکلاتی که در سر راه حرکت ملی اذربایجان وجود دارد با مشکل مهاجرت اکراد نیز روبرو می باشد و این مورد کار فعالان اذربایجانی و به طور کل کار ملت تورک این شهر را بسیار سخت کرده و چون این قوم مورد حمایت دولت نیز واقع است و در واقع این قوم ابزاری می باشد که دولت از ان برای سخت تر کردن حرکت ملی اذربایجان و ایجاد دیواری حایل بین اذربایجان و ملت تورکیه قرار داده تا مبادا این دو ملت تورک با یکدیگر همکاری و اتحاد داشته باشند.اما چه راهکار هایی برای مقابله با تروریسم کورد وجود دارد و چگونه می توان برای بیرون راندن این قوم از دیار اذربایجان اقدامی کرد:1- آگاهی دادن و مطلع کردن دوستان و یا فامیل و یا هر کسی که به این موضوع اگاهی ندارد.2- بیداری فرزندان و کودکان اذربایجان و پرورش حس میهن دوستی به ان ها و اشنا کردن ان ها با ملت های تورک جهان.3-(اکراد که اکثرا دارای شغل های ازاد می باشند و به صورت دست فروش مشغول هستند) قطع هر گونه رابطه و یا خرید و فروش با ان ها.4-هیچ تورکی نباید معامله ای با کردی داشته باشد که اکثر قاچاقچیان کرد با پیشنهاد های کلان خیلی راحت زمین و یا ملک تورک های غافل را به دست می اورند.5-در ادرات دولتی هیچ گونه استخدامی از این گونه افراد صورت نگیرد و هیچ گونه مجوزی برای تاسیس اماکن و یا مکان اموزشی به ان ها داده نشود.6- در مرزها به هیچ وجه اجازه ورود یا خروج قاچاق به این افراد داده نشود (البته بعضی از تورک های غافل می باشند که خیلی زود خود را می فروشند)7-تروریست های پ.ک.ک با نفوذ در روستا های اطراف دختران و پسران کرد را فریب داده و ان ها را در گروهک خود می پذیرند که باید نظارت بر این روستا ها خیلی بیشتر از این باشد(عملا هیچ گونه نظارتی بر این روستا ها صورت نمی گیرد)8- از اجاره دادن خانه و مسکن خود به این افراد شدیدا خودداری نمایید.9- هیچ کردی اجازه اعتراض در دانشگاه ها و مدارس اذربایجان را ندارد و هر گونه تجمعی در شهر های اذربایجان توسط این افراد باید سریعا سرکوب شود.و خیلی نکات دیگر که اگر مردم اذربایجان اولین مورد را انجام دهند خیلی نکات دیگر بسیار راحت می باشد و هر فرد تورک اذربایجانی با دیدن این افراد خواهد فهمید که جای این افراد در اینجا نمی باشد و مخصوصا شهر اورمیه که مهد تمدن تورک ها بوده و خواهد بود و هیچ کردی به هیچ وجه اجازه سکونت دراین شهر را ندارد و من مطمئنم که روزی همین ملت تورک اورمو این افراد را از زیباترین شهر اذربایجان بیرون خواهند راند... GALACAK BIZIMDI سال 2008 سال بيداري ملت تورك اذربايجان ای کاش این مبارزه‌ای که‌ آلان بعضی ازگروهای افراطی ترک علیه‌ کردها دوست و همسایه‌ وهم سرنوشت خودشان شروع کرده‌اند، این مبارزه‌ را علیه‌ حکومت ظالم و ستمکار جمهوری اسلامی انجام می دادند، که‌ سالیان سال است برای از بین بردن مبارزه‌ی ملت کرد وخفه‌ کردن صداآزادی خواهی آذریها در آذربایجان می کوشد، بهتر بود که‌ خواستار محاکمه‌ آن ظالمان می شدند ، نه‌ اینکه‌ خواستارمحاکمه‌ واخراج خانم خدیجه‌ منصوری عضو شورای شهر و نماینده‌ی مردم می شدند،که‌ در سخنرانی خود گفته‌ است که‌ باید ما تلاش بکنیم تاتعداد نمایندگان خود را از3 نماینده‌ءبه‌8 نماینده‌ ارتقا بدهیم، در کجای این گفتاربی عدالتی وبی حرمتی وحق کشی به‌ملت آذری واقع شده‌ است؟ که اینقدر از این خانم کرد ناراحت باشند وخواستارمحاکمه‌ و اخراج وی شوند ،مگر درهمین حکومت جمهوری اسلامی که‌ از گفتن سخن آزادی و دمکراسی وحشت دارد، مگرآنانی که‌ کاندید می شوند همه‌ برای خودشان تبلیغات نمی کنند که تا‌ بتوانند مردم بیشتربه‌ طرف خودجلب کند، چراچنین گفتارها برای برادران و خوهران ترک و فارس و غیر رواست، اما برای برادران و خوهران کرد روا نیست؟همانطوری که شاهدید خانمی که با رای مردم انتخاب شده‌ است، ودر شورای شهر ارمیه‌ کار میکند، اما متاسفانه آنان از روی ناآگاهی وی را که‌ کرد می باشد تروریست می نامند، و شکایت آن را به ارگانها ونهادهای می برند که‌ دشمن قسم خورده‌ ملت کرد هستند، مثلا یکی از این چهره‌ها ملا حسنی خون آشام و دشمن جانی کردهاست، خوشبختانه مردم ملا حسنی را می شناسند لازم به توضیح بیشتری نیست،آن سخنرانی های بیسوادانه‌ وجوک مانند او ، وهمچنان وحشیگریهای او علیه خلق مبارزه‌ کرد، اونیزمانند علی شیمایی مسئول شیمیاباران حلبچه‌کردستان عراق شناخته‌ شده‌ است، مگر خدا خودش به کردها رحم کند،گر قاضی ودادگاهای ملت کرد این ارگانها باشند که‌ هستند،این هم یک نوشته‌ دیگراست که‌ لازم می دانم آن را هم برای آگاهی شما خوانندگان محترم در اینجا بیاورم، همه جهان بداند که چه‌ کسی و چه‌ راگانهای حاکم وقاضی ملت کرد می باشند.عضو تروریست شورای شهر اورمیه باید معزول و محاکم شودمیللی شورا- پنج شنبه 8 آذر ماه: بنا به اخبار دریافتی «کمیته مردمی دفاع از غرب آذربایجان» در پی مصاحبه دوهفته نامه هاوار با خدیجه منصوری و سخنان و ادعاهای پوچ و تفرقه انداز ایشان، مردم اورمیه در طی یک اقدام مدنی مراتب اعتراض خود را در خصوص مسائل پیش آمده و خاموشی مسئولان بی تدبیر و بی تعصب را اعلام نمودند. این طومار که به امضاء صدها تن از اقشار مختلف مردم اورمیه رسیده است به نهادهایی نظیر دفتر امام جمعه اورمیه، استانداری، فرمانداری، سپاه پاسداران و نهادهای امنیتی و انتظامی، نمایندگان مجلس و نشریات محلی ارسال شده است. متن این طومار به شرح ذیل استامیدوارم این گروهای افراطی که‌ به‌ نام ملت دوست و برادر آذری این کار ناشایسته‌ را انجام می دهند،هر چه‌ زودتر از این حرکات احساساتی و غیر واقع بینانه‌ دست بردارند و با برادران کرد خود دست دوستی و همکاری و مبارزه‌ی مشترک علیه‌ دشمن مشترک یعنی جمهوری اسلامی ایران را آغاز کنند، روی سخن من در تمام این نوشته‌ با آن گروهای است که‌ با احساسات ناسیونالیستی وبا پشتیبانی قدرتهای خارجی بذر دشمنی در بین ملت کرد و ملت آذری می پاشند است، نه‌ با ملت آذری و آن دسته‌ و گروهای که‌ واقعیتها را درک می كنند و میخواهند بادیالوگ وبرادری مشکلات را حل وفصل کنند، و مبارزه‌ مشترک علیه‌ دشمن مشترک داشته‌ باشیم .به‌ امید آن روز

سلیمان کلشی

www.urmiye.eu

KCK: XEBATAN BI KURDI BIKIN

2008-07-21T06:06:00.000-07:00

Yeni Ozgur Politika 21 Temmuz 2008

ZIMAN

Komîteya Ziman û Perwerdehiya Zimanê Kurdî ya KCK’ê di navbera 16-18’yê tîrmehê de li Herêmên Parastina Medyayê Civîna xwe ya berfireh pêk anî.

Di encamnameyê de hate xwestin divê hemû sazî û dezgehên kurdan bi zimanê kurdî xebatên xwe bimeşînin. Civîna Komîteya Ziman û Perwerdehiya Zimanê Kurdî ya KCK’ê bi tevlibûna Serokê Konseya Rêveber a KCK’ê Murat Karayilan, endamên Konseya Rêveber ên KCK’ê, endamên KJB, YJA, PYD, PÇDK, Qada Civakî û bi beşdariya nûnerên her çar parçeyên Kurdistanê û Rûsyayê pêk hat. Di civînê de xebatên Komîteya Ziman û Perwerdehiya Kurdî ya KCK’ê, pişaftin û xwepişavtina (asîmîlasyon û oto-asîmîlasyona) li ser zimanê kurdî her wiha xebatên giştî yên parastin û pêşvebirina zimanê kurdî bi awayekî berfireh hatin nirxandin.

Di civînê de hate destnîşankirin ku zimanê kurdî bi talûkeyeke mezin a asîmîlasyon û oto-asîmîlasyonê re rû bi rû ye. Ji ber vê yekê jî hate destnîşankirin ku divê xebatên hemû sazî û dezgehên kurdan bi zimanê kurdî bêne kirin da ku pêşî li asîmîlasyonê û oto-asîmîlasyonê bê girtin. Her wiha rexne li hemû rêxistin, sazî û dezgehên kurd ên ku bi zimanê biyanî xebatan dimeşînin hate girtin û careke din bang li hemû sazî û dezgehan hate kirin ku bi zimanê kurdî xebatên xwe bimeşînin.

Piştî nîqaş û nirxandinên berfireh ên ku sê rojan dom kirî, delegasyona civînê gihîşt van biryaran. Beşdaran xebatên Komîteyê yên heta niha nirxandin, ev xebat birûmet dîtin lê destnîşan kirin ku ev xebat têrê nakin. Lewre biryar hate girtin ku li her cihê ku kurd lê dijîn xebatên ziman bêne xurtkirin. Biryar hate girtin ji bo ku perwerdehiya bi zimanê kurdî bi pêş bikeve bi awayekî lezgîn mamosteyên zimanê kurdî bêne gihandin.

Beşdaran bang li hemû rêxistin, sazî û dezgeh, siyasetmedar, rêveber û kadroyan kir ku di hemû kar û xebatên xwe de zimanê kurdî bingeh bigirin û hemû kar û xebatên xwe bi zimanê kurdî bidin meşandin. Beşdaran bang li gelê kurd kir ku nivîsên li ser kêliyên gorên miriyên xwe bi zimanê kurdî binivîsin. Beşdaran bang li dewleta Tirkiye, Îran û Sûriyeyê kir ku dest ji polîtîkayên asîmîlasyonê berdin, zimanê kurdî nas bikin û têxin bin ewlehiya zagona bingehîn. Her wiha ji dibistana seretayî heta zanîngehê bi zimanê kurdî perwerdehiyê bidin.

Beşdaran girîngî û dewlemendiya zaravayên kurdî destnîşan kir û ji bo parastin û pêşvebirina zarwayên kurdî û standartkirina zimanekî hevbeş bang li zimanzan û akademîsyenên kurd kir ku di vî warî de rola xwe bilîzin. Beşdaran ji bo Akademiya Ziman a ku dê li Amedê bê avakirin piştgiriya xwe dan nîşan û destnîşan kirin ku divê di zûtirîn demê de ev akademî bê avakirin.

Beşdaran bang li gelê kurd kir ku di çarçoveya pêngava Êdî Bes e de li rûmet û zimanê xwe, li parazwanê rûmet û zimanê xwe Rêber APO xwedî derkeve û di her şert û mercan de van rûmetên xwe biparêze û destûr nede ku tu hêz zimanê wî asîmîle bikin.
Beşdaran bang li gelê kurd bi taybetî jî dayikan kir ku di her qadê de daxwaza mafê perwerdehiya bi zimanê zikmakî bikin û di vê çarçoveyê de her kurdek mal û saziya xwe bike dibistaneke zimanê kurdî.

ANF / BEHDÎNAN